Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13215 K.2024/13346

İlk Derece Mahkemsince bozmaya uyularak verilen karar; taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili ıslah ettiği davasında; müvekkiline tüm günler ile bağlanan yaşlılık aylığının, müvekkilinin borçlanma seçtiği 1981-1990 yılları arasındaki 3600 günle bağlanacak olan aylıktan az olduğunu, ilk borçlanma süresi 3600 gün dışında kalan, alıkonulan, transfer edilen primlerden Türkiye İsviçre Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin 10. maddesine yarar sağlamayan kısmına karşılık gelen sonraki borçlandırma süreleri karşılığı 1000 CHF'nin aynen, kabul edilmemesi halinde dava tarihindeki kur üzerinden 1000 CHF'nin TL karşılığının (fazlaya ilişkin dava ve talep haklarımız saklıdır) tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum işlemlerinin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının 9349 günlük yurt dışı hizmet borçlanması karşılığı İsviçreden transfer edilen primlerinden mahsup edilen 1000 CHF nin dava tarihindeki kur üzerinden Türk Lirası karşılığının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde.

Mahkemece 1000 CHF'nin dava tarihindeki kur üzerinden Türk lirası karşılığının tahsiline karar verildiğini oysa davada öncelikli taleplerinin aynen ifa olduğunu, Mahkemece aynen ifa yerine dava tarihindeki kur üzerinden hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, yeniden yargılama gerektirmeyen bu husus hakkında davanın kabulü ile davacıya tüm günler ile bağlanan yaşlılık aylığının, davacının borçlanma seçtiği 1981-1990 yılları arasındaki 3600 günle bağlanacak olan aylıktan az olduğundan, ilk borçlanma süresi 3600 gün dışında kalan, alıkonulan,

transfer edilen primlerden Türkiye İsviçre Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin 10. maddesine yarar sağlamayan kısmına karşılık gelen sonraki borçlandırma süreleri karşılığı şimdilik 1000 CHF'nin aynen yahut ödeme tarihindeki kur üzerinden şimdilik 1000 CHF'nin TL karşılığının (fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak üzere) tahsiline, şeklinde düzeltilerek onama kararı verilmesini, bu istemin kabul edilmemesi ve bozma kararı verilmesi halinde ise bu husus bakımından davalı lehine usulü kazanılmış hak oluşturmak istemediğini beyanla, taleplerinin bozma sonrası da bozma kapsamında ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini beyan etmektedir.

Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, tüm günler ile bağlanan yaşlılık aylığının, müvekkilin borçlanma seçtiği 1981-1990 yılları arasındaki 3600 günle bağlanacak olan aylıktan az olduğundan, ilk borçlanma süresi 3600 gün dışında kalan, alıkonulan, transfer edilen primlerden Türkiye İsviçre Sosyal Güvenlik Sözleşmesi'nin 10. maddesine yarar sağlamayan kısmına karşılık gelen sonraki borçlandırma süreleri karşılığı 1000 CHF'nin aynen, kabul edilmemesi halinde dava tarihindeki kur üzerinden 1000 CHF'nin TL karşılığının (fazlaya ilişkin dava ve talep haklarımız saklıdır) tahsili istemine ilişkindir.

1-Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacının tüm, davalı Kurum vekilinin aşağıdaki parağrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2-Türkiye Cumhuriyeti ile İsviçre Federal Konseyi Arasındaki Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin 10/a maddesinde.

Türk vatandaşlarının İsviçre yaşlılık ölüm sigortalarına kendileri için yatırılmış olan primlerin Türk sigortalarına transferini İsviçre yaşlılık, malûllük ve ölüm sigortaları yardımlarından henüz hiç yararlanmamış olmaları ve Türkiye’de veya bir üçüncü ülkede yerleşmek üzere İsviçre’den ayrılmış bulunmaları koşulu ile talep edebileceğini, primlerin Türkiye Sosyal Sigortalar Kurumuna transfer olunarak ve bu Kurum primlerinin Türk mevzuatına göre yetkili sigorta kuruluşuna intikal ettirileceğini, bu primlerin ve bu primlere ilişkin sürelerin, bir Türk aylığına hak kazanmada ve bu aylığın hesabında,

Türk primlerine ve sürelerine muadil sayılacağını, transfer olunan primlerden Türk emeklilik sigortası çerçevesinde sigortalı veya hak sahibi yararına hiç bir menfaat sağlanmıyorsa, anılan yetkili kuruluşun transfer edilmiş olan primleri ilgili kimselere ödeyeceğini düzenler.

