Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/10354 K.2024/13585

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilin davalı vakıf bünyesinde 2008 yılı Temmuz ayı ile 12.09.2012 tarihi arasında çalıştığının ve hizmet süresinin tespiti ile çalışmasının sürekli ve kesintisiz ollduğu göz önüne alınarak geriye yönelik ödenmeyen tüm SSK pirimlerinin gecikme zammı ve faizi ile birlikte davalı tarafından yatırılmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; kişi sigorasız çalıştığnıı işe girişten itibaren 1 ay içinde bildirmezse, daha sonra bu davada olduğu gibi sigortasız çalıştığına dair böyle bir dava açamaması gerektiğini, açıklanan nedenlerle usul ve kanuna aykırı açılan davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Kızıltepe Kaymakamlığı ... Başkanlığından konuya ilişkin ödeme belgelerinin istenmesini talep ettiklerini davacı davalı idareleri temerrüde de düşürmediğini belirtilen nedenle, aktin feshi tarihinden itibaren faiz istemi de dayanaktan yoksun olduğunu, açıklanan nedenlerle müvekkil idare aleyhine açılan bu davada öncelikle müvekkil idarenin konu ile ilgisi olmadığından husumet yokluğu sebebiyle usulden reddine, Mahkemce bu hukuki taleplerinin kabul görmemesi halinde davanın esastan incelenerek reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacıya tahmiline karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Tüm dosya kapsamı, evraklar birlikte değerlendirildiğinde; davanın kabulü ile davacının Kızıltepe Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma bünyesinde 11.09.2008 ila 09.09.2012 tarihleri arasında 1.460 gün süreyle asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine," dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili ayrı ayrı istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında istinaf başvurusunun esastan reddi kararı verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil SGK vekili temyiz dilekçesinde özetle; cevap dilekçesinde belirttiği hususları ile istinaf dilekçesinde belirttiği hususları aynen tekrarla kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu beyan etmiştir. Davalı SYDV vekili temyiz dilekçesinde özetle; hükme esas alınan tanık beyanlarına itibar edilmemesi gerektiğini, bilirkişi raporunun yetersiz olduğunu, kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık konusu; hizmet tespitine ilişkindir. 1- Dava, 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde Mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur.

Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır. Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir.

Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

2- Eldeki dosyada; davacının dava dilekçesinde belirttiği üzere, davalı bünyesinde 2008 yılı Temmuz ayı ile 12.09.2012 tarihi arasında geçen hizmetlerinin tespitini talep etmiş olup, İlk Derece Mahkemesince davacının Kızıltepe Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma bünyesinde 11.09.2008 ila 09.09.2012 tarihleri arasında 1.460 gün süreyle asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de verilen karar eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır.

3- Mahkemece, davalı işverene karşı açılan diğer hizmet tespiti davaları da belirlenip akıbetleri sorularak 2005 - 2012 tarihleri arasındaki dönemde çalıştığını iddia eden işçi sayısı belirlenmelidir. Davalı işyerinin kapsamı, kapasitesi, yapılan işlerin niteliği, bildirilen kaç işçi olduğu, kimlerin hangi tarih aralığında çalıştığı, gönüllü çalıştığı iddiasıyla sigorta bildirimi yapılmayan kişi sayısı ile yaptıkları işlerin niteliği araştırılmalıdır.

Davalı işverene ait işyerinin taşındığı iddiası nazara alınarak hangi adreste faaliyet gösteren işyerinde, kimlerle çalıştığı ve işyerinde hangi işi yaptığı hususları davacı tarafa açıklattırılmalıdır.

Davacının yaptığını iddia ettiği işin belirlenecek niteliği gereği iş ilişkisi içinde olduğu kamu kurumlarının, davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte çalışanları yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenmeli, davacının, kabule konu dönemde fiili çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

4- Tanık beyanlarına göre, davacının Kızıltepe Kaymakamlığının yeşil kart bürosunda çalıştığı, yeşil kart bürosunun kapanmasından sonra davacının, davalı vakıf bünyesinde çalışmaya devam etmiş olduğu anlaşılmıştır.

Buna göre; öncelikle davacının yeşil kart verilmesi ile ilgili işlemlerde hangi tarih aralığında çalıştığı, işin başlama ve bitiş tarihi, davacının bağlı olduğu kaymakamlıktan sorulmalı, gelen cevabı yazı doğrultusunda kaymakamlıkta da çalışmalarının olduğunun anlaşılması halinde işveren belirlenmeli, belirlenen işveren davaya dahil edilmeli, deliller buradan sorulup toplanmalı, davacının Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfında çalışmaya başladıktan sonra burada hizmet konusunun unsurları belirlenmeli,

çalışmasına dayalı veriler somutlaştırılmalı ve çalışmaların işverenleri ayrı ayrı belirlenmek sureti ile tereddütsüz bir şekilde ortaya koyularak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile hatalı değerlendirilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR