Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/11759 K.2025/932

Bölge Adliye Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili ve davalı köy tüzel kişiliği vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ... bünyesinde başta bekçilik olmak üzere bir çok köy işinde çalıştığı ancak hizmetlerinin fer’i müdahil Kuruma eksik bildirildiği iddiasıyla, davacının 01.08.2004-06.03.2008 ve 31.03.2008-17.12.2012 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalıştığının tespitine karar verilmesi talebiyle dava açmıştır.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacının 06.03.2008 tarihinde işe başladığını, 26 gün çalıştıktan sonra istifa dilekçesi verdiğini, tekrar işe başladığı 17.12.2012 tarihine kadar çalışmasının olmadığını, davacının bakım ve onarım işlerini görmek suretiyle bir eser meydana getirmeyi üstlendiğini ve bu işler karşılığında kendisine ücret ödendiğini, çalışmasının davalıya bağımlı olmadığını, sözleşmenin hizmet sözleşmesi niteliğini taşımadığını, istisna şeklinde yapıldığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ''Davanın kabulü ile davacının davalı Çoğulu Köyü Tüzel Kişiliğine ait iş yerinde 01.08.2004-06.03.2008 (bu tarihler dahil), 01.04.2008-16.12.2012 (bu tarihler dahil) ve 17.12.2012-02.05.2014 (bu tarihler dahil) tarihleri arasında dönemin asgari ücreti ile hizmet akdine dayalı olarak, sürekli, düzenli ve kesintisiz olarak çalıştığının tespitine'' dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilli ve fer'i müdahil SGK vekili istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında istinaf başvurusunun esastan reddi kararı verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar ettiğini, davacının Çiftçi Malları Koruma Başkanlığında çalıştığı halde aynı zamanda Koruma Başkanı olan köy muhtarından emir ve talimat aldığı için Köy Tüzel Kişiliğinde çalıştığı yanılgısı oluştuğunu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmiştir. Fer'i müdahil Kurum temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar ettiğini, kararın eksik inceleme sonucu verildiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık konusu; hizmet tespitine ilişkindir.

1- Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10. (5510 sayılı Kanun’un m. 86/9.) maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir.

2- İncelenen dosyanın konusu hizmet tespitine yönelik olup kabul, eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır. 20.07.2006 tarihli köy karar defterinde davacının ilk defa 2006 yılının 5-6-7. aylara ilişkin görevlendirme yapıldığı, davacının işe giriş tarihinin 06.03.2008 tarihinde, 2. İşe giriş tarihinin 17.12.2012 tarihinden itibaren yapıldığı ve kuruma bildirimlerin bu yönde olduğu anlaşılmıştır.

Kabul edilen dava konusu dönemde, hizmet süresinin belirlenmesine ilişkin ve davacının yaptığı hizmet konusuna ilişkin yeterli tanık dinlenmeden karar verilmiştir.

Anılan bu eksiklik giderilerek; çalışmaların kısmi veya mevsimlik olup olmadığı hususları tam olarak ortaya koyulmalı, bu döneme ilişkin muhtar, aza ve köy halkından yeteri kadar kişi dinlenmeli, davacıya ne şekilde ücret ödendiği araştırılmalı ve tüm çalışmaların tereddütsüz bir şekilde ortaya koyularak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile hatalı değerlendirilmesi bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR