Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/11555 K.2025/1727

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davalılar ..., ... Tur. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Kurum vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı işverenlere ait işyerinde Nisan 1990 – Mayıs 2003 ve Ekim 2003 – Haziran 2007 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

1.Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 01.05.1999-31.12.2002 tarihleri arasında çalıştığını, bu döneme ilişkin olarak tüm sigorta primlerinin şirket tarafından zamanında ve tam olarak yatırıldığını, 31.12.2002 tarihinden sonra davacı ile şirket arasında hiçbir surette işçi işveren ilişkisinin kurulmadığını, davacının 2003-2004-2005-2006-2007 yıllarında şirket bünyesinde değil, başka taşımacılık firmalarına bağlı çeşitli araçlarda ve ticari taksilerde çalıştığını belirterek, davanın reddini istemiştir. 2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.MAHKEME KARARI

Mahkemenin 17.07.2014 tarihli kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Birinci Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairenin 27.01.2015 tarihli kararı ile ... Mahkemece; kısa kararda, davanın kabulü ile 21.03.2012 tarihli bilirkişi raporunda belirtilen sürelerle belirtilen ücretlerle davacının 506 sayılı Kanun kapsamında çalıştığının tespitine denilerek, usul ve yasaya uygun kısa karar oluşturulmaksızın gerekçeli karar yazıldığı, ortada hukuki varlık kazanmış bir kararın mevcut olmadığı, kamu düzeni ile ilgili ve emredici nitelikte bulunan yasal düzenlemelere aykırı şekilde, davanın yürütülüp sonuçlandırılmasının usûl ve yasaya aykırı olduğu belirtilerek hüküm bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar

Mahkemenin 28.04.2015 tarihli kararı ile

1-Davanın kabulü ile

2-21.03.2012 tarihli bilirkişi raporunda belirtilen şekilde; 01.04.1990-30.06.1990 arası 90 gün, günlük 5.950.00.TL,

01.07.1990-31.12.1990 arası180 gün, günlük 7.467.00.TL

01.01.1991-30.06.1991 arası180 gün, günlük 11.734.00.TL

01.07.1991-31.12.1991 arası180 gün, günlük 15.667.00.TL,

01.01.1992-30.06.1992 arası180 gün, günlük 19.805.00.TL

01.07.1992-31.12.1992 arası180 gün, günlük 24.652.00.TL,

01.01.1993-30.06.1993 arası180 gün, günlük 28.022.00.TL

01.07.1993-30.09.1993 arası 90 gün, günlük 31.619.00.TL

01.10.1993-31.12.1993 arası 90 gün, günlük 35.595.00.TL,

Davaya dahil edilen ... nezdinde;

13.01.1994-31.03.1994 arası 77 gün, günlük 37.110.00.TL

01.04.1994-31.12.1994 arası 270 gün, günlük 41.654.TL

01.01.1995-31.03.1995 arası 90 gün, günlük 43.168.TL

01.04.1995-14.11.1995 arası 225 gün, günlük 46.387.TL

15.11.1995-30.06.1996 arası 225 gün, günlük .260.691TL

01.07.1996-31.07.1996 arası 30 gün, günlük 504.900.TL

01.08.1996-31.12.1996 arası 150 gün, günlük 567.00.TL

01.01.1997-31.03.1997 arası 90 gün, günlük 723.775.TL

01.04.1997-30.06.1997 arası 90 gün, günlük 854.165.TL

01.07.1997-31.12.1997 arası 180 gün, günlük 1.231.371.TL

01.01.1998-30.06.1998 arası 180 gün, günlük 1.668.400.TL

01.07.1998-30.09.1998 arası 90 gün, günlük 2.103.611.TL

01.10.1998-31.12.1998 arası 90 gün, günlük 2.336.625.TL

01.01.1999-01.05.1999 arası 120 gün, günlük 3.112.200.TL

01.01.2003-31.03.2003 arası 90 gün, günlük 10.919.443.TL

01.04.2003-01.05.2003 arası 30 gün, günlük 13.103.332.TL

01.09.2003-01.01.2004 arası 180 gün, günlük 15.267.194.TL

01.01.2004-30.06.2004 arası 180 gün, günlük 18.320.633.TL

01.07.2004-31.12.2004 arası 180 gün, günlük 14.805.00.TL

01.01.2005-31.12.2005 arası 360 gün, günlük 16.29..TL

01.01.2006-3.12.2006 arası 360 gün, günlük 17.70..TL

01.01.2007-01.06.2007 arası 150 gün, günlük 18.75.TL belirtilen sürelerle belirtilen ücretlerle davacının 506 sayılı Kanun kapsamında çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairenin 02.11.2015 tarihli kararı ile. "5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun Geçici 7. maddesi uyarınca 506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesi hükmüne göre.

Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde açılması gerekeceği nazara alındığında, kabule göre 13.01.1994 tarihi öncesi dönem için hak düşürücü süreye uğradığı açıktır.

Ayrıca hüküm fıkrasında, davacının 2003 yılının Ekim ayında tekrar işe başladığını belirtmesine rağmen talebi aşarak, 01.09.2003 tarihinden itibaren hizmet tespitinde bulunulması, 13.01.1994-01.06.2007 arasındaki dönemde davacının hangi işveren yanında çalıştığının belirtilmemesi ve ilgili çalışmaların ayrıştırılmaması sebebiyle hükmün infaza elverişli olmadığı da anlaşılmaktadır. Mahkemece 31.12.2002 sonrası dönem için verilen karar ise isabetsizdir.

