Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/11914 K.2025/4328

Taraflar arasındaki aksi Kurum işleminin iptali ile davacıya vefat eden babasından ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK Başkanlığı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 11.11.2019 tarihinde vefat eden eşinden hak sahibi olarak kendisine 01.12.2019 tarihinden itibaren ölüm aylığı bağlandığını, 13.06.1976 tarihinde vefat eden babasından da ölüm aylığı alabilmek amacıyla Kuruma yapmış olduğu başvurunun reddedildiğini belirterek Kurum işleminin iptalini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından talep edilen aylık bağlanması talebinin davalı Kurum tarafından 07.09.2022 tarihli aylık bağlama kararı ile yerine getirildiğini, davanın konusuz kaldığını belirterek, reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesince; dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafından talep edilen aylık bağlanması talebinin müvekkili Kurum tarafından yerine getirildiğini, davanın konusuz kalmasına hükmedilmesi yerine davanın reddine hükmedilmesi gerektiğini belirterek, Mahkeme kararının kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın eşinden ve babasından dolayı ayrı ayrı ölüm aylığı bağlanması istemine ilişkin olduğu, dava açıldıktan sonra davalı Kurumca davacıya 27.05.2022 tarihli talebine istinaden babasından dolayı yetim aylığı bağlandığı, Mahkemece dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Değerlendirme ve Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, eşinden ve babasından çift ölüm aylığı bağlanması ile Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 günü yürürlüğe giren ve “Ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılması” başlığını taşıyan 34. maddesinde, sigortalının evli olmayan, boşanan, dul kalan kızlarına ölüm aylığı bağlanabilmesi, bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmama veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olma koşullarına bağlanmış, “Aylık ve gelirlerin birleşmesi” başlıklı 54. maddede ise bu Kanuna göre bağlanacak aylık ve gelirlerin birleşmesi durumunda, hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından aylığın bağlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Yaşamını yitiren sigortalının eş, çocuk, anne, babasına ölüm sigortasından aylık tahsisi yapılabilmesi için öncelikle hak sahipliği sıfatının kazanılması gerekmekte, bunun için hak sahiplerine ilişkin aylık bağlama koşullarının sağlanıp sağlanmadığına bakılmakta, başka anlatımla bu koşulları tümüyle yerine getiren kişi hak sahipliği sıfatını kazanmakta, anılan sıfata sahip kişilere, sigortalıya ait tahsis şartları da gerçekleşmişse aylık bağlanabilmektedir.

Şu durumda yukarıda sıralanan maddeler ve sosyal güvenlik hukuku ilkeleri dikkate alındığında yasal mevzuat ve aylık bağlama koşulları kendi içerisinde ayrıştırılmalı, sigortalıya ait şartlar sigortalının ölüm günü itibarıyla yürürlükte olan yasal mevzuat kapsamında değerlendirilmeli, hak sahiplerine ilişkin koşullar ise hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte yürürlükte olan yasal düzenlemeler çerçevesinde irdelemeye tabi tutulmalıdır.

3. Değerlendirme

Dosya kapsamı incelendiğinde, davacının 13.06.1976 tarihinde vefat eden babası ...'dan dolayı gelir/aylık bağlanması için 27.05.2022 tarihinde davalı Kuruma başvurduğu, Kurumun 13.06.2022 tarihli cevabıyla : ''... her 2 dosyada 5510 sayılı Kanun'a tabi olduğundan tercih hakkınız bulunmaktadır." başvuru reddedilmiş olsa da davacı tarafından talep edilen aylık bağlanması talebinin davalı Kurum tarafından 07.09.2022 tarihli aylık bağlama kararı ile yerine getirildiği, Mahkemece dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği anlaşılmakla;

Anılan yasal düzenlemeler kapsamında dava irdelendiğinde; bu tür ölüm sigortasından aylık tahsislerinde, ayrık durumlar dışında genel kural olarak hakkı doğuran olay tarihinde yürürlükte olan yasal mevzuatın uygulanması gerekmekte olup, buna göre sigortalı eşin yaşamını yitirdiği 11.11.2019 tarihi itibarıyla davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 34. ve 54. maddeleri olup 54. maddenin 5. bendine göre hak sahibinin tercihine göre ana/baba veya eşe ait dosyaların birinden aylık bağlanacağı açıkça düzenlenmiş bulunmakla, anılan maddeler irdelenmeden yanılgılı değerlendirme sonucu karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, Üye ...'ın muhalefetine karşı, Başkan ... ile Üyeler ..., ..., ...'ün oyları ve oy çokluğuyla, 17.03.2025 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

1. Çoğunluk ile aradaki temel uyuşmazlık davacılar murisi hak sahibinin “4/b sigortalısı 1976 yılında ölen babadan ve 2019 yılında ölen 4/c sigortalı olan eşten çift aylık alıp almayacağı” noktasında toplanmaktadır.

2. Davacı tarafından temyizi üzerine çoğunluk görüşü ile İlk Derece Mahkemesinin Kurumun yargılama sırasında aylık bağlaması üzerine verdiği konusuz kalma kararı “babası üzerinden aylık alma açısından hakkı doğuran olay eşinin vefat ettiği tarih olacağından, söz konusu tarihteki (2019) ilgili mevzuatın yukarıda belirtilen maddeleri uyarınca davacının çift aylığa hak kazanamadığı, davalı Kurum tarafından yapılan işlemin yerinde ve geçerli olduğu, davacıya tercih hakkı tanındığı, davanın reddi gerektiği” gerekçesi verdiği kararın bozulmasına karar verilmiştir.

3. Dairemizin 2021/11008 E., 2021/16908 K. sayılı bozma kararının karşı oyunda açıkladığım gerekçelerle, “Ölüm sigortasından aylık bağlama koşulları değerlendirilirken temel kural olarak babadan gelen ölüm aylığının hakkı doğuran ölüm tarihi itibarıyla yürürlükte olan yasal düzenlemenin uygulanması, bununla birlikte, Kanun koyucu tarafından daha sonra yapılan lehe yasal değişikliklerden de hak sahiplerinin faydalandırılması gerektiğinden bozma kararına katılınmamıştır. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları da bu doğrultudadır(2021/10-228 E, 2021/10-146 E, 2021/10-165 E, 2021/10-408 E, 2021/459 E).

4. Somut uyuşmazlıkta davacının babası 1976 yılında ölmüştür. Babadan dolayı 1479 sayılı Kanun uyarınca ölüm aylığı, bu Kanun hükümlerine göre bağlanacaktır. Davacının eşi ise 5510 sayılı Kanun'un 4/a kapsamında 2019 yılında ölmüş ve 5510 sayılı Kanun uyarınca eşten dolayı ise 4/a kapsamında ölüm aylığı bağlanacaktır.

Önceye etki yasağı nedeni ile 01.10.2008 öncesi 1479 sayılı Kanun uyarınca bağlanacak ölüm aylığında, 5510 sayılı Kanun'un geçici 1. maddesi uyarınca sonradan eşten bağlanan ölüm aylığı bir bağlamama nedeni olarak öngörülmemiştir. Nitekim dosya içeriğine göre davalı kurumda daha sonra davacının aylığını bağlamış ve bu bağlama nedeni ile davanın konusuz kaldığına karar verilmiştir. Kurum işlemini yerine getirmiştir.

Kararın onanması görüşünde olduğumdan bozma gerekçesine katılınmamıştır.