Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/131 K.2024/2631

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine dair karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin babasından dolayı aldığı hak sahibi olarak aldığı yetim aylığının kesilmesine yönelik işlemin iptaline, yetim-ölüm aylığı almaya hak kazandığının tespiti ile aylık bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili; hak düşürücü sürenin dolduğunu, zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, davacının dava açmadan önce Kuruma herhangi bir başvurusu bulunmadığını, Kurum tarafından davacının hem 2926 sayılı Kanun kapsamında yetim aylığı, hem de 1479 sayılı Kanun kapsamında vefat eden eşinden dolayı ölüm aylığı bağlandığının tespit edilmesi nedeniyle davacıya bağlanan yetim aylığının Kurum tarafından iptal edildiğini, davacının taleplerinin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olay değerlendirildiğinde, davacının, dava konusu uyuşmazlık ile ilgili Kuruma müracaatının bulunmadığı, 6100 sayılı HMK.'nun 115 inci maddesi kapsamında kesin süreye rağmen de Kuruma başvuru yapılmadığı, dolayısıyla somut olayda Kuruma müracaata ilişkin dava şartının gerçekleşmediğinin anlaşılması karşısında davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine dair verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili, Kuruma başvuru zorunluluğu bulunmamasına rağmen başvuru zorunluluğu aranmasına yönelik kararın isabetsiz olduğunu beyanla İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamının incelenmesinden anlaşıldığı üzere, davacının babası ....'in 01.02.1990 tarihinde, eşi ...'in ise 20.02.1994 tarihinde vefat ettiği, davalı Kurum tarafından davacıya 01.03.1994 tarihinden itibaren eşinin 4-b sigortalılığı doğrultusunda ölüm aylığı tahsis edildiği, yine davalı Kurum tarafından davacıya 11.02.2011 tarihli tahsis talebine istinaden 01.03.2011 tarihinden itibaren babası ...'in 4-b tarım sigortalılığı nedeniyle aylık tahsis edildiği, davalı Kurum tarafından davacıya gönderilen 18.08.2016 tarihli yazı ile,

11.02.2011 tarihli tahsis talebine istinaden davacıya 2926 Kanun kapsamında 01.03.2011 tarihinden itibaren babasından dolayı ödenen ölüm aylığının davacının 2013/26 nolu genelge doğrultusunda başkaca aylık aldığının tespit edildiği, dolayısıyla davacının gelir almama şartını sağlayamadığı bu nedenle ödenen aylıkların yersiz olduğu belirtilerek davacıya 8.142,58 TL borç çıkartıldığı,

söz konusu işlemin hukuka aykırı olmasından dolayı borçlu olmadığının tespitine ilişkin davada Uşak 1. İş Mahkemesinin 2021/279 esas ve 2021/477 karar sayılı ilamında davacının Kurumun yaptığı bir işlemin iptalini dava konusu yaptığı açık olmakla tekrar Kuruma başvuru yapmaya zorlamanın yasanın amacını aşan bir uygulama olacağı, kesinleşmiş mahkeme hükmüne konu yargılama ile iş bu davanın tarafları ve davaya konu maddi vakıa aynı olmakla kesinleşen hüküm kesin delil niteliğinde olduğundan,

kesin delile göre "davalı Kurumun 18.08.2016 tarihli yazı ile davacının gelir almama şartını sağlayamadığı bu nedenle ödenen aylıkların yersiz olduğu belirtilerek davacıya 8.142,58 TL borç çıkartılmasına ilişkin 18.08.2016 tarihli işleminin yasal mevzuata aykırı ve hatalı olduğu" tespiti karşısında davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği belirtilerek davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile.

Uşak 2. İş Mahkemesi'nden verilen 31/05/2022 tarih, 2021/451 Esas ve 2022/291 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına, davacının davasının kabulü ile 2016 yılı itibariyle aylıktan çıkarmaya dair Kurum işleminin iptaline, aylığın iş bu kesildiği tarihten itibaren ödenmeye devam edilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Kurumu Başkanlığı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili ise Kurum işleminde hata olmadığını, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep ve dava etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının babasından dolayı bağlanan ölüm aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminin iptali ile aylığın iptal tarihinden itibaren ödenmesi gerektiğinin tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 34 ve 54 üncü maddeleri,

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,