Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/10568 K.2025/1207

Taraflar arasında rücuan alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı Kurum vekili, 28.04.2006 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerine ödenen gelir ve cenaze yardımının tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... mirasçıları vekili, sigortalının hak sahiplerine rücu edilemeyeceğini, kazanın oluşunda müvekkilerinin murisinin değil de otel teknik görevlilerini kusurlu olduğunu, ... mirasçıları yönünden davanın reddine, ret talebi kabul görmediği takdirde ... Teknik Servisi ve ... Makine Sanayi çalışanlarının kusurunun eşit olduğunun kabul edilerek kusur tespiti talep ettiklerini savunmalarını cevap dilekçesinde belirttikleri delilleriyle ispat edeceklerini, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 10.07.2015 tarihli ve 2013/605 E. 2015/475 K. sayılı kararıyla; davanın kısmen kabulüne,

1-Davalı ... Otelcilik Tur. Tic. Ltd. Şti. yönünden açılan davanın kısmen kabulüne kısmen reddine,

a-Davacının...'a ödenen 37.097,30 TL'nin tahsili talebinin,16.694,65 TL'sinin kabulüne, 20.402,65 TL'sinin reddine, kabul edilen miktarın 12.12.2006 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmak suretiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

b-Davacının ...'a ödenen 13.601,05 TL'nin tahsili talebinin, 6.120,46 TL'sinin kabulüne, 7.480,59 TL'sinin reddine, kabul edilen miktarın 12.12.2006 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmak suretiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

c-Davacının ...'a ödenen 11.527,75 TL'nin tahsili talebinin, 5.187,49 TL'sinin kabulüne, 6.340,26 TL'sinin reddine, kabul edilen miktarın 12.12.2006 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmak suretiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

d-Davacının...'a ödenen 558,12 TL'nin tahsili talebinin, 502,30 TL'sinin kabulüne, 55,82 TL'sinin reddine, kabul edilen miktarın 12.12.2006 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmak suretiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

e-Davacının ...'a ödenen 204,62 TL'nin tahsili talebinin, 184,15 TL'sinin kabulüne, 20,47 TL'sinin reddine, kabul edilen miktarın 12.12.2006 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmak suretiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

f-Davacının ...'a ödenen 164,54 TL'nin tahsili talebinin, 148,08 TL'sinin kabulüne, 16,46 TL'sinin reddine, kabul edilen miktarın 12.12.2006 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmak suretiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

g-Davacının 213,25 TL cenaze yardımı ödemesinin tahsili talebinin,191,92 TL'sinin kabulüne, 21,33 TL'sinin reddine, kabul edilen miktarın 09.01.2007 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmak suretiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

h-Davacının ...'e ödenen 45.911,43 TL'nin tahsili talebinin, 20.660,14 TL'sinin kabulüne, 25.251,29 TL'sinin reddine, kabul edilen miktarın 18.05.2007 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmak suretiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

ı-Davacının 213,25 TL cenaze yardımı ödemesinin tahsili talebinin, 191,92 TL sinin kabulüne, 21,33 TL sinin reddine, kabul edilen miktarın 11.05.2006 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmak suretiyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

2-... mirasçıları; ...,...,..., ... yönünden açılan davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

1.Mahkeme kararına karşı davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 08.06.2022 tarihli ve 2022/5689 E., 2022/8750 K. sayılı kararında; tarafların kusur oran ve aidiyetleri, işçi sağlığı ve iş güvenliği konularında uzman bilirkişilerden oluşa uygun bilirkişi raporu alınması gerektiği, kesinleşen ceza dosyasında davalı ... ...’nin tali kusurlu bulunması, işbu davada alınan kusur raporun sonuç kısmında anılan davalıya kusur atfedilmemiş olsa da rapor içeriğinde davalı ...’ın kusur durumunun belirtilmesi, kaza olayına ilişkin düzenlenen 30.06.2006 tarihli ÇSGB raporunda kazan imalatını yapan davalı ... ...’nin %80 kusurlu bulunması karşısında, anılan davalı hakkında davanın reddine dair yazılı şekilde karar verilmesinin yerinde olmadığı belirtilerek karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar; davanın kısmen kabulüne,

1-... ...bakımından 37.153,03 TL ilk sıra peşin değerli gelirin onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacı Kuruma verilmesine, davalı ... Otelcilik Tur. Tic. Ltd. Şti.'nin sorumlu olduğu miktarın 18.946,01 TL olduğunun tespitine,

2-... ...bakımından 127,95 TL cenaze yardımının ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacı Kuruma verilmesine, davalı ... Otelcilik Tur. Tic. Ltd. Şti.'nin sorumlu olduğu miktarın 63,98 TL olduğunun tespitine,

3-... ... bakımından 27.546,86 TL İlk sıra Peşin değerli gelirin onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacı Kuruma verilmesine, davalı ... Otelcilik Tur. Tic. Ltd. Şti.'nin sorumlu olduğu miktarın 13.733,43 TL olduğunun tespitine,

4-... ...bakımından 127,95 TL cenaze yardımının ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacı Kuruma verilmesine, davalı ... Otelcilik Tur. Tic. Ltd. Şti.'nin sorumlu olduğu miktarın 63,98 TL olduğunun tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, sigortalının kusurunun bulunmadığını, yeterli inceleme yapılmadan hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmişlerdir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, rücuan alacak istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesinin 2. fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesi, 438. maddesinin 7, 8, 9. fıkraları ile 439. maddesinin 2. fıkrası ve 506 sayılı Kanun'un 79. 5510 sayılı Kanun'un 86. maddeleridir.

3. Değerlendirme

Somut davada; ticaret sicil kaydına göre davalı ... Otelcilik Tur. Tic. Ltd. Şti.'nin kaydının 07.02.2014 tarihinde re'sen terkin olduğu anlaşılmaktadır.

Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine ( fiil ehliyetine ) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi ( dava hakkı ) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, ( o davada davacı sıfatının kime ait olacağı ) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231).

Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder ( Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288).

Ticaret şirketlerinin taraf ehliyetinin son bulması konusuna ilişkin; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun “Tüzel kişiliğinin devamı” başlıklı 269. maddesine göre; “ (1) Tasfiye hâline giren şirket, ortaklarla ilişkilerinde de, 293. madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, ehliyeti tasfiye sonuna kadar bu amaçla sınırlı olarak tüzel kişiliğini korur ve ticaret unvanını buna “tasfiye hâlinde” ibaresini ekleyerek kullanmakta devam eder.” yine aynı Kanunun “Tasfiyenin sonu” başlıklı 303. maddesinde;" (1) Tasfiyenin sona ermesi üzerine, şirketin ticaret unvanının sicilden silinmesi ve bunun tescil ve ilanı için durum, tasfiye memurları tarafından ticaret sicili müdürlüğüne bildirilir.” denilmektedir.

Bir ticaret şirketinin, taraf bulunduğu bir dava devam ederken şirket tasfiye haline girerse, şirketin taraf ehliyeti son bulmaz. Zira, şirketin tüzel kişiliği tasfiye amacıyla sınırlı olmak üzere devam eder. Şirket, davada taraf olarak kalmayı sürdürür; yalnız, şirket davada tasfiye memurları tarafından temsil edilir (Baki Kuru, Hukuk Muhakemeleri Usulü, C.

I, İstanbul 2001, s. 935, aynı yönde görüş için bkz. İlhan E. Postacıoğlu, Medeni Usul Hukuku Dersleri, 6. Bası, İstanbul 1975, s. 209 ). Ancak ortaklık, ticaret sicilinden kaydı silininceye kadar tüzel kişiliğini korur. Bu nedenle, gerek infisah gerekse fesih kararı, ortaklığın sonunu değil, tasfiye işlemlerinin başlangıcını ifade eder ( Hasan Pulaşlı, Şirketler Hukuku Temel Esaslar, 10. Baskı, 2011, s. 511. İsmail Doğanay, Türk Ticaret Kanunu Şerhi, C.

II, 4. Baskı, 2004, s. 1309)

Nitekim, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.06.2009 gün ve 2009/11-173 Esas -2009/247 Karar sayılı ve 14.3.2012 tarih ve Esas 2011/12-850 Karar 2012/147 sayılı ilamlarında da; iflas eden şirketin ticaret sicilinden kaydı silinmekle dava ve taraf ehliyetinin sona ereceği kabul edilmiştir.

Somut olayda; davalı ... Otelcilik...Ltd. Şti.'nin ticaret sicil kayıtlarına göre 07.02.2014 tarihinde sicil kaydının terkin edildiğinin anlaşılması nedeniyle, taraf ehliyeti bulunmayan şirket aleyhinde karar verilmiş olduğundan, davalı şirket hakkında ihya yapılması için yasal prosedür işletilmek suretiyle şirketin ihyasına dair karar alınıp ve bu kapsamda tasfiye memurları da belirlenmek suretiyle usulüne uygun şekilde taraf teşkilinin sağlanması ve sonrasında karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ve infazı mümkün olmayacak şekilde, karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR