Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9670 K.2023/10805

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili, davacının 10.06.2006-08.09.2016 tarihleri arasında çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili, hukuki dayanaktan yoksun olan davacı taleplerinin zaman aşımına uğradığını, müvekkil ile davacının eşi arasında kira karşılığı temizlik sözleşmesi olduğunu, kabul etmemekle beraber davacının müvekkil yanında çalıştığı varsayılsa dahi 10 yıl boyunca hiç bir ücret talep etmeden çalışmanın hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil olan Kurum vekili, Kurum kayıtlarında davacının iddia ettiği döneme ait çalışmasının bulunmadığını, dolayısıyla davacının çalıştığını fiilen ispat etmesi gerektiğini, bu nedenler ile haksız ve yersiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile "Dinlenen davacı tanıkları, davalı tanıklarından ... ve ... ile komşu iş yeri tanıklarının davacının davalı iş yerinde çalıştığına dair beyanlarının değerlendirildiği belirtilerek davanın kabulüne, davacının 10.06.2006 - 08.09.2016 tarihleri arasında davalı apartmanda asgari ücretle tam gün sigortalı olarak çalıştığının tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili, mahkemenin yeterli araştırma yapmadan karar verdiğini, sadece tanık beyanı ile yetinilemeyeceğini, komşu işyeri tanıkları ile yazılı delillerin toplanarak sonuca ulaşılması gerektiğini, dava dosyasında dinlenilen tanıkların Yargıtay ilke kararlarına belirtilen tanıklık niteliklerini haiz olmadığını ileri sürerek davanın reddi gerektiğini istinaf konusu yapmıştır.

Davalı vekili, davacı ile bir iş akdinin imzalanmadığını, davacının eşinin 2006 yılında apartmanda kapıcı olarak işe alındığını, davacının eşine yadım mahiyetinde apartmanda çalıştığını, bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, davacının kısmi süreli olarak 2013 tarihinden itibaren çalıştığına yönelik keşif talebinde bulundukları halde Mahkemenin çalışma süresini belirlemek için keşif yapmadığını ileri sürerek öncelikle davanın tümden reddini olmaz ise davacının 2013 yılından itibaren kısmi zamanlı olarak çalıştığının tespiti gerektiğini istinaf konusu yapmıştır.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki bilgi belge ve deliller ile özellikle davacının eşinin yurt dışında ve başka işlerde çalıştığı hususunun sabit olması karşısında davacının davalı apartmanda belirtilen tarihlerde çalıştığı sonucuna ulaşıldığı ve incelenen kararın usûl ve esas yönlerden hukuka uygun olduğunun anlaşıldığı belirtilerek HMK'nın 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca davalı ... vekilinin ve fer'i müdahil vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf dilekçesinde yer verdikleri hususları belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 10.06.2006-08.09.2016 tarihleri arasında çalıştığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79, 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme

Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6 ncı maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

İnceleme konusu dosyada; davacı 10.06.2006-08.09.2016 döneminde çalıştığının tespitini talep etmiş, Mahkemece talep gibi davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalı Apartman Yönetimi ile davacının eşi ... arasında 10.06.2006 tarihinden itibaren bir yıllığına yapılmış kira sözleşmesi bulunmaktadır.

Apartman Yönetimi tarafından Kuruma verilen 11.11.2016 tarihli dilekçede kapıcı dairesinin kullanımı karşılığında temizlik işlerinin yapılması için 10.06.2006 tarihinde sözleşme yapıldığı, temizlik işlerinin ... ve ailesi tarafından yerine getirildiği belirtilerek davacının kısmi süreli ve geriye dönük olarak sigorta işlemlerinin yapılması istenilmiş, aylık prim ve hizmet belgeleri sunulmuş ise de iş yeri kayıt ve belgelerinin ibraz edilmemesi nedeniyle sunulan aylık prim ve hizmet belgeleri işleme alınmamıştır.

Davacının talep ettiği dönemde hizmet bildirimi bulunmamakta olup, eşi ...'ın 29.11.1999-08.07.2008 ve 07.06.2012-14.05.2019 dönemlerinde dava dışı iş yerlerinden kesintili bildirimleri bulunmaktadır. Ayrıca ...'ın 10.02.2011-28.11.2015 tarihleri arasında yurt dışına çıkış ve giriş kayıtlarının olduğu görülmektedir.

Somut dosyada dinlenen bazı tanıklar apartmanın temizlik işlerinin ilk dönemlerde davacının eşi ... tarafından yapıldığını, daha sonra eşinin başka işlerde çalışmaya başlaması ve yurt dışına gitmesi nedeniyle davacının işe devam ettiğini beyan etmişlerdir. Mahkemece dosyadaki bilgi ve belgeler ile söz konusu tanık beyanları da incelenmek suretiyle davacının çalışma başlangıcı tespit edilmelidir. Diğer yandan, yedi kat, 14 daireden oluşan apartmanda temizlik ve çöp toplama işi yaptığı ifade edilen davacının aylık çalışma gün sayısı belirlenmeli, yapılacak değerlendirmede 7,5 saatlik çalışmanın bir gün sayılacağı gözetilmeli, elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,