3-3201 sayılı Kanun'un "Sosyal güvenlik söşleşmeleri ile transferi sağlanan primlerin iadesi" başlıklı 10. maddesinin a ve b bendinde de Türk vatandaşları hesabına yabancı ülkelerdeki sosyal güvenlik kurumlarına yatırılmış bulunan primlerin, ülkelerarası anlaşmalarla Türkiye'ye transferlerinin sağlanması halinde; transfer olunan primlere ilişkin sürelerin tamamını bu Kanuna göre borçlanarak,

tahakkuk ettirilen borcunu da ödemiş olanlara, transfer olunan primlerin tamamı, transfer olunan primlere ilişkin sürelerin bir kısmını bu Kanun'a göre borçlanarak tahakkuk ettirilen borcunu da ödemiş olanlara, transfer olunan primlerin borçlandıkları süreye isabet eden orandaki miktarı, transfer tarihindeki cari kur üzerinden Türk Lirası karşılığı olarak ilgili sosyal güvenlik kuruluşunca sigortalıya, hak sahiplerine veya mirasçılarına iade edileceğini düzenler.

3. Bu düzenlemelere göre İsviçre'deki sigortalılık sürelerini borçlanmak isteyenlerin borçlanma işlemleri ile ilgili olarak 01.01.1972 tarihli Türkiye İsviçre Sosyal Güvenlik Sözleşmesi'nin 10/a maddesinde Türk vatandaşlarının İsviçre'deki çalışmaları esnasında işçi ve işveren hissesi dahil olmak üzere yaşlılık ve ölüm sigortası primi olarak ödenen tutarın tamamının Kuruma transferi öngörülmüştür.

İki ülke arasındaki Sözleşme kapsamında prim transfer işlemleri ile 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanma işlemleri arasında ilişki bulunmamakla birlikte, 3201 sayılı Kanun'un 10. maddesinde borçlanılan gün sayısı kadar primlerin iade edileceği öngörüldüğünden, prim transferi ile borçlanma işlemleri ayrı ayrı yürütülecektir.

Buna göre İsviçre'den transfer edilen primlere ilişkin sürelerin tamamını borçlanarak tahakkuk ettirilen borç tutarını ödemiş olanlara transfer edilen primlerin tamamı, İsviçre'den transfer edilen primlere ilişkin sürelerin bir kısmını borçlanarak tahakkuk ettirilen borcunu ödemiş olanlara ise transfer edilen primlerin borçlandıkları süreye isabet eden orandaki miktarı İsviçre sürelerine ait ortalama günlük kazanç üzerinden CHF karşılığı Türk Lirası olarak primlerin Kurum hesabına geçtiği tarihteki cari kur esas alınmak suretiyle ilgiliye iade edilecektir.

Borçlanma tutarını transfer edilen primlerden mahsup edilmesi talebinde bulunanların borçlanma talep tarihi, tebliğ ve borç ödeme tarihi olarak kabul edilecektir.

4. İnceleme konusu davada, davacının borçlanma talebinde bulunarak ödediği 3600 günün dışlanarak bakiye 9349 gün için tahakkuk hazırlandığı, bu tahakkukun 177.257,04 TL yani 42.113,81 İsviçre Frankı olduğu, 09.05.2018 tarihinde 432 aylık primin İsviçre'den transfer edildiği, transfer edilen 107.857,65 İsviçre Frankından tahakkuk eden 42.113,81 İsviçre Frankının çıkarılması ile elde edilen 65.743,84 İsviçre Frankının davacıya ödendiği ve transfer edilen tüm prim süreleri üzerinden yani 12960 gün üzerinden davacıya 506 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı bağlandığı,

davacının yaşlılık aylığı için 3600 günün yeterli olduğunu, İsviçre'den transfer edilen primlerin en eski tarihten, kabul edilmez ise 30.09.2008 öncesine ait primlerle yaşlılık aylığının bağlanmasını, bakiyesinden şimdilik 1000 Frankın aynen ya da dava tarihihdeki kur üzerinden Türk Lirası karşılığırın iadesini talep ettiği, Mahkemece davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

3201 sayılı Kanun'un "Süre tespiti, sigortalılığın başlangıcı ve sürelerin değerlendirilmesi" başlıklı 5.maddesi yurt dışındaki sigortalılık sürelerinin tespitinde, bunu belirten ve istek sahibinin ibraz edeceği ispatlayıcı belgelerde kayıtlı bulunan tarihler arasındaki son tarihten geriye doğru olmak üzere gün sayıları esas alınır, bu tespitte 1 yıl 360 gün, 1 ay 30 gün hesaplanır düzenlemesini içerir.

Yukarıda belirtilen Sosyal Güvenlik Sözleşmesi hükmü ve yasal düzenlemeler kapsamında İlk Derece Mahkemesince davacının yurtdışı borçlanması kapsamında borçlanılan sürelerin ilgili dönemine maledilemeyeceği, davalı Kurum tarafından yukarıdaki yasal düzenlemelere uygun şekilde davacnın kendisinin ödediği 3600 günün düşülürek kalan prim süreleri için tahakkuk hazırlanıp borçlanma bedelinin transfer edilen primlerden mahsubu ile bakiyesinin davacıya ödendiği gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.

VI.KARAR