Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/12928 K.2025/3124

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 20.06.2006 - 04.09.2006 ve 04.07.2009 - 05.02.2011 tarihleri arasında tam gün esasına göre her ay davalıya ait muhasebe bürosunda, muhasebe büro elamanı olarak asgari ücret ile çalıştığını, işverence müvekkilinin kısmi süreli çalışmış gibi eksik gün bildiriminde ve gerçek aylık ücretinin altında ücret bildiriminde bulunulduğunu belirterek, davacı müvekkilinin 04.07.2009 - 05.02.2011 tarihleri arasında tam gün esasına göre her ay ( 30 gün ) davalıya ait muhasebe bürosunda çalıştığının ve çalışmalarının kısmi süreli olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının, 08.10.2009 tarihinde kısmi süreli iş sözleşmesi ile yarı zamanlı olarak çalışmaya başladığını, 05.02.2011 tarihinde işten ayrıldığını belirterek davanın reddini istemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; 506 sayılı Kanun'un 79/1. maddesine göre çalıştırılan işçilerin sigorta primleri hesabına esas tutulan kazançlar toplam prim ödeme gün sayıları ile sigorta primlerini gösteren kayıt belgelerin Kuruma bildirilmesi mecburiyetinin işverene ait bir yükümlülük olduğunu, Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediğini beyanla, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kısmen kabulü ile davacının 01.10.2009 - 05.02.2011 tarihleri arasındaki dönemde kesintisiz tam gün esasanı göre çalıştığının tespitine, davalı iş yerinden 2009 / ekim 25 gün, 2009/ kasım 22 gün, 2009/aralık 23 gün, 2010/ Ocak 19 gün, 2010/Şubat 20 gün, 2010/ mart 19 gün, 2010/nisan 20 gün, 2010/ mayıs 19 gün, 2010/ haziran 20 gün, 2010/ temmuz 19 gün, 2010/ağostos 20 gün, 2010/ eylül 19 gün, 2010/ ekim 20 gün, 2010/ kasım 19 gün, 2010/aralık 20 gün, 2011/ocak 19 gün olmak üzere toplam 323 gün sigortasının eksik yatırıldığının tespitine, 01.10.2009 tarihinden önceki dönem yönünden talebin hak düşürücü süre nedeniyle reddine dair karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, davacı işçisine karşı gereken yükümlülüklerin yerine getirildiğini, dava konusu ispat yükünü de belgelerle kanıtladığını, toplanan delillerin anılan karar açısından yeterli olmadığını, davacının iddiaları esas alınarak hüküm kurulduğunu bu yönüyle kararın hatalı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, kurumun davanın açılmasına sebebiyet vermediğini, Kurum aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek, temyizen bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalıya ait muhasebe bürosu mahiyetli iş yerinde 20.06.2006 - 04.09.2006 ve 04.07.2009 - 05.02.2011 tarihleri arasında büro elemanı olarak tam süreli çalıştığını 04.07.2009 - 05.02.2011 arası bildirimlerinin eksik yapıldığını belirterek tespitini talep ettiği Mahkemece yapılan yargılama sonucunda hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne davacının 01.10.2009 -05.02.2011 tarihleri arasında kesintisiz ve tam gün çalıştığının tespitine karar verilmiş ise de karar yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır.

3.Dosya kapsamından,davacının 14.09.2009 - 30.09.2009 tarihleri arasında dava dışı ..... sicil nolu.... isimli iş yerinden, 09.10.2009 - 05.02.2011 arası davalı işyerinden ayda 8-10 gün bildirimi olduğu eksik gün nedeni 7 (puantaj kaydı ) olarak gösterildiği dosya içerisinde bulunan puantaj kayıtlarının, ücret bordrolarının ve ücret hesap pusulalarının imzalı olduğu, davacının bu konuda irade sakatlığı gibi aksi bir iddiası da olmadığı anlaşılmakla, davanın reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, Üye ...'ın muhalefetine karşı Başkan ... ve Üyeler ..., ... ve ...'ün oyları ve oyçokluğuyla 27.02.2025 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

1.Çoğunluk ile aradaki temel uyuşmazlık “hizmet tespitinde bordroların ve puantaj kayıtlarının imzalı olması ve bu belgeler dışında önce veya aradaki dönemlerde çalışma iddiası halinde, bu belgelerde belirtilen süreler dışında çalıştığını iddia eden sigortalının bu belgelerin imzalı olması nedeni ile çalışma olgusunu eş değer yazılı belge ile kanıtlaması gerekip gerekmediği” noktasında toplanmaktadır.

2.Dairemizin 2021/5009 E., 2022/8251 Karar sayılı karşı oy gerekçesinde ayrıntılı açıklandığı şekilde kamu düzeni, re'sen araştırma ilkesi ve delil serbestisi kapsamında kalan hizmet tespitinde kesin delillerin bağlayıcılığı yoktur.

3. İşçi(sigortalı) işveren ilişkisinde sosyal güvenlik hakkı kapsamında sigortalının ispat hukuku ilkelerine aykırı olarak yazılı delil sınırlandırılmasına tabi tutulması vazgeçilmez ve kişiye sıkıya bağlı hak olan sosyal güvenlik hakkını ortadan kaldıracak niteliktedir.

4. Çalışma olgusu hukuki fiil olup, her türlü delille kanıtlanabilir. Puantaj kayıtları bordro senet niteliğinde olmayıp, sadece çalışılan günler için yazılı delil niteliğindedir. Çalışılmayan günler için delil niteliğinde olamaz. Hizmet tespitinde senetle ispat kuralının uygulanması görüşü isabetli değildir.

5. İş hukukunda asıl olan belirsiz süreli ve devamlı çalışmadır. Aralıklı veya a tipik iş sözleşmesi ile çalışma olağan olmayan çalışma türüdür. Bu nedenle a tipik iş sözleşmelerinin yazılı yapılması gerekir. O halde ayın belirli bir süresinde çalışma yapılmaması olağan bir durum olmadığından ispat yükü işverene düşmektedir. Kaldı ki somut uyuşmazlıkta davacı muhasebe bürosunda büro elemanı olup, bu çalışma süreklilik arzetmektedir.