Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/13925 K.2025/3299

Taraflar arasındaki iş kazası tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların, davalıların murisi ... yanında çalışmakta iken 03.12.2004 tarihinde ... sayılı araç ile...r'de bulunan fidan işinden ... doğru hareket etmekte iken trafik kazası meydana geldiği, bu kaza neticesinde davacıların %100 malul kaldığı, söz konusu kaza ile açılan maddi manevi tazminat talepleri ile ilgili olarak Kestel Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan ve görülen dava sonucunda görevsizlik kararı verildiği,

görevsizlik kararının kesinleşmesi ve tarafların müracaatı üzerine dosyanın Bursa 3.İş Mahkmesine gönderildiği ve ... için 2008/739 Esas ve ... içinde 2008/751 Esas sayılı dosyalardan yargılamanın devam ettiği, ancak davacıların davalıların murisi ...'ye bağlı olarak sürekli çalışmış olması ve kazanın işverenin işe gidiş dönüş için sağlamış olduğu vasıta ile işten dönerken meydana gelmesi nedeni ile kazanın iş kazası olarak 506 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi gerektiği,

3. İş Mahkemesince de iş kazası olduğunun tespitine dair dava açılması yönünde ara karar kurulduğu iddiasıyla her iki davacının 03.12.2004 tarihinde ... plakalı araç ile geçirmiş oldukları kaza olduğu ve her ikisinin işverenin ve çalışma şeklinin aynı olması ve hukuki ihtilafında aynı olması nedeni ile davalar arasında HMK 166/1. maddesinde düzenlenen bağlantının mevcut olduğundan davacıların davalılar murisi sigortalısı olarak sürekli çalıştığının tespiti ile 03.12.2004 tarihinde meydana gelen kazanın İş Kazası olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.... mirasçısı davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu trafik kazasında davalıların murisi ...'nin hiçbir kusurunun bulunmadığı, davacıların trafik kazası öncesinde ...ve .... A.Ş. ...'da sigortalı işçi olarak çalışmakta iken emekli oldukları savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle.

Kurum müfettişlerince yapılan inceleme sonucu meydana gelen kazada ... ile davacılar arasında ne tür bir iş ilişkisi olduğu tespit edilemediğinden kazanın iş kazası olup olmadığının tespitinin yapılamadığı, davacıların tarım işlerinde süreksiz işçi statüsünde 2925 sayılı Kanun'a göre çalıştıklarının tespiti halinde davacıların Kuruma istekte bulunmaları ve kaza tarihinden en az 3 ay önce sigortalılığın tescili halinde kazanın iş kazası olarak değerlendirilmesinin mümkün olacağı,

ayrıca kazanın iş kazası olduğunun tespiti halinde Kurum tarafından davacıların sigortalılığının resen tescili yapılacağından iş eldeki davada sigortalılığın tespitinin talebinde de hukuki fayda bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.MAHKEME İLK KARARI

Mahkeme tarafından 10.07.2014 tarihli ve 2013/469 Esas, 2014/506 Karar sayılı kararla davanın kabulü ile; davacının davalılar murisine ait iş yerinde sürekli iş kapsamında çalıştığının ve 03.12.2004 tarihli kazanın iş kazası olduğunun tespitine, karar verilmiştir.

IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Mahkemenin 10.07.2014 tarihli ve 2013/469 Esas, 2014/506 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 06.06.2016 tarihli ve 2014/21963 Esas, 2016/9256 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...somut olayda ise, Mahkemece yapılan araştırma ve incelemelerin hüküm kurmaya yeterli olmadığı anlaşılmakta olup, öncelikle davalılar murisinin kendi nam ve hesabına çalışmalarının veya vergi kaydının bulunup bulunmadığı, ayrıca Kurum teftiş raporlarına göre davalılar murisinin herhangi bir şirket ortaklığının da bulunup bulunmadığı araştırılmalı, kazada kullanılan aracın maliki ile davalılar murisine nasıl ve hangi nedenle geçtiği, bu kişiler ile muris ... arasında herhangi bir sözleşme veya kira ilişkisi mevcut ise fatura kayıtlarının bulunup bulunmadığı,

dosya arasında birden çok botanik işi ile iştigal eden şirket adının geçtiği görülmekle davacıların bu şirketler nezdinde herhangi bir çalışma iddiasının bulunup bulunmadığı, diğer taraftan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 74. (818 sayılı Borçlar Kanunu 53.) maddesi hükmü gereğince, Ceza mahkemesi kendine has usuli olanakları nedeniyle hükme esas aldığı maddi olayların varlığını saptamada daha geniş yetkilere sahip olduğu için, hukuk hâkiminin kesinleşen ceza mahkemesi kararındaki maddi olgu ile bağlı olduğu da dikkate alınarak,

olayla ilgili olarak bir ceza davasının bulundğu anlaşılmakta ise de, olay öncesi, olay sırası ve olaydan hemen sonraki kolluk ifadelerinin de irdelenmesi suretiyle maddi olgu belirlendikten sonra, olayla ilgili olarak davacıların hastanelere kaldırılması sırasında, hastane kayıtları ve doktor anemnezleri irdelenmeli ve sonucuna göre, davacıların davalılar murisi nezdinde çalışmalarını bilebilecek şekilde çalışıldığı iddia edilen bahçenin de kim tarafından işletildiği hususu araştırılarak,

komşu işyeri çalışanlarının bulunup bulunmadığı hususlarında ayrıntılı inceleme yapılarak dosyada mevcut deliller ile birlikte başkaca resen elde edilecek deliller birlikte değerlendirilerek varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

Açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik araştırmaya dayalı olarak yazılı şekilde hüküm tesisi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..."

2.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak 14.05.2019 tarihli ve 2016/442 Esas, 2019/156 Karar sayılı kararla; somut olayda davacıların davalıların murisi ... ile kurucu ortakları arasındaki organik bağ bulunan ... ...Ltd.Şti. işverenliğinde geçen çalışmaları sırasında iş dönüşü, işyeri aracı içerisinde iken maruz kaldıkları trafik kazasının yasada belirlenen iş kazası sayılma hallerinden olduğu gerekçesiyle davacıların davasının kabulü ile davalılara ait işte çalışırken 03.12.2004 tarihinde geçirdikleri kazanın iş kazası olduğunun tespitine karar verilmiştir.

3.Mahkemenin 14.05.2019 tarihli ve 2016/442 Esas, 2019/156 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalılardan... ve .... Limited Şirketi, davalı Kurum ve davalı ... Mirasçıları vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 06.07.2021 tarihli ve 2019/6028 Esas, 2021/9675 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:

"...Eldeki davada ise, bozma gereklerinin yerine getirildiğinden bahsedilmesi mümkün değildir.

Mahkemece, bozma sonrasında yapılan yargılamadan, ... firmasına ait olduğu anlaşılan araç ile kazanın meydana geldiği, davalılar murisi ...’ın kayden bu şirket ile bir ilgisinin bulunmasa da abisi olan yakınlarının şirkette hissedar oldukları ve kaza anında bu davalılar murisinin aracı kullandığı açıkça anlaşılmaktadır. Fakat olayın iş kazası olup olmadığı hakkında yeterli irdeleme ve inceleme yapılmamıştır.

Buradan hareketle, öncelikle; iddia olunan faaliyetin varlığı ve ...'nin bu faaliyeti ... Ltd.

Şti. lehine gerçekleştirip gerçekleştirmediği olgusu ile bu noktada ...’nin bu işin yapılması esnasında şirketle ilişkisinin ne suretle gerçekleştiği, fidan söküm işinin kimden alındığı ve ihaleli bir iş olup olmadığı, dolayısıyla sadece şoför sıfatıyla hizmet akdine dayalı olarak mı aracı kullandığı yoksa anılan şirketle bir iş ortaklığının mı bulunduğu hususları açıklığa kavuşturulmalıdır.

İddia olunan işle ilgili olarak, işin kimden alındığı hususları açıklığa kavuşturulmalı, yine muris ...’nin işyeri ve vergi mükellefiyet kayıtları, ilgili rücu davasında hak sahiplerine ilişkin olarak verilen karar içeriği birlikte gözetilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.

Ayrıca davalılar adına tescilli olan işyerlerinin ve buradan murisin veya davacıların sigortalılık bildirimlerinin yapılıp yapılmadığı hususları da irdelenmeli ve kaza tarihinde bordrolu tanık olarak bu işyerlerinde çalışan tanıkların tespit edilmesi ile beyanlarına başvurulduktan sonra bir karar verilmesi ile meydana gelen olay tüm yönleri ile irdelenmeli, olay öncesi, olay sırası ve sonrası araştırmalar titizlikle yerine getirildikten sonra iş kazası ise, işverenlik sıfatının hangi davalı/davalılar nezdinde gerçekleştiği açıklıkla belirlenmeli ve sonucuna göre bir karar verilmelidir..."

4.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla; davanın kabulü ile davacılar ... ve ... ...'ın 03.12.2004 tarihinde davalı ... ve .... Ltd. Şti. üst işverenliğinde, davalı ... nezdinde çalışırken geçirdiği kazanın, iş kazası olduğunun tespitine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; çalışmanın ispat edilemediği, yazılı belge bulunmadığı, davacıların tarım işçisi olduğu, eksik araştırma ile karar verildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

2.... Mirasçıları davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; aracın şirkete ait olduğu, murislerinin alt işveren olmadığı, murisin de şirketin işçisi olduğu, tanık beyanlarının bunu doğruladığı, murisin kendi adına çalışması ve vergi kaydı bulunmadığı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

3.Davalı... ve .... Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; yargılamanın durdurulması gerektiği, 2925 sayılı Kanun nedeniyle kazanın iş kazası sayılamayacağı, zamanaşımının dolduğu, davacıların şirket çalışanı olmadığı, diğer davalıların murisi ile şirket arasında bir bağ bulunmadığı, davanın ispat edilemediği ve şirkete husumet yöneltilemeyeceği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 03.12.2004 tarihinde meydana gelen ve davacılar ... ile yargılamanın devamı sırasında ölen ...'ın yaralanmasına neden olan olayın iş kazası olduğunun tespitine ilişkindir.

1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR