Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9555 K.2024/198

Taraflar arasında Mahkemece görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalılardan ... Turizm İnş. Gıda Mobilya Enerji Tarım Tic. ve San. Ltd. Şti., ... Turizm Gıda Yemekçilik İnş. ... Mobilya Medikal Emlak Tic. ve San. Ltd. Şti., ... Turizm Gıda İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;.... sigorta sicil numaralı davacının 15.05.2003 tarihinde davalı işyerinde çalışmaya başlayıp 30.04.2013 tarihine kadar çalıştığı, iş akdinin davacı tarafından haklı nedenle feshedildiğini, bu tarihler arasında davacının çalışmasının kesintisiz sürmesine rağmen, işveren tarafından farklı işyeri numaralarında gidiş-çıkış yaptırılmak suretiyle eksik bildirim yapıldığını, davacının işini kaybetme korkusundan dolayı dönem dönem sosyal güvenceden yoksun olacak şekilde çalıştığı iddia edilerek, davacının 15.05.2003 - 30.04.2013 tarihleri arasındaki sigortaya tabi kesintisiz çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Turizm İnş. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirket tarafından işletmeye açılan otelin 30.09.2003 tarihinde faaliyete geçtiğinin maliye kayıtlarıyla kabil olmasından dolayı davacının 15.05.2003 tarihinden itibaren çalışmasının mümkün olmadığını, dava dilekçesinde iddia edilen gibi kesintisiz çalışmanın söz konusu olmadığını, boya, alçıpan tamir ve inşaat işlerinde çalışan bir kişi olup hangi şirketin işini yapmış ise o şirket tarafından sigortalı gösterildiğini, SGK dosyasından hangi işyerlerinde çalıştığının ortaya çıkacağını, farklı şirketlerde yaptığı çalışmaların davalı ... Turizm'e mal edilmesinin yasal olarak mümkün olmadığını ileri sürülerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarına göre davacının davaya konu edilen dönemde, giriş-çıkışlar şeklinde çalışmalarının bulunduğu, işe giriş-çıkışlara göre çalışmasının tam olarak bildirilmiş olmasından dolayı tespit talebinde hukuki yararının olmadığını, 5 yıllık hak düşürücü sürenin geçtiği, hak düşürücü sürenin işlemesini durduran bir olay olmadığını, çalışmaların kesintili gerçekleştiğini, aksinin eşdeğer yazılı delillerle kanıtlanması gerektiği, yarıgtay içtihatlarına göre hizmet tespiti davalarının kamu düzenine ilişkin davalardan olması sebebiyle re'sen araştırma yapılarak davacının çalışmalarının gerçek olup olmadığının hiçbir kuşkuya yer kalmayacak şekilde kanıtlanması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 27.11.2014 tarihli ve 2013/385 Esas, 2014/468 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacı... TC Kimlik Nolu ...'ın 28.01.2004-30.04.2013 tarihleri arasında davalı kuruma bildirilmeyen 520 çalışma gününün olduğunun ve davacı ...'ın 28.01.2004-30.04.2013 tarihleri arasında günün asgari ücreti ile kesintisiz olarak davalı ... Turizm İnş. Gıda Mobilya Enerji Tarım Tic. ve San. Ltd. Şti'.ye bağlı olarak sigortalı işçi olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davalı ... Turizm İnş. Gıda Mobilya Enerji Tar. Tic. ve San. Ltd. Şti. ve davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairenin 11.06.2015 tarihli ve 2015/5220 Esas, 2015/11674 Karar sayılı sayılı ilamında "... dava konusu somut olayda; öncelikle davalı işyerinin kapsamı, davacının davalı işyerinde hangi işlerde çalıştığı, bu çalışmalarının ne kadar süreyle yapılabileceği, buna göre çalışmasının tam zamanlı çalışmayı gerektirip gerektirmediği, çalışmanın varlığı ve süresi yöntemince araştırılmalı, davacının 28.01.2004 tarihinde davalı işveren nezdinde çalışmaya başladığına dair işe giriş bildirgesinin aslı kurumda getirtilmeli, tanıkların davalı işyerinin inşaat işleri ile iştigal ettiğini belirtilmesi nazara alınarak,

yapılan inşaatlar ve inşaatların yapıldığı dönemler ile davacının hizmet döküm cetvelinde tespiti istenilen tarihlerde çalıştığı anlaşılan dava dışı işyerleri ile davalı işveren arasında fiili irtibat olup olmadığı usulünce tespit edilmeli, fiili iritbatın tespit edilmesi halinde dava dışı işyerlerine ilişkin kurum kayıtları da dosyaya getirtilmeli, davacının, davalı şirket sahibinin ev inşaatında ve Ancere Otel'in arkasındaki orman düzenleme işlerinde de çalıştığına yönelik beyanları nazara alınarak,

bu çalışmaların varlığı da yöntemince araştırılmalı, davacının çalışmalarınn kesintisiz devam edip etmediği saptanmalı, sadece tarafların gösterdikleri tanıklarla yetinilmeyerek, dosyada mevcut dönem bordrolarında ismi bulunan ve mahkemece resen seçilecek tanıkların davaya konu uyuşmazlık ile ilgili bilgi ve görgülerine başvurulmalı, davalı işveren ile iş yapanlar ile aynı çevrede iş yapan başka işverenler veya bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler, komşu işyeri tanıkları re’sen saptanarak dinlenilmeli, davacının işe başlama ve işten ayrılma tarihi ve uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip;

deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

Mahkemece kısmen kabule rağmen, yargılama giderlerinin haklılık oranına göre paylaştırılmaması, kısmen kabule göre davalı işveren ve Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi, davacı yararına hükmedilen vekalet ücretinden ve davalı taraf aleyhine hükmedilen yargılama giderlerinden yalnızca davalı şirketin sorumlu tutulması, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir." hususlarına işaret edilmiştir.

B. Mahkemenin İlk Bozmaya Uyularak Verilen Kararı

1.Bozmaya uyan Mahkemece 13.03.2019 tarihli ve 2015/309 Esas, 2019/74 Karar sayılı kararıyla; davanın kısmen kabul, kısmen reddi ile davacı .... TC kimlik numaralı ...'ın 28.01.2004-30.04.2013 tarihleri arasında davalı kuruma bildirilmeyen 520 çalışma gününün olduğunun ve davacı ...'ın 28.01.2004 - 30.04.2013 tarihleri arasında günün asgari ücreti ile kesintisiz olarak davalı ... Turizm İnş. Gıda. Mobilya Enerji Tarım Tic. ve San. Ltd. Şti.'ye bağlı olarak sigortalı işçi olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, dair verilen karara karşı davalı ... Turizm İnş. Gıda . Mobilya Enerji Tarım Tic. ve San. Ltd. Şti. ve davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 21.01.2020 tarihli ve 2019/3174 Esas, 2020/375 K. sayılı bozma ilamında; "... Eldeki davada davacının hizmet cetveli incelendiğinde davacının davalı şirketten yapılan bildirimlerin dışında 28.12.2005-31.12.2006 arasında tam, 27.11.2007-6.12.2010 arasında kısmi, 07.12.2010-26.01.2011 arasında tam, 27.1.2011-09.10.2012 arasında tam süreli dava dışı işyerlerinden bildirimlerinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle davacının bildirimlerinin yapıldığı bu işyerlerinin işverenleri tespit edilerek HMK 124 kapsamında husumet yöneltilip, bu çalışmaların gerçek ve fiili olup olmadığı belirlenmeli, ilk bozma kararı kapsamında irdeleme yapılmalıdır." hususlarına işaret edilmiştir.

C.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; "Davanın Kısmen Kabulü Kısmen Reddi ile, Davacı .... TC kimlik numaralı ...'ın, davalı şirketler ... Turizm İnş. Gıda Mobilya Enerji Tarım Tic ve San. Ltd. Şti. ve ... Turizm Gıda İnş. Tic. San. Ltd. Şti. bünyesinde 28.01.2004-06.12.2010 ve 25.01.2011-16.05.2013 tarihleri arasında 190 gün bildirimsiz olmak üzere fiili ve eylemli olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine, bildirimli yapılan günler dışlanarak işlem yapılmasına, fazlaya ilişkin istemin reddine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar ... Turizm İnş. Gıda Mobilya Enerji Tarım Tic. ve San. Ltd. Şti., ... Turizm Gıda Yemekçilik İnş. ... Mobilya Medikal Emlak Tic. ve San. Ltd. Şti., ... Turizm Gıda İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davacının dava konusu hizmetlerinin tespitinde hukuki yarar olmadığını, davacının talebinin hak düşürücü süreden reddi gerektiğini, davacının işe giriş çıkış kayıtlarına göre hizmetlerinin tam gösterildiğini, davanın tümden reddi gerekirken, kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu beyanla, kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... Turizm Gıda Yemekçilik İnş. ... Mobilya Medikal Emlak Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; şirketle ilgili bir kararın söz konusu olmamasına rağmen, ücreti vekaletten sorumluluğuna gidilmesinin hatalı olduğu ileri sürmüştür.

3. Davalı ... Turizm Gıda İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili; davacının davalı şirket nezdinde çalışması olmadığını, şirket aleyhine davanın kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, verilen kararda ... Turizm Ltd. Şti. nezdinde davacının kaç gün çalıştığının ayrı ayrı belirtilmediğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

4. Davalı ... Turizm İnş. Gıda Mobilya Enerji Tarım Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; hak düşürücü süreden davanın reddi gerektiğini, eksik inceleme sonucu karar verildiğini, davalılar yönünden ayrı ayrı hüküm kurulması gerektiğini ifade etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297 nci maddesinin (2) nci fıkrasında, “hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir”, hükmü öngörülmüştür. Hükümlerin çelişkiden uzak ve infaza elverişli olması kamu düzeniyle ilgili olup, hükmü temyiz etmeyen yönünden sonuç doğurması gerekeceği de gözetilerek, gerçeğe ve hukuka uygun bir karar verilmesi gerekir.

Mahkemece hükmüne uyulan bozma sonrası verilen tespit kararında, davacının talebine konu dönemde, ne kadar sürede, davalılardan hangi işverenlik nezdinde çalıştığına dair ayrı ayrı belirleme yapılmaksızın karar verilmiş olması nedeniyle hüküm infaza elverişli değildir. Diğer yandan davalılardan ... Turizm Gıda Yemekçilik İnş. ... Mobilya Medikal Emlek Tic. ve San. Ltd. Şti. yönünden herhangi bir hüküm kurulmaması isabetsiz bulunmuştur. Mahkemece, davacının hizmet tespitine konu olan dönem bakımından, davacının çalıştığı işyerleri ve dönemleri ayrı ayrı belirlenerek, davacının davalı şirketlere ait hangi sicil numaralı işyerinde hangi sürelerde çalıştığına dair infaza elverişli şekilde hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Mahkeme kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,