Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13239 K.2025/2916

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalıya ait restoran işyerinde 27.10.2011-19.08.2015 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli çalıştığını, davalı işverenin bu çalışmaları Kuruma giriş çıkışlı olarak bildirdiğini tamamını bildirmediğini, Ankara 44.İş Mahkemesinin 2016/301 E. sayılı dosyasında yargılaması devam eden işçilik alacakları davasında hizmet tespiti davası açmaları için kendilerine verilen süre üzerine eldeki davanın açıldığını ileri sürerek, davacının 27.10.2011 – 19.08.2015 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sürelerdeki sigortalı çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP

1.Davalı tarafça davaya cevap verilmemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kısmen kabulü ile 1-Davacının 05.06.2012-07.12.2012 tarihleri arasında 183 gün brüt asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine, 2-20.11.2013-07.02.2014 tarihleri arasında 78 gün ve 04.03.2014-23.05.2014 tarihleri arasında 81 gün olmak üzere toplam 159 gün hizmet bildirimi yapılmış olmakla bu döneme ilişkin talebin hukuki yarar yokluğundan reddine, 3-27.10.2011 - 04.06.2012, 08.12.2012 - 19.11.2013, 08.02.2014 - 03.03.2014, 24.05.2014 - 19.08.2015 tarihleri arası döneme ilişkin talep sübuta ermediğinden dolayı reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğunu belirterek, temyizen bozulmasını istemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın hak düşürücü süreden reddinin gerektiğini, çalışma olgusunun yöntemince ispatlanamadığını, Mahkemece yeterli ve gerekli araştırma yapılmadan verilen kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek, temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

4.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalıya ait işyerinde 27.10.2011 –19.08.2015 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

5.Yapılacak iş; ihtilaflı konusu dönem bordrolarının tamamı getirtilmeli, kayıtlı bulunan bordro tanıkları dinlenmeli, kolluk araştırması ile tespit edilen tanık ...'un beyanı yetersiz olduğundan, re'sen araştırma ilkesi doğrultusunda Sosyal Güvenlik Kurumu, belediye, zabıta, maliye, meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle davaya konu işyerine komşu işyerleri ayrıntılı bir şekilde araştırılmalı, işyerlerinin uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı çalışanları, yoksa işyeri sahipleri tespit edilerek,

davacının çalışmasına ilişkin bilgi ve görgülerine başvurulmalı, davacının müşteki sıfatıyla ifadesinin alındığı Karşıyaka Polis Merkezi Amirliğinin 14.11.2013 tarihli müşteki ifade tutanağında işyeri adresi olarak davalıya ait işyerinin adresini verdiği dikkate alındığında, ifadesinde bahsi geçen ve iş yerinden arkadaşı olduğunu belirttiği Ahmet Yücekük dinlenmeli, yine Ankara 36. Asliye Ceza Mahkemesinin 2014/633 E. sayılı dosyası getirtilerek alınan beyanlar irdelenmeli, gerekirse anılan dosyada adı geçen ... dinlenmeli, böylelikle uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip;

deliller hep birlikte değerlendirilip, takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.

VI. KARAR