Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/12391 K.2024/12716

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulüyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı işyerinde kontrol inşaat mühendisi olarak 13.08.2010 - 11.11.2013 tarihleri arasında çalıştığı, ancak sigortasının 18.05.2011 tarihine kadar yapılmadığı, çalıştığı sürede de SGK primlerinin gerçek maaşı üzerinden gösterilmediği, İstanbul Anadolu 13. İş Mahkemesinin 2014/225 Esas sayılı dosyasından açılan davanın yargılaması sonucunda davacının 11.10.2010 - 11.11.2013 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığının kabul edildiği,

davacının 2000 TL net ücretle çalışmış olmasına rağmen SGK kayıtlarında ücretinin 2013/1-6.aylarında 1100 TL, 2013/7-11.aylarında 1.030 TL olarak gösterildiğini, bu nedenle davacının davalı işyerinde 11.10.2010-18.05.2011 tarihleri arasındaki çalışmalarının ve son net ücretinin 2000 TL olduğunun, 18.05.2011-11.11.2013 tarihleri arasında eksik ödenen primlerin gerçek ücret üzerinden tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarında davacının davalı işyerinde 18.05.2011 - 11.11.2013 tarihleri arasında çalıştığının tespit edildiği, işçilik alacakları davasında yapılan tespitin işbu davada etkisinin olmadığı, davacının davalı işyerinde çalıştığının resmi, sağlıklı, yazılı delil ve belgeyle ispat edilebileceği, ücret iddiasını da hukuksal geçerliliği haiz yazılı delil ve belgeyle ispatlanabileceği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından; tüm dosya kapsamı içerisindeki bilgi ve belgeler ile tanık beyanları ve bilirkişi raporundaki tespitler birlikte değerlendirildiğinde; tespiti talep edilen tarih aralığındaki fiili çalışma olgusunun somut ve net bir şekilde açıklığa kavuşturulduğuna, Kuruma bildirilenden yüksek ücret alındığı iddiasının ise usul ve yasaya uygun bir şekilde ispat edilemediğine kanaat getirildiğinden fazlaya ilişkin tespit talebi reddedilmek suretiyle davanın kısmen kabul kısmen reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddine, davacının davalı iş yerinde,

11.10.2010 - 31.12.2010 tarihleri arasında 79 gün, 01.01.2011 - 17.05.2011 tarihleri arasında 136 gün prime esas asgari kazançla çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın 5 yıllık hak düşürücü süre içinde açıldığı, dosyada dinlenilen davalı işyeri bordro tanıklarının, dava konusu dönemi kapsar şekilde hizmetlerinin bildirildiği, tanıkların davacının fiili ve kesintisiz çalışmasını doğrular şekilde beyanlarının bulunduğu,

bu dosya yönünden kuvvetli delil niteliğinde bulunan işçilik alacağı davasında İstanbul Anadolu 13.İş Mahkemesinin 2014/225 Esas 2016/98 Karar sayılı kararında davacının işe başlama tarihinin 11.10.2010 kabul edildiği,

dinlenilen bordro tanıklarının beyanları ve kesinleşmiş karar doğrultusunda davacının 11.10.2010 - 17.05.2011 tarihleri arasında sürekli ve kesintisiz çalıştığının kanıtlanması karşısında bu sürelerde hizmet akdiyle çalıştığının tespitine ilişkin Mahkeme kararının yerinde olduğu davacının işten ayrıldığı tarih olan 11.11.2013 itibariyle ayda net 2.000,00 TL ücret aldığını ancak Kuruma primlerinin eksik yatırıldığını belirterek sigorta primine esas kazancının tespitini talep ettiği, davacının tespitini talep ettiği ücret miktarının brütünün HUMK’un 288.

