Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/12352 K.2025/1709

Bölge Adliye Mahkemesinin kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 1991 yılının 5. ayından 12.06.2009 tarihine kadar kesintisiz çalıştığının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Fer’i müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın 5 yıllık hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, Kurum kayıtlarının tetkikinde davacının davalı 1792.23 sicil numaralı işyerinde 20.08.1994 tarihinden 12.06.2009 tarihine kadar 1.832 gün süreyle çalıştığının tespit edildiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı Şirkete Tebligat Yasasının 35. maddesine göre dava dilekçesinin tebliğ edildiği, davalı Şirketin davaya karşı bir cevap dilekçesi vermediği görülmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının, Kuruma bildirilen sigortalılık süreleri hariç davalı işverene ait ... sicil numaralı iş yerinde 4/a kapsamında zorunlu sigortalı olarak 01.05.1991-12.06.2009 tarihleri arasında aralıksız olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

Kararın gerekçesinde şu hususlara yer verilmiştir:

"İhya davası açılmış, Tasfiye memuru ... duruşmada "ben davadan haberdar oldum, ilgili belgeler tarafıma tebliğ oldu. İlgili belgeleri inceledim gelen belgelerdeki aleyhe olan hususları kabul etmiyorum, ben şuan davalı şirketin tasfiye memuruyum, başka bir tasfiye memuru yoktur, davanın reddine karar verilsin" şeklinde beyanda bulunmuştur.

15.04.1997 ve 01.09.2007 düzenlenme tarihli sigortalı işe giriş bildirgesi üzerinde herhangi bir imza bulunmadığından inceleme yapılamayacağı, 20.08.1994 işe giriş ve 14.09.1994 düzenlenme tarihli sigortalı işe ilk/tekrar giriş bildirgesinin imza yönünden yapılan incelenmesinde; imzaların, ....'in eli ürünü olduğu,

Yapılan yargılama, dosyaya sunulan belgeler ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının davaya konu çalışmasında kesintili bir çalışma bulunmadığı dava edilen sürede blok bir çalışmanın mevcut olduğu dolayısıyla hak düşürücü sürenin bulunmadığı,

Davalı işyerinin 01.12.1968 yılında kanun kapsamına alınmış olduğu, 12.06.2009 yılında kanun kapsamından çıkarılmış olduğu,yapılan işin mahiyeti, dava edilen sürede davacının davalı işyeri dışında başkaca herhangi bir işyerinden sigorta bildirimi yapılmamış olması,

10.05.1993 yılında iş yerinde SGK tarafından teftiş yapıldığı, yapılan teftişte iş yerinde çalışan ...'ın alınan ifadesinde davacının dava konusu dönemlerde davalı iş yerinde keresteci olarak çalıştığı beyanının da dikkate alınarak, davacının 01.05.1991-12.06.2009 yılları arasında (Kuruma bildirimi yapılan sigortalılık süresi hariç) davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. de asgari ücretle ve sürekli, zorunlu sigortalı (4/a kapsamında sigortalı) olarak çalıştığı anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmiştir.”

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili özetle, davacının çalışmalarının Kuruma bildirilen kadar olduğunu, tanık beyanlarına itibar edilerek davacının çalışmalarının tespitine karar verilmesinin mümkün olmadığını, Kurum kayıtlarının esas alınması gerektiğini, ayrıca davanın 5 yıllık hak düşümü süresi içerisinde açılmadığını ve davanın reddine karar verilmesi gerekmekte iken kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

2.Eldeki davada davacının 1991 yılının 5. ayından 12.06.2009 tarihine kadar davalıya ait iş yerinde kesintisiz çalıştığının tespitini istediği, davacının hizmet döküm cetveline göre 1792.23 no.lu ... unvanlı iş yerinden 20.08.1994 yılında davacı imzasını taşıyan ilk işe giriş bildirgesinin verildiği, devamında 1994/2. ve 3. dönemde 60 gün, 1995 yılı 1, 2 ve 3. döneminde toplam 180 gün, 1996 yılında toplam 180 gün, 1997 yılında toplam 170 gün, 1998 yılında 180 ve 1999 yılında toplam 180 gün, 2000 yılında toplam 240 gün bildirimlerinin yapıldığı, 30.08.2000 tarihinde çıkışının verildiği.

30.08.2000-31.08.2007 döneminde hiç bildiriminin bulunmadığı. 01.09.2007 tarihinde aynı sicil no.lu (1792.23 no.lu) davalı ... Limited Şirketi iş yerinden girişinin yapıldığı ve bu iş yerinden 2007 yılında 9, 10, 11 ve 12. aylarda 30'ar gün, 2008 yılında 360 gün, 2009 yılında 12.06.2009 tarihine kadar sürekli bildirimlerinin yapıldığı.

Mahkemece tanık beyanlarına göre davacının davaya konu tüm süre boyunca kesintisiz çalıştığı kanaatine varıldığı ve davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

3.Dosya kapsamına göre davalı iş yerinde 10.05.1993 tarihinde Kurum tarafından denetim yapılmış, denetim sırasında iş yerinde tek çalışanın (...) olduğu tespit edilmiş olup Mahkemece söz konusu resmi tutanak dikkate alınmaksızın ve tutanağın aksi yazılı delil ile ispat edilmeksizin denetim tarihi ve öncesi dönemler için tespit kararı verilmesi isabetsizdir.

4.20.08.1994 tarihli işe giriş bildirgesinde davacının imzası mevcut olup bu tarih sonrasında da kısmi bildirimler görülmüştür. Kısmi bildirim yapılan dönemlerde davacının hizmetlerinin neden eksik bildirildiği, yapılan işin bu şekilde bir bildirimi gerektirip gerektirmediği, mevsimlik çalışmanın olup olmadığı hususları tanıklara detaylı bir şekilde sorulup somut bilgilerle desteklenmeden eksik araştırma ile karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR