Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13153 K.2025/8228

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile 06.06.2013 günü saat 11.00 sıralarında işyerinde 7-8 metre yüksekte bir demir kalas üzerinde durarak, santralin bunker isimli parçasına montaj yapmaya çalıştığı sırada yere düşmek suretiyle yaralandığını, olayda işi yaparken herhangi bir iskele kurulmadığını, koruyucu bir alan oluşturulmadığını, kaza sırasında emniyet kemeri de verilmediğini, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmediğini, iş kazasının meydana gelmesinde kusurun tamamen davalıya ait olup, davalı işverenin ilgili mevzuatta yer alan işçi sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin yükümlülüklerine aykırı davrandığını,

iş kazası bildirimi üzerine SGK Muğla SGK İl Müdürlüğünün 12.02.2016 günlü yazısında müvekkilinin meslekte kazanma güç kaybı oranının %40 olarak belirlendiğini, davacının davalılardan .... Elektrik Üretim ve Tic. A.Ş.'ye ait olan ...

Termik santralinde izolasyon ustası olarak çalıştığını, 20.02.1982 doğumlu davacının 06.06.2013 kaza tarihinde 31 yaşında olup %40 beden gücü kaybının tespit edildiğini, meydana gelen kaza nedeniyle zorla yürüyebildiğini, hareket kabiliyetinin kısıtlandığını, evli olup aile hayatının gerektirdiği yükümlülüklerinin yerine getiremediğini, genç yaşta malul kalmasının psikolojisini olumsuz yönde etkilediğini, kazadan sonra geçen uzun zaman içerisinde iş aramasına rağmen rahatsızlığı sebebiyle kendisine iş verilmemesi ve ileride de verilmeyecek olması sebebiyle müvekkilinin manen büyük bir yıkıma uğradığını,

bu nedenlerle Mahkemece toplanacak delillere, kusur ve hesap raporlarına göre artırılmak üzere şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminat, 150.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek değişken oranlarda avans faiziye birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir .

2.Davacı vekili ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 332.761,18 TL'ye artırmıştır.

II. CEVAP

Davalı ... Mak. Mont İzl, İnş. Nak. Tur. San. Tic. Ltd.

Şti. vekili; öncelikle zamanaşımı def'inde bulunduklarını, ayrıca yetki itirazında bulunduklarını, davacının iddialarının gerçeklikten uzak, asılsız, dayanaksız olduğunu, müvekkilinin işçilerin iş sağlığına yönelik tüm koruyucu ve önleyici önlemleri aldığını, mevzuatlara uyduğunu, müvekkiline kusur yüklenemeyeceğini, tüm önlemlere rağmen davacının kendi kusurundan kaynaklı olarak kazanın meydana geldiğini, SGK'ya iş kazası ile ilgili bildirimin yapıldığını, hastane sürecinde de müvekkilinin işçisini gözettiğini, insanlık namına da maddi ve manevi hiçbir durumdan kaçınmadığını,

ayrıca bu konuda Muğla SGK müfettişine incelenmek işçinin kayıt belgelerini ve özlük dosyasını teslim ettiğini, kayıt inceleme tutanağında müvekkiline kusur yüklenemediğini, yine ... C. Başsavcılığı tarafından 2013/1355 SR.

2013/795 Karar no ile suç ve suç unsuru mevcut olmadığından kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğini, tüm bu açıklamalar ve delillerin de gösterdiği gibi müvekkilinin basiretli davrandığını, hem işyerinin hem de işçinin güvenliği, gözetimi, korunması için gerekli tüm önlemlerin alındığını, bu halde müvekkiline kusur yüklenemeyeceğini, açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...

Termik Enerji Üretim A.Ş. vekili; yetki ve husumet itirazında bulunduklarına, dava konusu iş kazasının müvekkili şirketin kuruluş ve tescilinden çok önceki bir tarihte gerçekleştiğini, müvekkili şirketin henüz kurulmadığı var olmadığı bir dönemde meydana gelen olaylardan sorumluluğundan söz edilemeyeceğini, dava konusu iş kazasının 06.06.2013 tarihinde meydana geldiğini, müvekkili şirketin bu tarihten çok sonra 15.08.2014 tarihinde kurulduğunu ve ticaret siciline tescil edildiğini, yine müvekkili şirketin 01.12.2014 tarihi itibari ile ...

Termik Santralini işletmeye başladığını, şirketin kendi kuruluşundan ve faaliyete başlamasından çok uzun zaman önce gerçekleşen bir kaza nedeniyle herhangi bir hukuki sorumluluğu olmasının mümkün olmadığını, özelleştirme kapsamında ...

