Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/10303 K.2024/13264

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı şirkette çalıştığı 2010–2015 yılları arasında sigorta primine esas kazançlarının gerçek ücretleri üzerinden tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı taraf vekilleri davanın reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 23.09.2020 tarihli kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 23.09.2020 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 11.02.2021 tarihli kararı ile istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

Bölge Adliye Mahkemesinin 11.02.2021 tarihli kararının süresi içinde davalı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, ...dosya kapsamına göre, davacının yurt dışında çalıştığı, Türkiye’ye gelip gitmediği, bu nedenle davacıya elden ücret ödenmesinin mümkün olmadığı, ücretinin banka veya aracı finans kuruluşları kanalıyla gönderilebileceği anlaşılmakla; banka kayıtları ve davacı adına yatan paralar tespit edildikten sonra bu kayıtlar üzerinde yaptırılacak incelemeyle karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir, gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilerek davacının 2011/1-2015/1 dönemine ait olmak üzere SPEK bildirimlerine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde: a. Eksik inceleme ile karar verildiğini, b.Tanık beyanlarına itibar edilemeyeceğini beyan etmektedir. 2.Davalı ... İşl. A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde: a.Davalının kendi döviz hesabındaki kimin tarafından yatırıldığı belli olmayan miktarların varsayımsal olarak kabulü ile SPEK hesabı yapılmasının hatalı olduğunu, b.Davacının hesabına müvekkili şirketi tarafından döviz yatırılmadığını, c.Kararın usul ve kanuna aykarı olduğundan bozulması gerektiğini, beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, sigorta primine esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.

1. Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 tarihli, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı).

Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. ... Kuru, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e ..., Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.)

Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).

2-Eldeki davada ise Mahkemece verilen ilk kararı, bozma içeriğinde belirtilen ilkeler çerçevesinde araştırma yapılması gereği belirtilerek Dairemizce bozulmuştur. Mahkeme tarafından bozmaya uyulmuştur. Ancak bozmanın gereği yerine getirilmemiştir.

Mahkemece bozma sonrası, alınan bilirkişi raporuna itibar edilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

3.Mahkemece yapılacak iş, getirtilen banka kayıtlarında, davalı işveren şirket tarafından davacı adına yatırılan ve davacının çalışması karşılığı olduğu aylara ilişkin aylıkların tespiti yapılarak, davacının hesabına hangi hesaptan veya hesaplardan para yatırıldığının tespiti yapılmalı, hesaba para gönderen kişilerin davalı şirket ile bağlantısı araştırılmalı (şirket çalışanı olup olmadığı belirlenmeli), davalı şirket kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle yerinde inceleme yetkisi verilerek inceleme yaptırılmalı, bu şekilde para çıkışının bulunup bulunmadığı araştırılmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir.

VII. KARAR