Mahkemece ifadesi hükme dayanak alınan tanıkların beyanlarının denetlenmediği ve yeteri kadar re'sen bordro tanıkları ile kamu tanıklarının dinlenmediği, davacının talebe konu dönemdeki ceza tutanaklarına yansıyan çalışmaların hangi işverene/işverenlere ait araçları kullanırken gerçekleştiği, davacının sevk ve idaresindeki araçların akaryakıt vb. giderlerine dair makbuzların davalılardan hangisine ait araçlara yönelik olduğuna yönelik herhangi bir araştırma yapılmadığı ve açıklanan şekilde fiili çalışmanın varlığının yöntemince incelenmeden sonuca gidildiği anlaşılmaktadır.

Yapılacak iş; talebe konu tarihler arasında işverence bildirilen çalışmaların haricindeki sürelere ilişkin dönem yönünden, tüm çalışma dönemine yönelik kesintisiz çalışıldığı iddia edildiğinden, tespite konu dönemler dahilinde olmak üzere davalı işveren/işverenler tarafından davalı Kuruma sunulan çalışma ve hizmete dair tüm belgelerin kurumdan celbi ile hizmet tespiti davalarında gerekli araştırmaların Mahkemece re'sen yapılması ilkesi ışığında.

Mahkemece, dava dışı işyerinden verilen ücret bordroları getirtilmeli, bordrolarda ismi geçen ve ilgili çalışmayı bilebilecek durumda olan tanıkların ifadelerine başvurulmalı, bulunabildiği takdirde davacının talebine konu dönemde aynı çevrede işyeri olan işveren ya da bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler re’sen saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı; davada bilgi ve görgülerine başvurulan tanıkların beyanları arasında varsa çelişkiler giderilmeli;

dinlenen tanıkların hizmet döküm cetvelleri celp edilerek beyanları denetlenmeli, sigortalının kayıtlarda görünmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu ile çalışmanın varlığı, kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalı, davalı işyerleri arasında organik bağ bulunup bulunmadığı belirlenmeli, ilgili düzenlemeler dikkate alınarak toplanan tüm kanıtlar birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir" şeklindeki gerekçeyle hüküm bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Üçüncü Karar

Mahkemenin 04.07.2024 tarihli kararı ile

1- Davanın kısmen kabulü ile

a)Davalı ...'ın mirasçıları ..., ... ve ... yönünden 13.01.1994 öncesi döneme ilişkin talebin hak düşürücü süre nedeniyle reddine,

B)Davacının; 13.01.1994-31.03.1994 arası 77 gün, günlük 37.110TL,

01.04.1994-31.12.1994 arası 270 gün, günlük 41.654TL,

01.01.1995-31.03.1995 arası 90 gün, günlük 43.168TL,

01.04.1995-14.11.1995 arası 225 gün, günlük 46.387TL,

15.11.1995-30.06.1996 arası 225 gün, günlük 260.691TL,

01.07.1996-31.07.1996 arası 30 gün, günlük 504.900TL,

01.08.1996-31.12.1996 arası 150 gün, günlük 567.000TL,

01.01.1997-31.03.1997 arası 90 gün, günlük 723.775TL,

01.04.1997-30.06.1997 arası 90 gün, günlük 854.165TL,

01.07.1997-31.12.1997 arası 180 gün, günlük 1.231.371TL,

01.01.1998-30.06.1998 arası 180 gün, günlük 1.668.400TL,

01.07.1998-30.09.1998 arası 90 gün, günlük 2.103.611TL,

01.10.1998-31.12.1998 arası 90 gün, günlük 2.336.625TL,

01.01.1999-01.05.1999 arası 120 gün, günlük 3.112.200TL,

01.01.2003-31.03.2003 arası 90 gün, günlük 10.919.443TL,

01.04.2003-01.05.2003 arası 30 gün, günlük 13.103.332TL,

01.10.2003-01.01.2004 arası 120 gün, günlük 15.267.194TL,

01.01.2004-30.06.2004 arası 180 gün, günlük 18.320.633TL,

01.07.2004-31.12.2004 arası 180 gün, günlük 14.805.000TL,

01.01.2005-31.12.2005 arası 360 gün, günlük 16.29TL,

01.01.2006-31.12.2006 arası 360 gün, günlük 17.70TL,

01.01.2007-01.06.2007 arası 150 gün, günlük 18,75TL ücretle davalı ... Turizm Otomotiv Otomobil San. ve Tic. Ltd. Şti. nezdinde çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalılar ... ve ... Turizm Otomotiv Otomobil San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının 01.05.1999-31.12.2002 tarihleri arasında çalıştığını, bu döneme ilişkin olarak tüm sigorta primlerinin şirket tarafından zamanında ve tam olarak yatırıldığını, 31.12.2002 tarihinden sonra davacı ile şirket arasında hiçbir surette işçi işveren ilişkisinin kurulmadığını, davacının 2003-2004-2005-2006-2007 yıllarında şirket bünyesinde değil, başka taşımacılık firmalarına bağlı çeşitli araçlarda ve ticari taksilerde çalıştığını, kabul edilen dönem yönünden iddiaların ispatlanamadığını, çalışma olgusunun yöntemince ortaya konulamadığını, tanık beyanlarının yetersiz olduğunu belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

2.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma gereklerinin tam olarak yerine getirilmediğini, yeterli ve gerekli araştırma yapılmadan eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiğini, bilirkişi raporuna itirazlarının dikkate alınmadığını belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın temyizen bozulmasını istemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılar ..., ... Tur. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı fazla yatırılan temyiz giderinin ilgililerine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 11.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.