Termik santralinin varlık satışı ile devrine ilişkin 01.12.2014 tarihli devir sözleşmesinde devir öncesi dönemde gerçekleşen her tür olay ve işlemlerden doğan sorumluluğun .../...'a ait olacağı, devir tarihinden sonraki olaylardan doğan sorumluluğun alıcıya (müvekkili şirkete) ait olacağının düzenlendiğini, bu sözleşme hükmüne göre 01.12.2014 olan devir tarihinden önce gerçekleşen iş kazası nedeniyle sorumluluğun .../...'a ait olup, müvekkili şirketin hiçbir sorumluluğunun olmadığını, müvekkili şirketin özelleştirme ihalesi sonucu ...

Termik santralinin taşınmaz varlıklarını ve saha ruhsatlarının işletme hakkını devir aldığını, bu devrin bir işyeri devri niteliğinde olmadığını, davacının çalıştığını belirttiği ... Termik santralinin 4046 Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun gereğince özelleştirme programına alınarak özelleştirildiğini, Özelleştirme İdaresinin 07.08.2014 tarih ve 2014/71 sayılı kararı doğrultusunda tanzim olunan 01.12.2014 tarihli devir sözleşmesi ile ...

Termik santralinin üzerindeki taşınmazları ve taşınırları varlık satışı suretiyle müvekkili şirkete devrettiğini, söz konusu devrin bir işyeri devri niteliğinde olmayıp özelleştirme kapsamında varlık satışı olduğunu, müvekkili şirketin ... ... Elektrik Üretim ve Tic. A.Ş.'nin devamı olmayıp şirketin devrinin söz konusu olmadığını, davacının geçirdiği iş kazası tarihinde ... Termik Santralini işleten kurumun ... (...-... Elektrik Üretim ve Tic.

A.Ş.) olduğunu, ...'ın kamu iktisadi teşekkülü niteliğinde bir kuruluş olup kaza tarihi itibariyle Elektrik Üretim A.Ş. Genel Müdürlüğüne bağlı olduğunu, ...'ın hükmi şahsiyetinin 30/07/2015 tarihi itibariyle sona erdirildiğini ve mülga ...-... Elektrik Üretim ve Tic.

A.Ş.'nin tüm aktif ve pasifiyle birlikte Elektrik Üretim A.Ş'ye devredilip bağlandığını, bu nedenle ...'ın yerine şirketin aktif ve pasifiyle birlikte devralan ...'nin davalı gösterilmesi gerektiğini, ancak davacının bu hususları incelemeksizin hatalı ve hukuka aykırı şekilde müvekkili şirketi davalı gösterdiğini, husumet yokluğundan davanın reddinin gerektiğini, davacınınçalıştığını belirttiği elektrofiltre işine ait sözleşmenin, diğer davalı ...

Endüstri ile dava dışı ... arasında yapılmış olduğunu, bu sözleşmenin yüklenici eser sözleşmesi niteliğinde olup alt-üst işveren ilişkisini taşımadığını, diğer davalı şirketler ile müvekkili şirketin kaza tarihi itibariyle hiçbir hukuki ve ticari ilişkisinin olmadığını, dava dilekçesinde talep edilen tazminat miktarının fahiş olup talep edilen faiz türünün ve oranının da hukuken uygulanmasının mümkün olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Endüstri İnş. Tem. San Tic. Ltd. Şti tarafından davaya cevap verilmemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile"...dana geldiği tesisin izolasyon işlerini anahtar teslimi şeklinde davalı ... Endüstri Ltd. Şti.'ye veren davalı ... Termik Enerji Üretim A.Ş.'nin iş kazası nedeni ile bir sorumluluğu bulunmadığı açıklanarak meydana gelen iş kazasında davacının %20 oranında, davalı ... Makina şirketinin %60 oranında, davalı ... Mühendislik şirketinin %20 oranında kusurlu olduğu kabul edilerek;

"Davacı vekili tarafından açılan iş bu davanın kısmen kabul kısmen reddi ile

1-Davacı vekilince açılan davanın davalı Yağatan Termik Enerji Üretim A.Ş. yönünden reddine,

Maddi Tazminat Yönünden

A-Davacı için 332.761,18 TL maddi tazminatın olay tarihi olan 06.06.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... Endüstri İnş. Temz. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... Makina Montaj İzelosyan İnş .Taah. Nak. Turz. San. Tic. Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

