Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/11079 K.2024/11874

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen davalı işyerinde geçen çalışmaların yer altında geçtiğinin tespiti istemi davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne dair kararın temyiz edilmesi üzerine Dairece verilen Bölge adliye Mahkemesine iade kararı sonrasında Bölge adliye Mahkemesi tarafından istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı müvekkilinin 22.07.2008-24.06.2013 tarihleri arasında davalı şirkete ait Sivas ili Divriği ilçesindeki yer altı maden işletmesinde maden mühendisi olarak çalışmakta olduğunu, davacının A Kafa yer altı işletmesinde fiilen çalışıyor olmasına rağmen davalı işverenin davacının sigorta primlerini daha az ödemek için yer üstünde gösterilmiş olduğunu, davalı işverenin başlangıçta 30 gün süreyle yeraltında çalıştığını bildirmiş diğer süreleri bildirmemiş olduğunu, yer altında çalıştığı halde yer üstünde çalışmış gibi bildirmiş olduğundan, davacı müvekkilinin davalı şirkete ait işyerinde yeraltında maden mühendisi olarak 22.07.2008-24.06.2013 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya bakmakla Divriği Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin yetkili olduğunu, davacının müvekkili şirket iş yerinde 2008 yılına ait ilk bir aylık dönemde yer altında çalışmış olduğunu, diğer dönemlerde yer üstünde çalışmış olduğunu yer altında çalışmasının kontrol amaçlı olup günlük 2 saatten fazla süreyi kapsamadığını, davacının çalışmalarının 5510 sayılı Kanun'un 40 ıncı maddesi niteliğinde olmadığını,

SGKB lığının 05.06.2009 tarih 2009/79 sayılı genelgesine göre kontrol ve denetim amaçlı devamlı çalışma olmayan durumlarda fiili hizmet zammından yararlanacağının belirtildiğini ve davacının iddialarının yerinde olmadığını beyan ederek davanın reddini talep etmiş ayrıca cevap dilekçesi ekinde işe giriş-çıkış kayıtları ile yeraltı galerisinin ve yer üstü saha fotoğraflarını ibraz etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı müvekkili Kurumun davacının yeraltında veya yerüstünde çalıştığını önceden bilmesinin mümkün olmadığını, davacının iddiasını ispat etmesi gerektiğini beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 26.05.2016 tarihli ve 2013/736 Esas, 2016/482 Karar sayılı kararıyla; davacının davasının kısmen kabulüne, davacının davalı şirket işyerinde 22.08.2008-24.06.2013 tarihleri arasında; haftada 2 gün ayda 8 gün olmak üzere yer altında çalıştığının, diğer günlerde ise yer üstünde çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 24.12.2020 tarihli 2019/2143 Esas, 2020/7689 Karar sayılı ilamı ile incelenen davada kesin yetkinin söz konusu olmadığı ve davalı vekilinin süresinde (cevap dilekçesinde) ve usulüne uygun (yetkili mahkemeyi bildirerek) yetki itirazında bulunduğu, davalı işyerinin merkezinin Ankara işin yapıldığı yerin Sivas/Divriği olduğu gözetildiğinde yetki itirazının kabul edilerek Mahkemece işin yapıldığı yer olan Divriği mahkemesinin yetkili olduğuna karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir, gerekçesi ile karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

1.İlk Derece Mahkemesinin 26.03.2021 tarih ve 2021/42 Esas 2021/17 Karar sayılı kararı ile yetkisizliği nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine dair karar verilmiş, verilen karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.

2. Davaya bakmakla yetkili Divriği Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı verilen kararıyla; görev tanımı evrakları, dinlenen bordro tanıkların beyanları ile davacının davasının kısmen kabulüne, davacının davalı şirket işyerinde 22.08.2008-24.06.2013 tarihleri arasında; haftada 2 gün ayda 8 gün olmak üzere yer altında çalıştığının, diğer günlerde ise yer üstünde çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

C.Bölge Adliye Mahkemesine iade kararı 1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 17.05.2023 tarihli 2023/5104 Esas, 2023/5492 Karar sayılı ilamı ile Yargıtay denetiminden geçmeyen kararın kanun yolu denetimi ''İstinaf'' olup, görevli merciinin Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi olduğu anlaşıldığından, dosyanın Kayseri Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

D.Bölge Adliye Mahkemesince İade Kararına Uyularak Verilen Karar Bölge Adliye Mahkemesinin 27.01.2021 tarihli 2021/6 Esas 2021/72 Karar sayılı kararı ile toplanan deliller ile verilen kararın yerinde olduğu gerekçesi ile davacı ve davalı şirket ile davalı Kurum vekillerinin istinaf başvurularının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili; görev tanımı ile davanın yaptığı işin açık olduğunu, görev tanımında verilen bunca yer altı işinin günlük iki saat çalışma ile gerçekleşmesinin mümkün olmadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek usul ve kanuna aykırı kararın bozulmasını talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili, davacı tarafın diğer davalı ... Madencilik San. Tic.

A.Ş. isimli işyerinde 22.07.2008-24.05.2013 tarihleri arasında çalışmış olduğunu, bu zaman zarfındaki çalışmalarında sadece 08/2008 çalışmasının bildiriminin yer altı koduyla verilmiş olup diğer bütün çalışmaları normal çalışma koduyla verildiğini, dolayısıyla davacının, davalı işyerinde hangi şartlarda çalıştığı hususunun kurumca bilinmesinin mümkün olmadığını ve bu hususta kuruma re'sen tespit görevinin yüklenmediğini bu nedenle kurumun sigorta kayıtlarında herhangi bir yanlışlık yada usulsüzlük bulunmadığını,

maden mühendisi olan davacının her gün yer altına indiğini kabul etmek ve bundan bahisle haftada 2 gün ayda 8 gün yeraltında çalıştığının kabul edilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davanın hizmet tespiti niteliğinde bir dava olmasına rağmen kurumun yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmasının doğru olmadığını ileri sürerek davanın reddinin gerektiğini belirterek kararı istinaf gerekçeleri ile temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı işyerinde geçen çalışmaların yer altında geçtiğinin tespiti istemi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun 79 uncu, 5510 sayılı Kanun 86 ncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz eden davacı ve davalı Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,