Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2023/9905 K.2023/8441

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelenmesinden geçen hizmet tespiti istemli davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı dava dilekçesinde özetle; davalı kurum bünyesinde işyerleri sayımı saha çalışması yapmak üzere 01.05.1986 tarihinde işe başladığını, SSK kaydının yapılması için istenilen resmi belgelerin tamamının eksiksiz olarak davalı tarafa teslim edildiğini, işe giriş itibarıyle işe giriş bildirgesi düzenlendiğini,... sigorta sicil numarası oluşturulduğunu, davalı bünyesinde 40 gün çalıştığını, davalı tarafın SSK kaydını giriş tarihi itibarıyle , SSK primlerini ödemediğini, hak ve menfaatlerinin zarara uğradığını belirterek, davalı bünyesinde işe giriş tarihinin 01/05/1986 tarihi olduğunun tespitine, yatırılmayan SSK primlerinin davalı tarafından yatırılması, bu hizmetlerin diğer hizmetler ile birleştirilmesine karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Türkiye İstatistik Kurumu personel kayıtlarının tetkiki sonucunda davacı hakkında herhangi bir kayda ulaşılamadığının tespit edildiğini, Türkiye İstatistik Kurumunda çalışmadığı anlaşılan davacının Kurumun yapmış olduğu genel sayımlar ve buna benzer büyük çalışmalar kapsamında, sayımın yapıldığı illerde oluşan il sayım komiteleri tarafından geçici olarak işe alınarak kısa bir süre çalıştırılmış olabileceğinin düşünüldüğünü,

bu kapsamda çalıştırılan personellerin bu komitelerin işverenliğinde görev yaptıklarını ancak bu hususta çalıştığı subuta erse bile davanın Kalkınma Bakanlığı ve Türkiye İstiatistik Kurumu aleyhine değil, davacının görev yaptığını iddia ettiği ilgili Valilik aleyhine açılıp bu şekilde görülmesi gerektiği, davanın haksız açıldığını beyanla, reddini istemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın haksız olduğunu beyanla, reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 29.11.2018 tarihli ve 2017/92 Esas, 2018/550 Karar sayılı kararıyla; "Davanın kabulüne, davacının 01.05.1986-10.06.1986 tarihleri arası davalı nezdinde kesintisiz çalıştığının tespitine," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 15.12.2020 tarihli ve 2019/1684 Esas, 2020/1707 Karar sayılı kararıyla;

"Davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine," karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil SGK vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairenin 01.11.2021 tarihli ve 2021/3130 E. 2021/ 13252 K. sayılı ilamı ile; "Eldeki davada, ihtilaf konusu olan 01.05.1986-10.06.1986 tarihleri arasında geçtiği iddia olunan fiili çalışmanın varlığının yöntemince araştırılmadan sonuca gidildiği ortadadır. Gerçekten sadece bir davacı tanığının beyanına itibarla çalışma olgusunun varlığının tespiti hususunda, yeterli ve gerekli araştırma yapılmaksızın yazılı şekilde kurulan hüküm hatalı olmuştur.

Davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek, ihtilaf konusu dönem (01.05.1986-10.06.1986 tarihleri arasında) içerisinde davalı işyerine ait dönem bordrolarında adı geçen ve davacının çalışmalarını bilebilecek nitelikteki çalışanlar tespit edilmeli, bordolarda adı geçen kişilerin adreslerinin tespit edilememesi veya beyanları ile yetinilmediği takdirde, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu işyeri çalışanları,

yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilmeli, belirlenen bu şahısların davacının davalı işyerlerinde kesintisiz ve sürekli çalışıp çalışmadığı hususunda beyanlarına başvurulmalı, çalışma şartları, niteliği, süresi belirlenmeli, anket çalışmasına katılan Kurum, kuruluş ve kişilerin isimleri bizzat davacıdan sorularak,

Türkiye İstatistik Kurumu’nun cevap dilekçesi içeriği dikkate alınmak kaydıyla, ilgili Kurumla yazışma yapılarak işe giriş bildirgesi verilen davacının ne kadar süre, ne suretle istihdam edildiği hususu sorulup, varsa çalıştığı bölge nezdinde iletişime geçtiği kişilere ilişkin anket formları temin edilerek çalışma süresi irdelenmeli bu bağlamda, gerçek çalışma olgusu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya konulduktan sonra sonucuna göre bir karar verilmelidir." hususlarına işaret edilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; " Davanın kabulü ile; Davacının davalı iş yerinde 01.05.1986-10.06.1986 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitine," karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; öncelikle davanın zamanaşımı bakımından reddine karar verilmesi gerektiği, buna ilişkin savunmalarına Mahkemece itibar edilmediği belirtilerek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili temyiz dilekçesinde; davanın görev, husumet, süre ve diğer usul hükümleri yönünden incelenmesi ve gerekli yasal mevzuat uyarınca hukuka aykırılık halinde bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Eldeki davada verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği anlaşılmaktadır.

2.Somut olayda; Mahkemece bozma sonrası yargılamada, dinlenen 3 bordro tanığının davacıyı tanımadığını ifade etmesine karşın, davalı işveren nezdinde kadrolu çalıştığı belirtilen ...'ın beyanına ve hizmet döküm cetvelinde sigortalılık kaydı olmayan ...'nın beyanına itibarla, davanın kabulüne karar verilmişse de, çalışma olgusunun varlığının tespiti hususunda, bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmeden, yeterli ve gerekli araştırma yapılmaksızın sonuca gidilmesi isabetsiz bulunmuştur.

3. Mahkemece bozma sonrası yargılamada dinlenen tanık ...'ın, "Davacı ile birlikte ...'dan ...'e grup olarak, davalı Bakanlık bünyesinde 40 gün boyunca görevlendirildiklerini, davacının da anketör olarak, 12 kişilik grupta yer aldığını," beyan ettiği anlaşılmakla, tanık ... yeniden dinlenmek suretiyle, anılan grupta davacı ile birlikte yer alıp anketör olarak çalışan diğer kişilerin kim olduğu sorulmalı, kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenle bildirim dışı kaldığı konusunda araştırma yapılmalı, yine davacının bulunduğu grupta, ...'ın başkanlığında yapıldığı ileri sürülen çalışmaların ne suretle yerine getirildiği,

çalışma şartları, süresi, niteliğine ilişkin davacı ile birlikte, ayrıntılı beyanları alınmalı, çalışmaya ilişkin görevlendirme yazıları, anket formları, varsa puantaj kayıtları davalı Bakanlık'tan sorulmak kaydıyla temin edilmeli, kamu kuruluşundaki çalışmaların resmî kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıl olduğundan, sigortalılık bildirimi yapılanlar dışında, ücretlerin ne şekilde ödendiği tespit edilmeli, davacı ile aynı grupta yer alıp anketör olan çalıştığı tespit edilen bordro tanıkları tespit edilerek,

çalışma olgusunun varlığı konusunda beyanları alınmalı, toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,