Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/10349 K.2025/1084

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl davada prime esas kazancın tespitini, birleşen davada davalı işveren yanında geçen ve bildirilen çalışmaları için itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde; davacının bildirimlerinin usulüne uygun şekilde süresinde ve tam olarak yapıldığını, prime esas kazanç açısından bildirimlerde eksik ya da hata bulunmadığını, itibari hizmet süresi açısından işyerinde ağır çalışma koşullarının bulunmadığını belirterek davanın davanın reddini istemiştir. 2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın reddine birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde davanın reddi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir. İtibari hizmet süresi, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların erken yıpranmaları nedeniyle daha erken emekli olabilmeleri için kanun koyucu tarafından belirlenmiş erken emeklilik sağlayan düzenlemelerden biridir. İtibari hizmet süresi fiilen olmayan ancak kanun koyucu tarafından verilen imkân nedeniyle varsayılan bir sürenin sigortalılık süresine eklenmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır.

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun Ek 5. maddesinde, 506 sayılı Kanun'a göre sigortalı sayılanların, aşağıda sayılan görevlerde geçen sigortalılık sürelerine, bu sürelerin her tam yılı için, hizalarında gösterilen süreler, sigortalılık süresi olarak eklenir düzenlemesinden sonra ekli tablonun 20.06.1987 tarihli 3395 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değişik II numaralı bendinde, basım ve gazetecilik işyerlerinden 1475 sayılı Kanun ve değişikliklerine göre çalışan sigortalıların;

solunum ve cilt yoluyla vücuda geçen gaz veya diğer zehirleyici maddelerle çalışılan iş yerlerinde, fazla gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerle çalışarak iş yapılan işyerlerinde, doğrudan doğruya yüksek hararete maruz bulunarak çalışılan işyerlerinde, fazla ve devamlı adali gayret sarf edilerek iş yapılan işyerlerinde, tabii ışığın hiç olmadığı ve münhasıran suni ışık altında çalışılan işyerlerinde ve günlük mesainin yarıdan fazlası saat 20.00'den sonra çalışılarak yapılan işyerlerinde geçen her 360 günlük çalışma için 90 gün itibari hizmet süresi verilmesi gerektiğini düzenler.

Bu yönüyle davanın yasal dayanağı, 506 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesidir. Anılan maddeye göre sigortalıların itibari hizmetten yararlanabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir. Birinci koşul sigortalının basım ve gazetecilik iş yerlerinde çalışması, ikinci koşul ise; II. bendin (a-f) alt bendlerinde yazılı fiziksel dış etkenlerin ve olumsuz çalışma koşullarının olayda ayrıca gerçekleşmesidir.

İnceleme konusu davada davacının, davalı işverene ait plastik imalat işyerinde çalıştığını, bildirilen çalışma süresi için itibari hizmet süresi verilmesini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verildiği, ancak karara esas alınan bilirkişi raporunun yetersiz olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davacının itibari hizmet süresi talep ettiği bildirimlerinin iş yerinin hangi bölümünde geçtiği, bu bölümlerde hangi makinelerde çalıştığı, makinelerde ne iş yaptığı hususları davalı işverenden davacıya ait şahsi dosya celp edilerek, davalı işveren ile arasında aynı konuda dava bulunmayan bordro tanıkları belirlenip dinlenerek davacının yaptığı iş ve ortamının net olarak belirlenmesi, işyerinde itibari hizmet süresinden yararlanmayı gerektirir koşullarda bildirimi yapılan sigortalılar bulunup bulunmadığı araştırılarak,

varlığı halinde, çalışma ortamı ve şartları, zaman içinde değişiklik yapılıp yapılmadığı yönünden beyanlarına başvurulması gereği üzerinde durularak işyeri koşullarına dair hususlar da belirlendikten sonra alınacak bilirkişi raporunda işyerinde hangi bölümlerde hangi işin yapıldığı,

davacının çalıştığı bölüm ya da bölümlerde 506 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesinin II numaralı bendinde belirtilen ve itibari hizmet süresi verilmesini gerektirir ağır ve yıpratıcı koşullardan hangisinin veya hangilerinin varolduğu somut olarak belirlenerek varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirir.

VI.KARAR