Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9712 K.2023/9699

Taraflar arasındaki rücuan tazminat istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvuruların esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; ... İnş. Tic. ve San.

A.Ş. iş yeri sigortalılarından ...'ın 13.11.2016 tarihinde geçirdiği bir iş kazası sonucu vefat etmesi nedeniyle sigortalının hak sahiplerine 419.387,02 TL peşin sermaye değerli gelir bağlandığı, 489,00 TL cenaze yardımı yapıldığı, sigortalı için 415,67 TL hastane masrafı ödendiği, toplam Kurum zararının şimdilik 420.291,69 TL olduğu, Kurumca düzenlenen raporda kazanın iş kazası olduğu, iş kazasının meydana gelmesinde % 80 oranında kusurlu bulunan işveren ... İnş. Tic. ve San.

A.Ş. hakkında 5510 sayılı Kanun'un 21/1, 76/4 maddelerinin uygulanması gerektiği ve % 20 oranında kusurlu bulunan üçüncü kişi konumunda olan ... Vinç Hizmetleri Tic. Ltd.

Şti. hakkında 5510 sayılı Kanun'un 21/4, 76/6 maddelerinin uygulanması gerektiği sonucuna varıldığı iddiasıyla davanın belirsiz alacak davası olarak kabulü ile, sigortalının hak sahiplerine Kurumca bağlanan 419.387,02 TL peşin sermaye değerli gelirin şimdilik 9.800,00 TL'sinin tahsis onay tarihi olan 13.05.2017 tarihinden, Kurumca sigortalının hak sahibine ödenen 489,00 TL cenaze yardımı ödemesinin şimdilik 100,00 TL'sinin ödeme tarihinden, sigortalı için ödenen 415,67 TL hastane masrafının şimdilik 100,00 TL'sinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi,

yargılama giderleri ve vekalet ücreti ile birlikte (üçüncü kişi yönünden ilk peşin sermaye değerli gelirin yarısıyla sınırlı olmak üzere) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

Davacı Kurum vekili talebe konu dava değerini artırarak toplam 378.448,32 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün proje sahibi olduğu, proje yapım ve yürütmesi ile ilgili ana işverenin ise diğer davalı ... İnş. Tic. ve San. A.Ş.'nin olduğu, paketleme fabrikası inşaatında meydana gelen kazada şantiyenin ve işçilerin güvenliğinin sağlanması, gereken tedbirlerin alınması görev ve yükümlülüğünün yüklenici firma olan ...

İnş. şirketinde olması gerektiği, ayrıca proje sahibi olarak Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğünün de güvenliği sağlama ve gerekli tedbirleri alma yükümlülüğü bulunduğu, olayın meydana gelmesinde kazazedenin ve ...'un da kusuru bulunduğu, ...

Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturma dosyasında müvekkili firma ve dolayısıyla yetkilisi Süleyman Öksüz'e atfedilen kusuru kabul etmedikleri, müvekkili firmanın iş güvenliği ile ilgili alması gereken tüm tedbirleri aldığı ancak kazanın meydana gelmesini engelleyemediği, olay esnasında vinç operatörünün konum itibariyle yüksek gerilim hattını görebilecek konumda olmayıp yüklenici firmanın işçileri tarafından yönlendirildiği, kazanın kazazedenin kusuru, olay mahallinin şartları ve yüklenici firma ile proje sahibi Kurumun alması gereken tedbirleri almaması sebebiyle meydana geldiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; işveren açısından kusurun tespitinin şart olduğu, kazanın meydana gelmesinde müvekkili şirketin kusurlu olmadığı, tespit edilen % 80 oranındaki kusura itiraz ettikleri, kazanın meydana gelişine sebep olan olgular ile ihmalin ağırlığı ve 3. kişinin kaza mahalindeki konumu dikkate alındığında ... Vinç Ltd.

Şti'ye izafe edilen % 20 oranındaki kusur oranının düşük olduğu, çalışma mahallinde trafo elektrik telleri olduğunu öğrenen ve bildiği halde çalışmaya devam eden işçi için belirlenen kusur oranının çok düşük olduğu, kaza mahallinde yer alan trafonun ... Elektrik şirketine ait olduğu, çay paketleme fabrikası inşaatı alanında bulunan trafo ve elektrik direklerinin deplase edilmesi için ... Elektrik şirketine yazılı talepte bulunulduğu, ...

Elektrik şirketinin cevap yazısında hattın kaldırılmasının kış şartlarında uzun süreli enerjisiz kalınabileceği gerekçesiyle yerine getirmediği, müvekkili şirkete kusur izafe edilebilse dahi ...

Elektrik şirketinin kusurlu olduğunun tespit edilmeden müvekkili şirkete izafe edilen kusur oranın gerçekçi olmadığı, ilk peşin sermaye değerli gelirden işveren ve üçüncü kişi toplam kusur oranları üzerinden sorumlu olduğu, müvekkili şirketin kusurunun varlığının tespiti halinde kusur oranına göre peşin sermaye değerinin belirlenmesi gerektiği, kusuru kabul etmemek üzere kaza neticesinde hak sahiplerinden ...'a 125.000,00 TL, ...'a 25.000,00 TL, ...'a 25.000,00 TL ve ...'a 25.000,00 TL ödemeyi müvekkili şirketin yaptığı ve hak sahipleri tarafından müvekkili şirketin ibra edildiği,

hak sahiplerinin kaza neticesinde uğradığı maddi zararlar karşılanmış olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından; %90 davalılar kusuru ve hesap raporu esas alınarak davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 293.570,91 TL peşin sermaye değerinin (davalı ...'nin sorumluluğu 188.724,16 TL ile sınırlı olmak kaydıyla) gelir bağlama onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 374,10 TL tedavi giderinin, ödeme ve sarf tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 440,10 TL cenaze yardımı giderinin, ödeme ve sarf tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri ayrı ayrı istinaf yoluna başvurmuşlardır.

B.İstinaf Sebepleri:

Davacı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; sigortalıya kusur atfedilemeyeceği, davalılar arasında alt - üst işverenlik ilişkisi bulunduğu, hak sahiplerine yapılan ödeme ile davalının sorumluluğunu kabul ettiği iddiasıyla kararın kaldırılması ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; belirsiz alacak davası olarak açılamayacağı, kusur raporlarındaki çelişkinin giderilmediği, kazada kusurları bulunmadığı, vinç işinin diğer davalının uzmanlık alanı olduğundan sözleşme yapıldığı, çalışanların iş güvenliği tedbirlerine uymaları gerektiği, iş güvenliği uzmanlarının istihdam edildiği, yüksek gerilim hattının ... Elektrik Perakende Satış AŞ. sorumluluğunda olduğu, hatları anılan şirketin deplase etmediği, hak sahiplerine ödeme yaptıkları ve ibra edildikleri, raporların hatalı olduğu, usuli kazanılmış hakların dikkate alınması gerektiği iddiasıyla kararın kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi kusur raporları arasında çelişki bulunduğu, kusur raporlarında kendilerine yüklenen yükümlülüklerin diğer davalıya ait olduğu, kazanın elektrik kesilmemesi nedeniyle meydana geldiği ve bu hususun nazara alınmadığı, gerekli araç ve gereci temin yükümlülüğünü diğer davalıya ait olduğu, sigortalıya atfedilen kusurun az olduğu, ... Elektrik Perakende Satış A.Ş. sorumluluğu bulunduğu, ayrıca ... kusurunun değerlendirilmediği, hesap raporunda iskonto hatası yapıldığı, sigortalının net gelirinin tespit edilmediği, yargılama giderlerinin hatalı belirlendiği, üçüncü kişi oldukları halde zararın tümünden sorumlu tutuldukları iddiasıyla kararın kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasına hukuki engel bulunmadığı, rücu davalarında faiz başlangıcı, gelirler yönünden gelir bağlama kararının Kurumun yetkili organınca onaylandığı tarih, geçici iş göremezlik ödeneği yönünden ödeme tarihi, tedavi giderleri için sarf tarihi olduğu, mahkemece hüküm altına alınan alacaklara belirlenen faiz başlangıç tarihlerinde hata bulunmadığı, dava dışı hak sahiplerine yapıldığı iddia olunan ödemelerin eldeki davada mahsubunun mümkün olmadığı, Kurum sigortalısının ücretinin Sosyal Güvenlik Kurumuna işveren tarafından yapılan bildirim doğrultusunda belirlenmesinin aksi yönde bilgi belge sunulmadığı dikkate alındığında yerinde olduğu...

...yapılan işin dava dışı ...'un asıl işi olmadığı, işte çalışan ... işçisi bulunmadığı, incelenen şartname ve sözleşmeye göre ... ile davalılar asıl - alt işveren ilişkisi bulunmadığı, dava dışı ... Elektrik Anonim Şirketi'ne kusur atfedilebilecek durum olmadığı, kusurun olayın oluşuna uygun olarak belirlendiği...

...Kurum sigortalısının davalı ... Vinç Hiz. Nak. İth. Ticaret Limited Şirketi'nin çalışanı olmadığı, davalı şirketin 3. kişi olarak değerlendirilmesi gerektiği, zira kurum raporunun da bu şirket yönünden aynı doğrultuda olduğu, mahkemece dairemizin kaldırma kararı sonrasında TRH 2010 tablosu ve %5 artırıp %5 iskonto yöntemine göre hesap raporu alınarak davalıların sorumluğunun belirlendiği, sorumlulukların belirlenmesinde ve hesap raporunda hata bulunmadığı... gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı Kurum vekili; sigortalının kazanın oluşumunda herhangi bir kusurunun bulunmadığı, davalılar arasında alt - üst işverenlik ilişkisi bulunduğundan üçüncü kişi kabul edilemeyecekleri, zararın tümünden müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunun kabulünün gerektiği gerekçesiyle temyiz talebinde bulunmuştur.

Davalı ... vekili; belirsiz alacak davası olarak açılamayacağı, kusur raporları arasında çelişki olduğu, sigortalının kusurunun daha fazla olması gerektiği, ... Elektrik Perakende Satış A.Ş.'nin kusurunun olduğu, hak sahiplerine yapılan ödemelerin nazara alınması gerektiği, istinaf mahkemesi kararı nedeniyle oluşan usuli kazanılmış hakkın nazara alınması gerektiği gerekçesiyle temyiz talebinde bulunmuştur.

Davalı ... vekili; bilirkişi kusur raporları arasında çelişki bulunduğu, kusur raporlarında kendilerine yüklenen yükümlülüklerin diğer davalıya ait olduğu, kazanın elektrik kesilmemesi nedeniyle meydana geldiği ve bu hususun nazara alınmadığı, gerekli araç ve gereci temin yükümlülüğünü diğer davalıya ait olduğu, sigortalıya atfedilen kusurun az olduğu, ... Elektrik Perakende Satış A.Ş. sorumluluğu bulunduğu, ayrıca ... kusurunun değerlendirilmediği, hesap raporunda iskonto hatası yapıldığı, sigortalının net gelirinin tespit edilmediği, yargılama giderlerinin hatalı belirlendiği, üçüncü kişi oldukları halde zararın tümünden sorumlu tutuldukları gerekçesiyle temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe

1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava; iş kazası sonucu ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirler ile yapılan harcama ve ödemeler nedeniyle oluşan davacı Kurum zararının davalılardan rücuen tahsiline ilişkin alacak davasıdır.

2.İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369'uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 5510 sayılı Kanun'un 21 inci maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla taraf vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR