Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/1341 K.2024/2118

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, davalı şirket ile Kurum vekilleri tarafından temyizi neticesinde kararın bozulması üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın, davacı vekili tarafından temyizi neticesinde kararın bozulması üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın, davalılar vekilleri tarafından temyizi neticesinde kararın bozulması üzerine bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalılardan ... A.Ş.'de 15.08.2011 işe başladığını, ... 3. Noterliği'nde yapılan işveren sözleşmesine göre davacının 2.500,00 TL alacağının kararlaştırıldığını, ayrıca her yıl veteriner hekimlerinin odasının kararlaştırılacağı ücrete göre belirlenmesinin kararlaştırıldığını, ancak işverenin SSK primlerini düşük ücretten gösterdiğini belirterek; davacının gerçek ücretinin ve prime esas kazançlarının bu ücretler üzerinden tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı SGK Başkanlığı vekili, Kurum kayıtlarında yapılan incelemede davacıya ait dava dilekçesinde belirtilen hiçbir bilgi ve belgeye rastlanmadığını, davacının, 15.08.2011 tarihinde davalı işyerinde 2.500,00 TL'ye çalıştığının tespitini istediğini, şahsi sicil dosyasındaki bilgiler incelendiğinde bu talebinin haksız ve yasal dayanaktan yoksun olduğunun görüleceğini, davacının işveren sözleşmesine göre maaşının her sene belirlenme oranını Kocaeli Veteriner Hekimleri Odasının belirlediği asgari ücret tarifesinin varlığı iddiasının da kurumlarını bağlamadığını, bu nedenle, davacının dava dilekçesinde belirttiği şekilde çalışmaların varlığının,

mahkemece araştırılması gerektiğini, davanın sadece tanık beyanları ile ispatının mümkün olmadığını, tanıkların bordroda ismi geçen aynı veya komşu işyeri çalışanları olması gerektiğini, davacının işyerinde tespiti istenen dönemlerde çalışmalarına delil olabilecek yazılı belgelerin aranması gerektiğini, işe giriş bildirgesi dahi olmayan çalışmaların fiili olup olmadığı,

ücret karşılığı ve işverenin emir ve gözetimde yapılan bir iş olup olmadığı hususunun resen araştırılması gerektiğini, çalışmalara ilişkin yazılı belge sunulmaması halinde davanın reddine karar vermek gerektiğini, SSK ve işyeri kayıtlarında çalışmasına rastlanmayan davacının çalışmalarını, bu kayıtların aksini gösterir belgelerle ispatlaması gerektiğini, davanın açılmasına sebebiyet vermeyen müvekkili kurum aleyhine yargılama gider ve masrafları ile vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı şirket vekili, davacının 2.500 TL ücret aldığı iddiasının yersiz olduğunu, işten ayrılmadan önceki en son net maaşının 1.405,33 TL olduğunu, davacının da maaşında haciz olduğu için ücretinin bir kısmının icra dosyasına kesildiğini ve kalanın banka aracılığıyla ödendiğini, davacının sözleşmede belirtilen ücretinin hiçbir zaman ödenmediğini, uygulanmayacağının da davacıya söylendiğini ve davacının bunu kabul ettiğini, davacının işten ayrılırken 25.11.2013 tarihinde ibraname imzaladığını belirterek; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 17.03.2016 tarih, E.2014/675, K.2016/193 sayılı kararıyla; " taraflar arasındaki noter onaylı ücret sözleşmesinin bulunduğu ve bu sözleşmeye göre 2011 yılı aylık net ücretinin 2.500 TL olduğuna ilişkin sözleşmede hüküm bulunduğu hususu dikkate alınarak , bu belgenin ücrete ilişkin yazılı belge olduğu kabul edilerek , davacının 2011 yılı net ücretinin 2.500 TL olduğu ve bunun brüt tutarı olan 3.433,50 TL üzerinden PEK tespiti yapılacağı, davacının 2012 yılı için Veteriner Hekimler Odası tarafından bildirilen Asgari ücret tarifesinde belirtilen 2.850,00 TL nin brüt tutarı olan 3.898,00 TL, 2013 yılı içinde 3.000, TL nin brütü olan 4.075,90-TL Brüt ücret üzerinden PEK tespiti yapılarak dosyaya uygun düzenlenen bilirkişi raporu doğrultusunda"