Manevi Tazminat Yönünden

A-Davacı vekilinin manevi tazminat talebinin kabulü ile, davacı için 150.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihi olan 06/06/2013 tarihinden itibaren başlayacak yasal faiziyle birlikte davalılar ... Endüstri İnş. Temz. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... Makina Montaj İzelosyan İnş .Taah. )Nak. Turz. San. Tic. Ltd. Şti.'nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine " karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Davacı vekili temyizinde, davacı ...'ın, izolasyon ustası olarak, .../... Elektrik Üretim ve Tic. A.Ş.'nin "Elektro filtre izolasyon" işinde termik santralde çalıştığını, ... Termik Santralinde asıl işveren (özelleştirilerek devirle yeni unvanlı ... Termik Enerji Üretim A.Ş. olan ) ... ... Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş.’nin elektrofillere izolasyonu işlerini yapmak üzere asıl yüklenici ... Endüstri İnşaat Temizlik Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.’nin alt işvereni olan, ...

Makina Montaj İzolasyon İnş. Taah. Nakl. Turizm San. Tic. Ltd.

Şti.’nin işçisi olarak çalışırken geçirdiği iş kazası sebebiyle yaralandığını, sakat kaldığını ve çalışamaz duruma geldiğini, davacının, olay tarihinde santralin bunker isimli parçasına montaj yapmaya çalıştığı sırada yere düşmek suretiyle yaralandığını, olayda işi yaparken herhangi bir iskele kurulmadığını koruyucu bir alan oluşturulmadığını, emniyet kemerinin de verilmediğini, kişisel koruyucu donanım kullanılması hususunda yönlendirme ikazı olmadığını, koruyucu donanım kullanmayı sağlayacak bir sistem geliştirilmediğini,

davalı şirketlerin ilgili mevzuatta yer alan işçi sağlığı ve iş güvenliğine ilişkin yükümlülüklerine aykırı davrandıklarını, iş kazasından tesisin izolasyon işlerini yüklenici olarak üstlenen davalı ... Endüstri Ltd. Şti. ve bu şirketin montaj işlerinin müteahhitliğini alt taşeron olarak yapan davalı ... Makina Ltd. Şti. ile birlikte asıl işveren ... Termik Enerji Üretim A.Ş. birlikte sorumlu olduklarını, davalılardan ...

Termik Üretim A.Ş.'ye ait santral alanından sorumsuz tutulması, işçi aleyhine yorum olduğunu, davalı- davalıların sorumluluk alanının daraltılması iş kanunun amacı ve ruhu ile örtüşmediğini, davalıların müştereken ve müteselsilen sorumluluklarının mevcut olduğunu, davanın davalı Yağatan Termik Enerji Üretim A.Ş. yönünden reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek davanın tüm davalılar yönünden kabulüne karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanakları 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20 ve 21. maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77. maddesi hükümleridir.

Dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkinin varlığı Medeni Usul Hukukumuzda "sıfat" olarak tanımlanmaktadır ve bir davada taraf olarak gösterilen kişilerin o dava ile ilgili kimseler olması zorunludur. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olmasına karşın, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir.

Subjektif bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine ait olduğundan, anılan hakka ilişkin bir davada davacı olma sıfatı da hakkın sahibine aittir ve buna aktif husumet denilmektedir. Bir subjektif hak kendisinden istenebilecek olan kişi ise o hakka uymakla yükümlü olan kimsedir ve bu da pasif husumet (davalı sıfatı) olarak adlandırılmaktadır.

Subjektif hakkın sahibi olan kimse ile o hakka uymakla yükümlü bulunan kişinin kimler olduğunun saptanması, bir başka anlatımla davada, davacı ve davalı sıfatlarının kimlere ait olduğu hususu, dava konusu (subjektif) hakkın özüne ilişkin maddi hukuk sorunudur.

Dava açan veya aleyhine dava açılan kişiler o davada davacı veya davalı olarak taraf sıfatına sahip değillerse, mahkemece dava konusu hakkın esası (var olup olmadığı) hakkında inceleme yapılmadan dava sıfat yokluğundan reddedilir ve bu karar davanın dinlenemeyeceğine ilişkin değil, esasına yönelik bir karar niteliğindedir.

Davacı veya davalıdan birinin taraf sıfatına sahip olmaması durumunda verilecek olan red kararı o davadaki taraflar arasında maddi anlamda kesin hüküm oluştursa da, dava konusu hak ve taraf sıfatına sahip olan kişiler bakımından kesin hükümden söz edilemeyecektir.

