Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/12699 K.2025/2958

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili ve feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı ...'a ait kimlikle diğer davalı ... Şirketine ait .... Sanayii müessesinde 13.09.1972-07.10.1980 tarihleri arasında vater bölümünde çalıştığını, davacının SGK hukukundan doğan haklardan yararlanabilmek için davalı ... adı ile çalıştığı sürenin kendisine ait olduğunun tespiti için bu davayı açmak zorunda kaldığını belirterek çalışılan sürenin davacının olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davasını kabul etmediklerini, husumet itirazında bulunduklarını, davada taraf sıfatlarının olmadığını, ilgili işletmenin 08.02.1996 tarihinde satılarak özelleştirildiğinden müvekkili ile bir ilgisi kalmadığını, davacının resmiyette başkası gözükmekte iken gerçek çalışanın kendisi olduğu yönündeki iddiaları hukuk dışı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın gerekçesi açıklanırken kendisinin işveren ile birlikte sahtekarlık yaptığını iddia ettiğini, kimsenin kendisince suç sayılan eylem ve işleme dayanarak hak iddiasında bulunamayacağını, davacının iddialarının doğru olmadığını, müvekkilinin 1970'li yıllarda ... Holding A.Ş.'de işçi olarak çalıştığını, davacının müvekkili ile aynı işyerinde çalışmış olabileceğini, işverenin davacıyı işyerinde sigortalı göstermemiş olabileceğini, davanın süresinde olmadığını da belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 1-Davanın kabulü ile Davacının, davalı ...Ş.'ye ait ... adlı işyerinde davalı ... adı ile çalıştığının tespiti ile SGK kayıtlarında davalı şirket bünyesinde ... adına gözüken 13.09.1972-07.10.1980 tarihleri arasındaki hizmetin davacıya ait olduğunun tespitine'' dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri ve feri müdahil Kurum vekili tarafından ayrı ayrı istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında istinaf başvurusunun esastan reddi kararı verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı ... vekilinin temyiz dilekçesinde özetle; davacının kendi haksız eyleminden dolayı dava açamayacağını, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, husumet itirazında bulunduğunu, Kurum aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, beyan etmiştir. Feri müdahil SGK vekilinin temyiz dilekçesinde özetle; eksik inceleme ile karar verildiğini, tanık beyanlarının çelişkili olduğunu kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık konusu; SGK Kurum kayıtlarında davalı ... iş yerinde davalı ... adına görülen 13.09.1972-07.10.1980 hizmet bildirimlerinin aslında davacı ...'a ait olduğu ve davacı ...'ın hizmet cetvelinde bildirilen 13.09.1972-07.10.1980 tarihleri arasında fiilen kendisinin çalıştığının tespitini belirlemeye yönelik aidiyet ve hizmet tespitine ilişkindir.

1-Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un Geçici 7. maddesi kapsamında uygulama alanı bulan 506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesidir. Bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır.

Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu tür aidiyet ve tespit davalarında gerçeğin tam olarak saptanması için, işin kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde etraflıca araştırılması gereği ortadır.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.

2-Somut olayda; 05.06.1960 doğumlu davacı ..., davalı ...'ın ... Holding A.Ş.'ne ait Karaman ... iş yerinde, 13.09.1972 - 07.10.1980 tarihleri arasında kendisinin yaşı küçük olduğu için ...'ın kimlik bilgilerini kullanarak işe giriş yaptığını ve iş yerinde vater bölümünde çalıştığını belirterek bu dönemler içinde hizmetlerinin aslında kendisine ait olduğunu iddia ederek davayı açmıştır. ...'ın hizmet cetvelinde anılan tarihleri arasında davalı ...Ş.'nde hizmet bildiriminin bulunduğu görülmüştür. Hizmet cetvelinde bildirimi bulunmayan davacının ilk derece mahkemesince davasının kabulüne dair karar verilmesi eksik incelemeye ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır.

Dosyada yapılan incelemeler, davacı tarafından tespiti istenen dönemin İlk Derece Mahkemesi öncelikle, davacı ... ile davalı ... arasında akrabalık ilişkisinin olup olmadığı, davacının davalının kimliğini ne şekilde ele geçirip, bu süre zarfında nasıl kullanıldığı araştırılmalı, tarafların ikametgahları belirlenerek komşu tanıkları dinlenmeli ve tarafların çalışıp çalışmadığı, nerede çalıştıkları sorulmalı, özellikle davalı iş yerinin ...

Holding A.Ş.'nin kamu Kurumu olması dikkate alındığında başka birinin kimliği, fotoğrafı kullanılarak çalışabilme durumunun nasıl yapılabileceği veya mümkün olup olmadığı davalı ...Ş.'nin iş yeri şefi, personel müdürü, yönetici sıfatında çalışanlar ayrıntılı bir şekilde dinlenerek,

işe alım ve çalıştırma süreçleri belirlenmeli, işe giriş bildirgesindeki imza incelemesinin ...'ın eli ürünü olup olmadığı araştırılmalı, evlenme cüzdanı ve nufüs kayıtları gibi Kurumlardan alınacak resmi belgeler üzerindeki imzalar ile ...'ın samimi imzaları alınarak imzanın ...'a ait olup olmadığı araştırılmalı, toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır.

VI. KARAR