Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9530 K.2023/10977

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının eşi ...'nın 03.06.2016 tarihinde iş kazası geçirerek vefat ettiğini, geriye mirasçı olarak iki çocuğu ve kendisinin kaldığını, eşi ölmeden önce 01.05.2011 - 03.07.2011 tarihleri arasında davalının yanında ... Servis elemanı olarak çalıştığını, davalının 03.07.2011 tarihinde eşinin sigortasını gösterdiğini, bildirimini yaptığını, 01.05.2011 - 03.07.2011 tarihleri arasını göstermediğini, SGK ya bildirmediğini, eşinin davalı yanında servis elemanı olarak çalıştığı için montaj, arıza vs. işlerin tamamını yaptığını, bu nedenlerle ölen eşinin 01.05.2011 - 03.07.2011 tarihleri arasında davalı yanında çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

SGK vekili, davacının söz konusu yerde dava dilekçesinde belirtildiği şekilde ve sürede çalışmadığını, çalıştığı sürelerin de işveren tarafından Kuruma bildirildiğini, salt tanık beyanının esas alınamayacağını, hizmet sözleşmesi, vizite kağıdı, işyeri kayıtları, puantaj cetveli vs ile çalışmanın somut olarak ortaya konulması gerektiğini, bu gibi hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiğinden ve özel bir duyarlılık ve önem taşadığından, hizmet sürelerinin tespiti amacıyla açılan davalarda;

öncelikle çalıştığı iddia edilen hizmete ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediğini, yada çalışıldığının Kurumca tespit edilip edilmediğinin araştırılması, daha sonra hizmetin kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı, çalışma konusu işin niteliği, devamlılık gösterip göstermediği, başlangıç ve bitiş tarihleri ve alınan ücret konusundaki tanık ifadelerinin inandırıcılığı hakkında, tanık beyanlarının işyeri kapsam kapasite ve niteliği dikkate alınarak değerlendirilmesi,

çalışıldığı iddia edilen işyerindeki görevli personel ile birlikte, o işyerine en yakın işyerinden o işyerini bilen ve tanıyan şahıslarında dinlenmesi suretiyle, tanık beyanlarının sağlığının denetlenmesi ve bu hususların kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesinin gerektdiğini, zamanaşımı definde ve hak düşürücü süre yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "… Dosya içerisine giren SGK kayıtlarına, ... İlçe Emniyet Müdürlüğünce tutulan tutunaklarına, işyeri kayıtlarına, dinlenen bordro tanıklarının beyanlarına ve tüm dosya kapsamına göre davacıların murisi ...'nın davalıya ait servis işi yapan iş yerinde 01.05.2011 - 03.07.2011 tarihleri arasında hizmet aktine bağlı olarak servis elamanı olarak asgari ücretle kesintisiz fiilen çalıştığı anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmiştir. Neticede edinilen vicdani kanaate göre aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Davanın kabulü ile davacının Mütevefa eşi ...'nın davalıya ait iş yerinde 01.05.2011- 03.07.2011 tarihleri arasında hizmet aktine bağlı olarak asgari ücretle kesintisiz çalıştığının tespitine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili; İlk Derece Mahkemesince salt tanık beyanları doğrultusunda karar verildiğini, hizmet tespitinde gerekli tüm araştırmanın yapılması, uyuşmazlık konusu hususun hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; delillerin hep birlikte değerlendirilmesi gerektiğinden verilen karar usul ve yasaya aykırı olduğundan davanın reddine karar verilmesi nedeni ile istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; " Fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarlamıştır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk Dava, 5510 sayılı Kanun'un m. 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.

Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür.

Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3. Değerlendirme 1.Davacı murisinin servis elamanı olarak davalıya ait ... bayiinde 01.05.2011 - 03.07.2011 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespitini talep ettiği eldeki davada, Mahkemece dosya kapsamında dinlenen tanık beyanlarına itibarla davanın kabulüne karar verilmişse de, Mahkemece yapılan araştırma ve inceleme, hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir.

2.Dosyadaki kayıt ve belgelerin incelenmesinde, davacı murisinin, davalı işveren yanından 15.07.2011 - 04.11.2011 tarihleri arasındaki çalışmalarının Kuruma bildirildiği, davalı iş yerinden hizmet bildirimi ile ilgili uyumlu olarak, 15.07.2011 tarihli işe giriş bildirgesinin, 04.11.2011 tarihli işten ayrılış bildirgesinin Kuruma intikal ettiği, davalı işyeri mahiyetinin elektronik tamiratı olduğu anlaşılmakla, bildirim dışı kaldığı anlaşılan talebe konu dönem yönünden, Mahkemece, sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu araştırılarak,

davalı işyerinde tespiti istenen dönemde Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa, belgeler getirtilmeli, yine uyuşmazlık konusu dönemi kapsayacak şekilde, davalıya ait ... bayiindeki mevcut arıza, onarım listelerine göre hangi müşterilere hangi servis elamanı tarafından bakım, onarım, tamirat hizmeti verildiğine dair kayıt ve belgeler, davalı işverene sorulmak kaydıyla dosyaya celbi sağlanmalı, davacıya arıza onarım işi ile ilgili eğitim verilip verilmediği araştırılmalı, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde;

iş yerinin kapsamı, kapasitesi ile işin ve işyerinin niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,