"1- Davacının, davalı işyerinde,

- 2011 yılı 2. dönem için aylık fark prime esas kazanç miktarının brüt 2.433,50 TL,

- 2012 yılı 1. dönem için aylık fark prime esas kazanç miktarının brüt 2.838,00 TL,

- 2012 yılı 2. dönem için aylık fark prime esas kazanç miktarının brüt 2.773,00 TL,

- 2013 yılı 1. dönem için aylık fark prime esas kazanç miktarının brüt 2.894,90 TL,

- 2013 yılı 2. dönem için aylık fark prime esas kazanç miktarının brüt 2.835,90 TL

olduğunun tespitine, (Bilirkişi Türkan Keskin tarafından düzenlenen 04.01.2016 havale tarihli bilirkişi raporu örneğinin davacının yıllar itibari ile fark prime esas kazanç miktarının tespiti bakımından karara eklenmesine)" karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. İlk Bozma Kararı

1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 16.10.2018 tarih ve E.2016/11600, K.2018/8074 sayılı kararında; "...Somut uyuşmazlıkta; 02.06.2009-07.10.2013 tarihleri arasında davalı işverenlikte çalışan davacı, 15.08.2011 tarihinde davalı işveren ile aralarında imzalanan noter onaylı sözleşme ile 2.500 TL ücret ödeneceği, söz konusu ücretin her yıl Kocaeli Veteriner Hekimleri Odası'nın belirlediği tarife uyarınca eş zamanlı artış yapılmak suretiyle ücretin artırılacağı hususunda anlaştıklarını, sözleşme imzalandıktan sonraki dönemlerde primlerinin eksik yatırıldığını ve belirtilen dönemlerde yatırılmayan primlerinin gerçek ücret üzerinden düzeltilmesini talep etmiş, mahkemece ilamında belirtildiği üzere davanın talep gibi kabulüne karar verilmiştir.

Eldeki dosyada yerel mahkemece davacı tarafından dosyaya sunulan davalı şirket yetkilisi tarafından da kabul edilen imza ve işyeri kaşesi bulunan sözleşme yazılı delil kabul edilerek davanın kabulüne karar verilmesi isabetsiz olup Mahkemece yapılacak iş, yukarıda ilkeleri ortaya konulduğu üzere prime esas kazancın varlığı tespit etmekten ibarettir." gerekçesiyle Mahkemece verilen karar bozulmuştur.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 12.12.2019 tarih ve E. 2018/423, K.2019/327 sayılı kararı ile "taraflar arasındaki mevcut iş sözleşmesi gereğince hizmet primine esas kazanç tespitinde, gerek bozma kararı doğrultusunda, gerekse yasal mevzuat çerçevesi içerisinde ücretin tespitine yönelik tanıkla ispat sınırı aşıldığından, yazılı belge bulunmadığından, ispat edilemeyen davanın reddine" karar verilmiştir.

C. 2'nci Bozma Kararı

Dairenin 23.09.2020 tarih ve E.2020/905, K.2020/4810 sayılı kararında; "... Somut olayda; dosya kapsamında noter onaylı ücret sözleşmesi bulunmasına rağmen Mahkemece, tanıkla ispat sınırı aşıldığından ve yazılı belge bulunmadığından davanın reddine karar verilmiş ise de söz konusu noter senedi yazılı delil başlangıcı sayılarak toplanacak yan delillerle (tanık vs) birlikte değerlendirme yapılarak sonucuna göre karar verilmelidir." gerekçesiyle Mahkemece verilen karar bozulmuştur.

D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 01.07.2022 tarih ve E. 2020/351, K.2022/346 sayılı kararı ile; "... eldeki dosyada noter onaylı ücret sözleşmesi bulunmakla, yazılı delil başlangıcı niteliğindeki bu belgenin tanık gibi yan delillerle birlikte değerlendirilerek bir karar verilmesi gerektiği, dinlenen tanıkların davacının ücreti konusunda bilgilerinin bulunmadığı,

tanıklardan ... ve ...'ın şirkette ücretlerin bir kısmının bankadan, kalanının elden ödendiğini, SGK'ya primlerin düşük gösterildiğini beyan ettiği, davalı şirkette muhasebeci olarak çalışan tanık ...'ın ayrıca davacının elden ödeme aldığını bizzat bildiğini beyan ettiği, diğer tanıkların ise ödemelerin bankadan yapıldığını beyan ettikleri, Kocaeli Veteriner Hekimler Odası'nın 27.10.2014 tarihli cevabından veteriner hekim asgari ücret tarifesinin 2011 yılı için 2.500,00 TL, 2012 yılı için 2.850,00 TL, 2013 yılı için 3.000,00 TL olduğunun anlaşıldığı, ücret sözleşmesi,

davacının yaptığı işin vasıf ve mahiyeti, tanık beyanları ve Veteriner Hekimler Odası'nın ücret tarifesi dikkate alındığında, davacının davalı işyerinde Kuruma bildirilen prime esas kazançlar üzerinden çalıştığına kabule imkan bulunmadığı,

ücret tarifesi ve tüm dosya kapsamı da dikkate alındığında, davacının 2011 yılında 3.433,50 TL prime esas kazanç üzerinden, 2012 yılında 3.898,00 TL prime esas kazanç üzerinden, 2013 yılında 4.075,90 TL prime esas kazanç üzerinden çalıştığının kabulünün gerektiği, bilirkişi Türkan Keskin tarafından hazırlanan 01.04.2016 tarihli dosya içeriğine uygun tespitler içeren ve fark prime esas kazanç miktarlarının hesaplandığı bilirkişi raporunun hükme dayanak alınabileceği..." gerekçesiyle;

"1- Davacının, davalı işyerinde, - 2011 yılı 2. dönem için aylık fark prime esas kazanç miktarının brüt 2.433,50 TL, - 2012 yılı 1. dönem için aylık fark prime esas kazanç miktarının brüt 2.838,00 TL, - 2012 yılı 2. dönem için aylık fark prime esas kazanç miktarının brüt 2.773,00 TL, - 2013 yılı 1. dönem için aylık fark prime esas kazanç miktarının brüt 2.894,90 TL, - 2013 yılı 2. dönem için aylık fark prime esas kazanç miktarının brüt 2.835,90 TL olduğunun tespitine, (Bilirkişi Türkan Keskin tarafından düzenlenen 04.01.2016 havale tarihli bilirkişi raporu örneğinin davacının yıllar itibari ile fark prime esas kazanç miktarının tespiti bakımından karara eklenmesine)" karar verilmiştir.

E. 3'üncü Bozma Kararı

Dairenin 09.11.2022 tarih ve E.2022/10973, K.2022/13954 sayılı kararında; "... Mahkemece, prime esas kazancın tespitine yönelik eldeki davada; davacının sözleşme gereğince iddia ettiği ücretin davacıya ödenip ödenmediği araştırılarak aybeay ödendiyse tespit edilen bu ücretlerin prime esas kazanç olarak kabulü ancak aybeay ödeme yoksa, işçilik alacağı dosyası celp edilip, kesinleşmiş ise ödenmesi koşuluyla, ödemenin yapıldığı ayın prime esas kazanç matrahına dahil edilmesi; hizmet akdinin daha önceki bir tarihte sona ermiş olması karşısında ise, yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gerektiği hususu dikkate alınmak suretiyle bir karar verilmelidir." gerekçesiyle Mahkemece verilen karar bozulmuştur.

F. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 21.11.2023 tarih ve E. 2023/48, K.2023/416 sayılı kararı ile "... davacı işçi tarafından davalı işveren aleyhine işçilik alacaklarının ödenmesine yönelik açılmış bir işçilik alacağı davasının bulunmadığı, taraflar arasında yapılan noterlik sözleşmesinde kararlaştırılan ücretin tamamının bankadan ödenmek yerine bir kısmının elden bir kısmının bankadan ödendiği, iş sözleşmesinin sona erdikten sonra davacının işverenden fark ücret talebinden bulunmadığı, davacıya da herhangi bir ödeme yapılmadığı, sadece tazminat ödemesi yapıldığı,

bu yönüyle Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 09.11.2022 tarihli bozma ilamında belirtilen ücretin ödenip ödemediği hususuyla ilgili taraf beyanları nazara alındığında işçilik alacağına ilişkin dava dosyasının bulunmaması, ücretlerin muaccel olduğu dönemlerde işveren tarafından bir kısmı elden ödenmişse de tamamının davacıya ödenmiş olması karşısında tespit edilen ücretlerin prime esas kazanç olarak kabul edilmesi gerektiği, davacının 15.08.2011-07.10.2013 tarihleri arasında veteriner olarak davalı iş yerinde çalıştığı,

15.08.2011 tarihli noter tasdikli iş sözleşmesinde çalışma gün ve saatleri ile aylık net ücretin 2.500,00 TL olarak ödeneceği ve Kocaeli Veteriner Hekimler Odasının asgari ücret tarifesindeki artış oranında artış yapılacağının kararlaştırıldığı, hekim odasının 27.10.2014 tarihli yazı cevabında ücret tarifesinin belirtildiği, buna göre davacının kuruma bildirilen prime esas kazançlar üzerinden çalıştığının kabul edilemeyeceği, tanık anlatımlarına göre de ücretlerin bir kısmının bankadan bir kısmının elden ödendiğini ve SGK primlerinin düşük gösterildiğinin beyan edildiği,

05.01.2016 tarihli bilirkişi raporuna göre fark prim esas kazanç miktarlarına yer verildiği, veteriner hekim odası tarafından bildirilen ücret miktarı ile sigortaya bildirilen ücret miktarları arasındaki farkın dönemlere göre ayrı ayrı belirtildiği nazara alınarak bilirkişi raporu doğrultusunda...";

" 1-Davanın kabulü ile; [TCKN] TC Kimlik numaralı davacı ...'ın, davalılardan 1033991 iş yeri sicil numaralı ... Gıda San. ve Tic. AŞ. unvanlı işyerinde, - 2011 yılı 2. dönem için aylık fark prime esas kazanç miktarının brüt 2.433,50 TL, - 2012 yılı 1. dönem için aylık fark prime esas kazanç miktarının brüt 2.838,00 TL, - 2012 yılı 2. dönem için aylık fark prime esas kazanç miktarının brüt 2.773,00 TL, - 2013 yılı 1. dönem için aylık fark prime esas kazanç miktarının brüt 2.894,90 TL, - 2013 yılı 2. dönem için aylık fark prime esas kazanç miktarının brüt 2.835,90 TL bildirilmesi gereken ücretler olduğunun tespitine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davalı Kurum, davanın reddi gerektiğini, eksik inceleme ile hüküm tesis edildiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı şirket vekili, davanın reddi gerektiğini, eksik inceleme ile hüküm tesis edildiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile 5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesinde hukukça imkan bulunmadığı anlaşılmakla; davalılar vekillerinin temyiz dilekçesi kararın bozmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının ilgiliden alınmasına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,