Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/11712 K.2025/260

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; Hatay Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü, İskenderun Sosyal Güvenlik Merkezinin 12.10.2015 tarihli işleminin iptalini ve emeklilik işlemlerinin devamını, davacının 01.07.2014-20.08.2015 tarihleri arasında Ek 5 Tarım 4/a kapsamında sigortalı olduğunun ve emekliliğe hak kazandığının tespiti ile hak ettiği maaşlarının faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının 03.05.2007 tarihinden 07.10.2015 tarihine kadar Ziraat Odası kaydı devam ettiğinden, 01.06.2007 tarihinden 07.10.2015 tarihine kadar Bağ-Kur kapsamında kaydının yapıldığını, sigortalının 22.01.2014 tarihinde yapılan ek-5 sigorta kaydının 22.02.2013 tarih 2013/11 sayılı genelge gereği iptal edildiğini söz konusu genelgede ek-5. madde kapsamında emekli olabilmek için 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 1 inci fıkrasının/a,b,c bentleri ile 506 sayılı Kanun'un geçici 20. maddesi ve 2925 sayılı Kanun kapsamında çalışmamak ibaresinin yer aldığını,

ayrıca sigortalının 22.01.2014 tarih 1279151 sayılı ek 5 mürcaat formunda 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesine tabi olarak çalışmadığını gelir ve aylık almadığını bu bilgilerin gerçeği aykırılığı sonradan tespit edildiği taktirde yapılan işlemlerin iptalini şimdiden kabul ettiğini beyan ve tahahüt ettiğinin belirtildiğini, yapılan işlemin usul ve yasalara uygun beyanla davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, talep gereği davacının 01.07.2014 - 20.08.2015 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun'un ek 5. maddesi kapsamında sigortalı olduğunun ve Hatay Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü İskenderun Sosyal Güvenlik Merkezinin 3138290789/2050201-[TCKN]/5112550 sayılı ve 12.10.2015 tarihli işleminin iptali ile davacının 20.08.2015 tahsis talep tarihinden itibaren emekliliğe hak kazandığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin, İskenderun 1. İş Mahkemesinin 26.09.2023 tarih ve 2022/325 Esas - 2023/341 Karar sayılı kararına yönelik istinaf başvurusunun, HMK'nın 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davacının, 03.05.2007 tarihinden 07.10.2015 tarihine kadar Ziraat Odası kaydı devam ettiğinden 01.06.2007 tarihinden 07.10.2015 tarihine kadar Bağ-Kur kapsamında kaydının yapıldığını, sigortalının 22.01.2014 tarihinde yapılan Ek-5 sigorta kaydının 22.02.2013 tarih 2013/11 sayılı genelge gereği iptal edildiğini, söz konusu genelgede ek 5 inci madde kapsamında sigortalı olabilmek için "5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) (b) (c) bentleri ile 506 sayılı Kanun'un geçici 20. maddesi ve 2925 sayılı Kanun kapsamında çalışmamak" ibaresinin yer aldığını ayrıca sigortalı 22.01.2014 tarih,

1279151 sayılı Ek-5 müracaat formunda 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesine tabi olarak çalışmadığını, gelir ve aylık almadığını, bu bilgilerin gerçeğe aykırılığının sonradan tespit edildiğini, tek bir tanık dışında dinlenen tanıkların tamamının davacının tarımla uğraşıp uğraşmadığını bilmediklerini beyan ettiklerini, davanın reddedilmesi gerekirken kabul edilmesinin hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 12.10.2015 tarihli davalı Kurum işleminin iptali ile emeklilik işlemlerinin devamı, davacının 01.07.2014-20.08.2015 tarihleri arasında ek 5 inci madde kapsamında 4/a sigortalısı olduğunun ve emekliliğe hak kazandığının tespiti, hak ettiği maaşlarının faizi ile birlikte davacıya ödenmesi istemine ilişkindir.

6111 sayılı Kanun'un 51. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'a eklenen “Tarım veya Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Olarak Çalışanların Sigortalılığı” başlıklı Ek 5. madde ile “4. madde ile isteğe bağlı sigortalılık hükümleri ve 506 sayılı Kanun'un geçici 20. maddesi kapsamında sigortalı olmayan, kendi sigortalılıklarından dolayı bu Kanunlara göre gelir veya aylık almayan ve 18 yaşını doldurmuş olanlardan; tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar, örneği Kurumca hazırlanan ve Kurumca belirlenen ilgili muhtarlık, birlik, kuruluş, il veya ilçe tarım müdürlükleri tarafından usulüne uygun olarak düzenlenip onaylanmış belgeleri ile talepte bulundukları tarihten itibaren sigortalı sayılırlar.

Bu madde kapsamındaki sigortalılık; 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi dâhil olmak üzere 4. maddeye istinaden sigortalı olarak çalışmaya başlayanların çalışmaya başladıkları tarihten, sigortalılıklarını sona erdirme talebinde bulunanların talep tarihinden, prim borcu bulunanlardan talepte bulunanların primi ödenmiş son günden, gelir ya da aylık talebinde bulunanların aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep tarihinden ve ölen sigortalının ölüm tarihinden itibaren sona erer.

Bu madde kapsamındaki sigortalıların 4. madde kapsamında çalışmaları halinde, bu madde kapsamındaki sigortalılıkları sona erer. 4. madde kapsamındaki çalışmanın sona ermesi halinde bu madde kapsamındaki çalışmasının devam etmesi kaydıyla çalışmanın sona erdiği tarihi takip eden günden itibaren bu madde kapsamındaki sigortalılıkları kendiliğinden başlar.

Tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar, 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılırlar.

Bunlar hakkında bu Kanun'un kısa vadeli sigorta kolları bakımından yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı sigortası, uzun vadeli sigorta kolları yönünden malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır…” hükmünü içermekte olup; anılan madde hükmünden de anlaşılacağı üzere, 5510 sayılı Kanun'un 4. madde ile isteğe bağlı sigortalılık hükümleri ve 506 sayılı Kanun'un geçici 20. maddesi kapsamında sigortalı olmayan, kendi sigortalılığından dolayı gelir veya aylık almayan ve 18 yaşını dolduranlardan;

tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar, örneği Kurumca hazırlanan ve Kurumca belirlenen ilgili birimler tarafından usulüne uygun olarak düzenlenip onaylanmış belgelerle talepte bulunmaları halinde talepte bulundukları tarihten itibaren sigortalı sayılacağı öngörülmüştür.

Eldeki davada, davacının 20.08.2015 tarihinde Kuruma başvurarak tahsis talebinde bulunması üzerine İskenderun Sosyal Güvenlik Merkezinin 12.10.2015 tarihli cevabi yazısı ile 4/b sigortalılık süresinden sonra en az 1260 gün 4/a sigorta kolunda prim gün şartının yerine getirilmediği belirtilerek tahsis talebinin reddedildiği,

davacının dava dilekçesinde 01.07.2014 - 20.08.2015 tarihleri arasında geçerli Ek-5 sigortalılığının haksız olarak iptal edildiğini belirterek Kurum işleminin iptalini talep ettiği, dosya kapsamında mevcut bilgi ve belgelere göre 22.01.2014 tarihinde 5510 sayılı Kanun'un ek 5. maddesi kapsamında tescil edildiği anlaşılan davacı hakkında, davalı Kurumca 03.05.2007 - 07.10.2015 tarihleri arasında Ziraat Odası kaydı bulunması dikkate alınarak bu dönem bakımından 2926 sayılı Kanun kapsamında zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılarak sehven başlatılan Ek-5 tarım sigortalılığının iptal edildiği,

davacının ise bu dönemde 5510 sayılı Kanunu'n ek 5. maddesi kapsamındaki sigortalılığın geçerli olduğunu iddia ettiği anlaşılmakta olup Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de bu sonuca eksik inceleme ve araştırma ile gidilmiştir.

Somut uyuşmazlıkta 5510 sayılı Kanun'un ek 5. maddesi kapsamındaki sigortalılığın araştırılması ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği dikkate alınarak.

Mahkemece öncelikle davalı Kurumdan davacının iptal edilen 5510 sayılı Kanunu'n ek 5. maddesi kapsamındaki sigortalılık süreleri sorularak uyuşmazlık konusu dönem tam olarak belirlenmeli, uyuşmazlık konusu dönem belirlendikten sonra ise davacının ikamet adresi, faaliyetinin bulunduğu yerde kollukça faaliyetin varlığı ve niteliği konusunda geniş çaplı araştırma yapılmalı, davacının anılan dönemdeki ikamet adresinin şehir merkezinde olup olmadığı belirlenmeli, davacıya kimin yanında süreksiz tarım işinde çalıştığı açıklattırılmalı,

başkasının yanında hizmet aktiyle tarım işlerinde çalışıp çalışamadığı değerlendirilmeli ve buna göre belirlenecek kamu tanıklarının beyanlarına başvurarak davacının tarım işlerinde süreksiz olarak hizmet aktiyle çalışmasının olup olmadığı, varsa nerede ve kimin yanında çalıştığını, yoksa kendi nam ve hesabına 4/b kapsamında çalışması olup olmadığı sigortalılık statüsünü değiştirmek amacıyla mı 5510 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesi kapsamında sigortalılık müraccatında bulunduğu hususları da açıklığa kavuşturulmalı, böylelikle aylık koşulları oluşup oluşmadığı değerlendirildikten sonra bir karar verilmelidir.

VI.KARAR