Dava konusu hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olan taraf sıfatı (husumet) ve sıfat yokluğu, davada taraf olarak görünen kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olan bir itiraz niteliğindedir ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 116. maddesinde yer alan ilk itirazlardan olmadığından davanın her aşamasında ileri sürülebilir.

Taraflarca ileri sürülmese dahi gerek mahkemece, gerekse Yargıtayca tarafların bu yönde bir savunmasının olup olmadığına bakılmaksızın kendiliğinden göz önünde tutulur.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124. maddesine göre bir davada taraf değişikliği, ancak karşı tarafın açık rızası ile mümkündür. Ancak, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hâkim tarafından kabul edilir. Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hâkim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir. Bu durumda hâkim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder.

Somut olayda; ... Termik Üretim A.Ş.'nin ünite elektrofiltre izolasyon işini yüklenici olarak üstlenen ... End. Ltd. Şti.'nin alt işvereni olan davalı ... Ltd. Şti. sigortalısı kazalı, 06.06.2013 tarihinde yaklaşık 6-7 m yükseklikteki iskele üzerinde 30x40 cm lik sacı monte etmeye çalışırken dengesini kaybederek düşmek suretiyle yaralandığı, dava dilekçesinde davalılardan biri olarak ".../... Elek.Ür.A.Ş.(Devralan ...

Termik En.Ür.A.Ş.) olarak gösterildiği, öte yandan devralan olarak ifade edilen ... Termik En.Ür.A.Ş.'Nin ise husumet itirazında bulunduğu, dosyaya kazandırılan ".../... Elek.Ür.A.Ş.'nin ana sözleşmesi incelendiğinde Elektrik Üretim A.Ş.'ye bağlı olan ... Elektrik Santralinin ...'e bağlı iken Anonim Şirkete dönüştürüldüğü,ve 06.10.1995 tarihinde ticaret siciline kaydedildiği ve unvanının ... Elek. Ür.

A.Ş. olarak değiştiği, bu şirketin unvanının tekrar 13.01.2011 tarihinde bu defa ".../... Elek.Ür.A.Ş. Olarak 2. Kere unvanının değiştiği öte yandan anılan şirkete ait ... Termik Santarali,santralin üzerindeki taşınmazları, binalar, tesis, makine, teçhizat, cihaz, taşıtlar... ... tarafından 01.12.2014 tarihli satış ve işletme hakkı devir sözleşmesi ile özel hukuk tüzel kişisi olan ... Termik En. Ür. A.Ş.'ye devredildiği, öte yandan ".../...

Elek.Ür.A.Ş.'nin bu dönemde halen tüzel kişi olarak ...'a bağlı olarak varlığını devam ettirdiği, daha sonra 04.09.2015 tarihinde, ticaret sicilinden, Özelleştirme Yüksek Kurulunun 07.08.2014 tarihli kararıyla devre konu varlıklarının varlık satışı yöntemi ve maden sahalarının ise işletme hakkı devri yöntemi ile devredilmesi sonucu faaliyet konusu kalmadığı gerekçesiyle, terkin edildiği anlaşılmıştır.

Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece yapılacak iş, anılan sözleşmeler, şirketlerin ana sözleşmeleri de incelenerek .../... Elek.Ür.A.Ş. 'nin ... Termik En.Ür.A.Ş.'ye devrinin söz konusu olup olmadığı irdelenerek, buna göre husumet itirazı ve yukarıda yer verilen tespitler kapsamında, işverenlik sıfatının hangisi yada hangilerine ait olduğu ortaya koyarak sonucuna göre karar vermektir.

2.Mahkemece kararın gerekçe kısmında davacının maddi tazminat alacağının 10.01.2022 tarihli aktüer hesabına göre 888.202,20 TL sürekli iş öremezlik ve 2.487,70 TL geçici iş göremezlik tazminatı olarak maddi zararı olduğu belirlenmesine karşın hüküm fıkrasında 332.761,18 TL'ye hükmedilmesine karşın fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmamış olması da isabetsizdir.

Öte yandan bozma sonrasında hesap raporu alınması halinde 10.01.2022 tarihli aktüer hesap raporundaki bilinen (iskontosuz), bilinmeyen (iskontolu) dönem başlangıç ve bitiş tarihleri değiştirilmeden hesaplama yapılması gerektiğini göz önünde bulundurulması gerekmektedir.

O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve bu aşamada bozma sebebine göre temyiz eden vekillerinin temyiz itirazlarının sair yönleri incelenmeksizin, istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin karar kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgilisine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,