(HMK m.200) maddesinde belirtilen sınırları aştığı, davacının işveren tarafından Kuruma bildirilen kazancın üzerinde çalıştığını hukuksal geçerliliği haiz olarak düzenlenmiş para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle ispatlayamadığı ve yazılı delil başlangıcının da bulunmadığı anlaşılmakla sigorta primine esas kazancının tespiti talebinin reddine ilişkin Mahkeme kararının yerinde olduğu, ancak hizmet ve sigorta primine esas kazancın tespiti isteminin birlikte dava edilmesi halinde Kurum fer'i müdahil konumunda bulunduğu halde;

davanın kısmen kabulüne karar verildiği ve Kurumun davalı olduğu düşüncesiyle yazılı biçimde Kurum lehine ve aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesi hatalı ise de bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği gerekçesiyle fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf isteminin kabulü ile İstanbul Anadolu 19. İş Mahkemesinin 18.11.2021 tarihli, 2017/123 Esas - 2021/440 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ve kısmen reddi ile davacının davalı işyerinde 11.10.2010- 31.12.2010 tarihleri arasında 79 gün.

01.01.2011 - 17.05.2011 tarihleri arasında 136 gün prime esas asgari kazançla çalıştığının tespitine fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının iddialarının ispat edilemediği, çalışmaya ilişkin yazılı kayıt bulunmadığı, hak düşürücü sürenin geçtiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

1.Dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla medeni hakları kullanma ehliyetine ( fiil ehliyetine ) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.

2.Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi ( dava hakkı ) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, ( o davada davacı sıfatının kime ait olacağı ) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.

3. Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, Ankara 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır.

Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder ( Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, İstanbul 2000, s.288).Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06.06.2007 tarih, 2007/10-358 Esas, 2007/337 Karar sayılı kararında da benimsendiği üzere; ticari şirketin tüzel kişiliği ticaret sicilinden silinmesi (terkini) ile sona erer.

Tüzel kişiliğin sona ermesi için tasfiye işlemlerinin eksiksiz yapılmış olması gerekir. Şayet tasfiye işlemleri gerektiği gibi tamamlanmamış ve tasfiyesi gereken hususlar eksik bırakılmış ise, tüzel kişilik ticaret sicilinden silinse bile şirketin tüzel kişiliğinin sona erdiğinin kabulü olanaksızdır. Bu durumda, tüzel kişiliğin yeniden ihyasına gidilerek taraf teşkili sağlanmak suretiyle yargılamanın devamının sağlanması gerekir.

Şu halde yapılması gereken iş; anılan Hukuk Genel Kurulu kararı çerçevesinde, tüzel kişiliği sona eren davalı şirketin ihyası için tasfiye memurluğu ile Ticaret Siciline husumet yöneltilerek ayrı bir dava açılması için davacı tarafa uygun bir süre verilmeli, dava açıldığı takdirde bu davanın sonucu beklenmeli, tüzel kişiliğin yeniden ihyası halinde, taraf teşkili sağlanarak, sonucuna göre karar verilmelidir.

4. Somut olayda, yargılamanın devamı sırasında Ticaret Sicil Gazetesi nüshasında yayımlanan ilana göre davalı şirketin Ticaret Sicilinden terkin edildiğinin anlaşılmasına ve anılan davalı şirketin iş bu dava nedeniyle ihya edildiğini gösterir kaydın dosya kapsamında bulunmadığı anlaşılmaktadır.

5. Bu açıklamalar doğrultusunda anılan davalı şirketin bağlı olduğu Ticaret Sicil Müdürlüğünden iş bu terkin kaydının olup olmadığı usulünce araştırılıp söz konusu durumun varlığı halinde yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda davacı tarafa işbu davalı şirketi ihya etmesi için dava açmak için önel vermek, iş bu ihya davası sonucuna göre anılan davalı yönünden de usulüne uygun şekilde taraf teşkilinin sağlanarak yargılama yapılması gerekirken, başka bir dava için verilen ihya kararının bu dava için bağlayıcı olmadığı da gözetilerek hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olmuştur.

6. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,