Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9402 K.2023/9249

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ... feri müdahil Kurum vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... feri müdahil kurum vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, araba ve otobüs camları yıkayarak ve de çevre temizliği gibi işleri yaparak meydancı olarak 25.06.1996 tarihinde işe başladığını, işten çıkartıldığı 07.01.2013 tarihine kadar (askerlik görevi hariç) ara vermeden, bahşiş karşılığı kesintisiz çalıştığını, ancak işe girerken işveren tarafından sigortasının yapılacağı söylenmesine rağmen bu süre boyunca sigortasının yapılmadığını, yalnızca işveren tarafından SGK müfettişlerinin işyerini denetime geleceklerinin öğrenilmesinden sonra 01.05.1999 tarihinden 30.09.1999 tarihine kadar yaklaşık 5 ay sigorta yapıldığını,

müvekkilin ilgili işyerinde yaklaşık 16 yıl kesintisiz olarak, vardiya usulü yaz ve kış aylarında çalıştığını ileri sürerek, davalı işverene ait işyerinde 25.06.1996 tarihinden 07.01.2013 tarihine kadar (askerlik görevi hariç) kesintisiz çalışan müvekkilin çalıştığı günlere ait hizmet süresinin tespit edilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Turizm ve Tic.

A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı şirketin E-90 karayolu Nevşehir kavşağında bulunan yol boyu konaklama tesislerinde seyir eden ve mola veren araçların camlarını silerek bunun karşılığında araç sahiplerinden/sürücülerinden bahşiş adı altında rızaya dayalı bir bedel tahsil ederek kendi hesabına çalıştığını, müvekkilin işletmekte olduğu yol boyu konaklama tesisine günlük asgari ortalama yüz ellinin üzerinde otobüs ve beş yüzün üzerinde otomobilin mola verdiğini, park alanının bu yoğunlukta kısmen kontrol altında tutulabildiğini, davacının belirtilen park alanına hangi saatte geldiği,

ne kadar süre çalıştığı, çalışmayı ne zaman bıraktığı ve çalıştığı sürenin müvekkil şirket yetkilileri tarafından bilinmediğini, bu nedenle müvekkil davalı şirketin davacıya her hangi bir ücret ödememekte olduğunu, davacının park eden araçların camlarını silmesi karşılığı üçüncü şahıslardan bahşiş adı altında ücret alarak kendi hesabına çalıştığını, davacının ...-Adana karayolunda seyir eden konaklama tesisinde mola veren araçların tesis önünde bulunan park alanına park eden araçların camlarını fasılalı,

devamlılık arz etmeden ve mesai kavramı olmadan kendi istediği saatlerde ve günlerde cam silmek sureti ile bahşiş karşılığı çalışarak kendi hesabına çalıştığını, bu nedenle davalıdan emir ve talimat almadığını, davalının davacıya ücret ödememesi ve davalıya bağımlılığı olmadığından taraflar arasındaki ilişkinin iş yada hizmet akdi olmadığını, davanın zamanaşımına uğradığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarında yapılan incelemede davacının ilk tescil girişinin ... sicil numaralı davalı ... Tur. ve Tic. Ltd. Şti. ünvanlı işyerince 01.05.1999 tarihi itibariyle yapıldığını, 30.09.1999 tarihinde sona erdiğini, davacının diğer davalı işveren olan ... Tur. ve Tic. A.Ş. tarafından Kuruma bildirilen hizmetinin bulunmadığını, öncelikle 5 yıllık hak düşürücü süre yönünden davanın reddi gerektiğini, çalışmanın varlığının tanık anlatımları dışında yazılı belge ile ispat edilmesi ve dinlenecek tanıkların davacı ile aynı işyerinde çalışan bordrolarda ismi kayıtlı kişilerden olması gerektiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile dosya kapsamı, toplanan deliller, aldırılan bilirkişi raporu ve dinlenen tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde, davacının 01.05.1999 - 30.09.1999 tarihleri arasında davalıya ait ... sicil numaralı işyerinde sigortalı olarak çalışmasının kuruma bildirilmiş olması, davacı imzalı 01.05.1999 işe başlama tarihli işe giriş bildirgesinin ... sicil numaralı davalı ... Turizm ve Ticaret Ltd.

Şti. tarafından verilmiş olması, ... Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.’nin ...

Turizm ve Ticaret A.Ş. ile birleşerek 19.07.2004 tarihinde kaydının silinmesi, davacı ...’ın 14.05.2000 tarihinde askere sevk edilmesi ve 24.11.2001 tarihinde terhis olması, 01.05.1989-15.11.2002, 01.02.2003-30.04.2011 ve 01.07.2011-16.06.2014 tarihleri arasında davalı işyerinden sigortalı bildirilen kamu tanığı ...’ın ifadesinde; kendisinin 1988 yılından 2014 yılına kadar davalı işyerinde depo görevlisi olarak çalıştığını, davacının davalı işyerinde meydancı olarak çalıştığını, davacının 1990 ve 2005-2006 arasında meydancı olarak çalışırken gördüğünü beyan etmiş olması, kamu tanığı ...’ın ifadesinde; kendisinin ...

Turizm şirketine bağlı benzinlikte kasiyer olarak 2001 senesinde çalışmaya başladığını, halen çalışmaya devam ettiğini, 2001 senesinden beri davacıyı yaklaşık 3-4 sene çalışırken gördüğünü, davacının vardiya sistemi ile 8 saat çalıştığını, davacının çalışırken üzerinde ... yazan yelek giydiğini beyan etmiş olması, 01.08.1989 tarihi itibariyle davalı işyerinden sigortalı bildirilen kamu tanığı ...’nin 31.05.2019 tarihli ifadesinde;

davacıyı aynı iş yerinde beraber çalışması nedeniyle tanıdığını, kendisinin ... tesislerinde restoran şefi olarak 1983 den beri çalıştığını, davacının meydanda araçları yıkamak ile görevli olduğunu, davacının 5 yıl önce çalışmaya son verdiğini ve yaklaşık 6-7 yıl çalıştığını tahmin ettiğini beyan etmiş olması,

01.09.1997-15.02.1999 tarihleri arasında ve 01.06.2001 tarihi itibariyle davalı işyerinden sigortalı bildirilen davalı tanığı ...’in ifadesi, davalı işyerinde sigortalı bildirimi bulunmayan davacı tanığı ...’in ifadesi, davalı işyerinde sigortalı bildirimi bulunmayan davacı tanığı ...’un ifadesi, kamu tanığı ... davacının 1990 yılında çalışmaya başladığını beyan etmiş ise de; davacı tanıklarının davacının 1998 yılında çalışmaya başladığını beyan etmiş olmaları, kamu tanığı ...’nin 31.05.2019 tarihli ifadesinde davacının 5 yıl önce çalışmaya son verdiğini beyan etmiş olması,

diğer tanıkların beyanları birlikte değerlendirildiğinde davacının davalı işyerinde çalışmasının 2013-2014 yıllarında sona erdiği değerlendirilerek, davacının sigortalı bildirildiği süreler dışında 01.11.1998-30.04.1999 tarihleri arasında 180 gün, 01.10.1999-13.05.2000 tarihleri arasında 223 gün, 25.11.2001-06.11.2012 tarihleri arasında 3941 gün,

01.01.2013- 07.01.2013 tarihleri arasında 7 gün olmak üzere toplam 4351 gün daha davalıya ait ... sicil numaralı işyerinde mülga 506 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanun'a tabi olarak prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hizmet akdine tabi çalışması bulunduğu kanaatine varılmış olup davanın kısmen kabulüne davacının kuruma bildirilen süreler dışında 01.11.1998-30.04.1999 tarihleri arasında 180 gün, 01.10.1999-13.05.2000 tarihleri arasında 223 gün, 25.11.2001-06.11.2012 tarihleri arasında 3941 gün,

01.01.2013-07.01.2013 tarihleri arasında 7 gün olmak üzere toplam 4351 gün daha davalılara ait iş yerinde çalıştığının mülga 506 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanun'a tabi olarak prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hizmet akdine tabi olarak çalıştığının tespitine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı ...Ş. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının davalı şirkete ait E-90 karayolu Nevşehir kavşağında bulunan yol boyu konaklama tesislerinde seyir eden ve mola veren araçların camlarını silerek bunun karşılığında bahşiş adı altında rızaya dayalı bir bedel tahsil ettiği, davacının belirtilen park alanına hangi saatte geldiği, ne kadar süre çalıştığı, çalışmayı ne zaman bıraktığı ve çalıştığı sürenin müvekkili şirket yetkilileri tarafından bilinmediği, bu nedenle müvekkili şirketin davacıya herhangi bir ücret ödemediği, hizmet sözleşmesinin asli unsuru olarak işverenin ücret ödeme borcunun doğmadığı,

davalıya bağımlılığının söz konusu olmadığı, bunun hizmet akdi olarak nitelendirilemeyeceği, açılan davanın zamanaşımına uğradığı, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesine göre 5 yıllık hak düşürücü sürenin dikkate alınması gerektiği gerekçeleriyle, yerel mahkemece verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının Kuruma bildirilen hizmet süreleri ve tespitini istediği süreler dikkate alındığında davanın 5 yıllık süre gözetilmeksizin ikame edildiği, hak düşürücü süre yönünden reddi gerekirken kabulüne karar verilmesinin usule ve yasaya aykırı olduğu, davacı adına davalılardan ... Tur. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı işyeri tarafından 01.05.1999-30.09.2019 tarihleri arasında 150 gün; dava dışı ... sicil numaralı ...

Gıda Otomotiv Tekstil Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd.

Şti. ünvanlı işyerinden ise, 07.11.2012-31.12.2012 tarihleri arasında 54 gün sigortalı hizmet bildirildiği, davacının, bildirilen süreler dışında başkaca bir sigortalı hizmetinin bulunmadığı, 24.05.2000-24.11.2001 tarihleri arasında ise askerlik görevini yaptığı, davacının, dava konusu edilen dönemde davalı işyerlerinde çalıştığını gösterir yazılı belge bulunmadığı, çalışmayı ortaya koyabilecek inandırıcı ve yeterli kanıtların da bulunmadığı, davacı adına bildirilen sigortalı hizmetlerin kesintili olduğu,

aksinin belgelerle ispatı gerektiği, mahkemece hükme dayanak kılınan bilirkişi raporu ve tanık beyanları esas alınarak hesaplama yapıldığı gerekçeleriyle, yerel mahkemece verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan istinaf incelemesi sonucunda, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacının ... sicil sayılı dosyada işlem gören ... Tur. Tic. Ltd.

Şti. unvanlı işyerinde 01.05.1999 tarihinde işe başladığına dair davacı ... davalı şirket yetkilisi tarafından imzalanan işe giriş bildirgesinin Kuruma intikal ettirildiği, davacının hizmet kaydına göre, uyuşmazlık konusu dönemde, 01.05.1999-30.09.1999 tarihleri arasında ... sicil sayılı ... Tur. Tic. Ltd. Şti. unvanlı iş yerinde, 07.11.2012-31.12.2012 tarihleri arasında 1017836.068 sicil sayılı ... Gıda Ltd.

Şti. unvanlı işyerinde hizmetlerinin bulunduğu, 14.05.2000-24.11.2001 tarihleri arasında askerlik hizmetini yerine getirdiği, ... Ticaret Sicil Müdürlüğünün 17.04.2018 tarihli yazısında; ... Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.nin, ...

Turizm ve Ticaret A.Ş. ile birleşerek 19.07.2004 tarihinde kaydının silindiğinin bildirildiği, toplanan tüm deliller ve dinlenen tanık beyanlarına göre, Kuruma bildirilen hizmeti dışında, davacının 01.11.1998-30.04.1999 tarihleri arasında 180 gün, 01.10.1999-13.05.2000 tarihleri arasında 223 gün, 25.11.2001-06.11.2012 tarihleri arasında 3941 gün, 01.01.2013- 07.01.2013 tarihleri arasında 7 gün olmak üzere toplam 4351 gün daha davalıya ait 1406.068 iş yeri sicil numaralı ...

Turizm ve Ticaret A.Ş. unvanlı iş yerinde, mülga 506 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanun'a tabi olarak prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hizmet akdine tabi çalışmasının bulunduğu, davacının taleplerinin hak düşürücü süreye uğramadığı, sonuç olarak yerel mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından, davalı ...

Turizm ve Ticaret A.Ş. vekili ile fer'i müdahil vekilinin istinaf başvurularının, HMK'nın 353/1-b.1 inci maddesi gereğince esastan ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarlamıştır. 2.Fer'i müdahil SGK vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarlamıştır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet tespit istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanunu'nun 86 ncı madde hükümleridir.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR