Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/11167 K.2024/11749

Taraflar arasındaki 2926 sayılı Kanun'a tabi Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin tevkifat kesintilerinin bulunduğu 1997/09 ve 1998/6 tarihleri arasında Antalya taş sebze meyve hali no:127 de bulunan ... Tarımda sigortalılığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; 1997/09 ve 1998/06 tarihlerinde Antalya halinde komisyonculuk yapan ... Tarım - ... Komisyoncuna ürün teslim ettiğini, kuruma talepte bulunduğunu, 20.02.2020 tarih, 3136700 sayılı dilekçesine cevaben ... adının komisyoncu ... Tarım Ürünleri tarafından tevkifat kesinti listesinde bulunduğu, ancak baba isminin yanlış olduğu ve kimlik bilgilerinin bulunmadığı gerekçesiyle tevkifata dayalı Tarım Bağ-Kur sigortalısı yapılamayacağının bildirildiğini ileri sürerek; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ''Davanın Kabulü ile; Komisyoncu ... Tarım Ürünleri tarafından düzenlenen 1997/09 ve 1998/06 aylarına ilişkin tevkifat listesinde yer alan ...'ın... T.C. Kimlik numaralı davacı ... olduğunun tespitine,'' dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında istinaf başvurusunun reddi kararı verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurum tarafından denetim yapıldığı ve bu durumda müvekkil Kurumun hatalı bir işlemi olmadığını, kararının eksik inceleme ile verildiğini, usul ve yasaya aykırı olduğunu davanın reddedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Davaya konu uyuşmazlık, davacının 1997/09 ve 1998/06 tarihleri arasındaki Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespitine ilişkindir.

1-Davanın yasal dayanağı olan 2926 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın, 3. maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyette bulunanların sigortalı sayılacakları belirtilmiş, 3. maddenin (b) bendinde, bu Kanunda geçen “tarımsal faaliyette bulunanlar”ın, kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, kamuya özgü yerlerde ekim dikim, bakım, üretim, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veya doğrudan doğruya tabiattan yararlanmak suretiyle bitki, orman,

hayvan ve su ürünlerinin üretimini, avlanmasını, avcılar ve yetiştiriciler tarafından korunmasını, taşınmasını sağlayanları veya bu ürünlerden sair bir şekilde faydalanmak suretiyle kendi adına ve hesabına faaliyette bulunanları ifade ettiği açıklanmıştır.

Ayrıca 5. maddede, yasal süresinde kayıt ve tescillerini yaptırmayanların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi izleyen aybaşından itibaren başlayacağı, bu suretle sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemeyeceği ve kaçınılamayacağı, 6. maddede, bu Kanun'a göre sigortalı sayılanların sigortalılıklarının tarımsal faaliyetlerine son verdiklerinde sona ereceği, 7. maddede, kişilerin bu Kanun'a göre sigortalı sayıldıkları tarihten itibaren en geç 3 ay içinde Kuruma başvurarak kayıt ve tescillerini yaptırmak zorunda oldukları, 9. maddede,

bu zorunluluğa uymayanların tescil işlemlerinin Kurumca kendiliğinden yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

2926 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın, 3. maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyette bulunanların Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılacakları belirtilmiştir.

Anılan Kanun'un 3. maddesinin (b) bendinde.

"Tarımsal faaliyette bulunanlar: kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, kamuya mahsus mahallerde ekim dikim, bakım, üretim, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veya doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünlerinin üretimini, avlanmasını, avcılar ve yetiştiriciler tarafından muhafazasını, taşınmasını sağlayanlar veya bu ürünlerden sair bir şekilde faydalanmak suretiyle kendi adına ve hesabına faaliyette bulunanlar" olarak tanımlanmış, 5. maddesinde, sigortalı olmanın zorunlu olduğu,

sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemeyeceği ve kaçınılamayacağı, 6. maddesinde ise diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamına tabi bir işte çalışanların, çalışmaya başladıkları tarihten bir gün önce, sigortalılıklarının sona ereceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca aynı Kanun'un 9. maddesi Kuruma re'sen tescil yükümlülüğü yüklemiştir.

Anılan Kanun'un 10. maddesine göre ise kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare, belediye, muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtları ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin ... Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir.

2-Davacının talebi dava dilekçesinde, 1997/09- 1998/06 tarihleri arasında, tevkifat nedeniyle Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespitine ilişkin olup, İlk Derece Mahkemesinin kurduğu hükümde: ''Komisyoncu ... Tarım Ürünleri tarafından düzenlenen 1997/09 ve 1998/06 aylarına ilişkin tevkifat listesinde yer alan ...'ın ... T.C. Kimlik numaralı davacı ... olduğunun tespitine'' demek suretiyle sadece aidiyet tespitine ilişkin karar verilmiş ise de verilen karar eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır.

Talepten başka bir şekilde karar verilemeyeceği hususu dikkate alınarak, davacının talebi ile birlikte değerlendirilmek suretiyle, Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti konusunda, yukarıda yapılan açılamalar ışığında araştırma yapılarak davacının talebi hakkında olumlu olumsuz bir karar verilmesi gerekirken anılan madde ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR