Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/1433 K.2024/3381

Taraflar arasındaki hizmet tespitine ilişkin davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin 01.01.2010 tarihinden 2014 yılı sonuna kadar davalı işyerinde çalıştığını, davacının 02.04.2012 tarihine kadar sigortasız çalıştırıldığını fark etmediğini beyanla 01.01.2010-02.04.2012 tarihleri arasındaki hizmet sürelerinin tespitini ve sigorta başlangıç tarihinin 01.01.2010 olarak tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili özetle; dava dilekçesinde yer alan iddia ve talepleri kabul etmediklerinin davacının davalı işyerinde 02.04.2012 tarihinde çalışmaya başladığını, davacının bu tarihte işe başladığının SGK kayıtlarından anlaşılacağını, sigorta başlangıç tarihi olarak belirtilen tarihi kabul etmediklerinin, mahkeme tarafından komşu işyerlerinden bu konuda araştırma yapılması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle.

Yargıtay'ın istikrarlı kazanmış içtihatları gereği; sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun varlığının zorunlu olduğu; hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirmesi nedeni ile özel bir duyarlılıkla irdelenmesi gerektiği, davacının kesintisiz çalışma iddialarını yazılı belgelerle ispat etmesi gerektiği, tanık ifadelerinin inandırıcılığı hakkında, işin niteliğinin de dikkate alınarak değerlendirilmesi ayrıca;

çalışma sürelerine ilişkin bilgileri eksiksiz olarak hafızalarında korumaları hayatın olağan akışına ve yaşam deneyimlerine uygun düşüp düşmediğinin kontrolü gerektiğini, çalışıldığı iddia edilen işyerine en yakın işyerlerinden o işyerini tanıyan ve bilen şahısların da mahkemenizce dinlenmesi ve de beyanlarının denetlenmesi gerektiğini beyan ederek davanın reddiyle yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Yapılan yargılama, dinlenen tanıklar, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tüm tanık beyanlarından özellikle bordro tanığı ...’un “davacı ben girdiğimde davalı ... Gıda’da çalışıyordu. Kendisi servis elemanıydı. Benim çalıştığım süre boyunca sürekli ve kesintisiz şekilde çalıştı.

Ben işten ayrıldığımda da kendisi çalışmaya devam ediyordu” şeklinde beyanda bulunduğu, işbu tanığın SGK hizmet dökümünün incelenmesinde 02.09.2010-13.11.2012 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığına dair sigorta bildiriminin gerçekleştirildiği, bu itibarla davacının iddiasının başlangıcı olarak 02.09.2010 tarihinde işe başladığını ve iddiasının sonu olan 01.04.2012 tarihinin de tanık ... ve diğer tarafsız bordro tanıklarının ve davacı tanıklarının beyanları ile kuşkuya yer bırakmayacak şekilde ispatlandığı,

SGK kayıtlarının incelenmesinde davacının ihtilaflı tarihte sigortalı çalışmasının bulunmadığı talep konusu dönemde davacının çalıştığını iddia ettiği işyerinin faal ve kanun kapsamında olduğu, talep edilen dönem başlangıcında 18 yaşını doldurduğu anlaşılmakla davacının 02.09.2010-01.04.2012 tarihleri arasındaki dönemde (bu tarihler dahil) kesintisiz olarak hizmet akdi ile sigortasız olarak 570 prim günü dönem asgari ücreti ile davalı şirkette çalıştığı kanaatine varıldığı ..." gerekçesiyle.

"Davanın kısmen kabulü ile

1-Davacı ...’ın 02.09.2010-01.04.2012 (bu tarihler dahil) tarihleri arasındaki dönemde kesintisiz olarak hizmet akdi ile sigortasız olarak 570 prim günü dönem asgari ücreti ile davalı ... Gıda Tekstil İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketinde çalıştığının ve bu sürelere ilişkin yatırılmayan primlerin davalı işveren tarafından yatırılması gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... Gıda Teks İnş San ve Tic. Ltd. Şti vekili, sigortalılık başlangıcı ve hizmet tespitine yönelik davaların özel bir duyarlılıkla yürütülmesi gerektiğini, mahkemenin hükme esas aldığı tanıkların tamamının davacının işe başlama tarihi konusunda çelişkili beyanda bulunduklarını, davacının işe başlama tarihinin her türlü şüpheden uzak tespit edilemediğini, işçilik alacaklarına ilişkin davada davacının işe başlama tarihinin 02.04.2012 olarak tespit edildiğini ve buna göre işçilik alacaklarına hükmedildiğini, kararın kesinleştiğini belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Fer'i müdahil Kurum vekili, davacı iddiasının ispatlanamadığını, bordro tanıklarının davacının işe başlama tarihine ilişkin çelişkili beyanda bulunduklarını, davanın niteliği gereği çalışma olgusunun somut delillerle ispatlanması gerektiğini, kararın yerinde olmadığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Dosyadaki bilgi ve belgelerin tetkikinde;

Kurumun 2 4941 01 01 1017126 059 02-06 sicil numarasında işlem gören davalı işyerinin 18.08.1998 tarihinde Kanun kapsamına alındığı, faal olduğu,davacıya ait hizmet cetveline göre davalı işyerinden 02.04.2012-31.12.2014 tarihleri arasında bildirimi bulunduğu, tespiti talep edilen 01.01.2010-02.04.2012 tarihleri arasında herhangi bir bildirimi olmadığı anlaşılmıştır.

Davacı tarafından davalı aleyhine Çerkezköy İş Mahkemesinin 2014/642 Esas sayılı dosyası ile işçilik alacaklarına ilişkin dava açıldığı, iş bu dosyada da davacının işe başlama tarihini 01.01.2010 olarak bildirdiği, mahkemece davacının 02.04.2012- 31.12.2014 tarihleri arasında asgari ücret ile çalıştığının kabulü ile işçilik alacaklarına hükmedildiği, kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği anlaşılmıştır.

Tanıkların dinlenildiği;

Davacı tanığı ...'ın; davalı işyerinde 2009 yılında işe başladığını, iki yıl çalıştığını, davacının 2010 yılında işyerinde çalışıyor olduğunu, asgari ücret aldığın,

Davacı tanığı ...'ın; davacının eşi olduğunu, davalı işyerinde 2010 yılı 2. ayında işe başladığını, 2014 yılında işten ayrıldığını, 6 ay sigortasının yapılmadığını, kendisinin de davası bulunduğunu, davacının 2010 yılı 1. ayında işe başlayıp 2014' de ayrıldığını

Tanık ...'nin; 2000 yılı Ocak ayından bu yana davalı işyerinde çalıştığını, 2012 yılında Çorludan buraya geldiğinde davacının orada çalışmadığını, davacı ile 2-3 ay birlikte çalıştıklarını

Tanık ...'ın; davalı işyerinde 2002 yılında çalışmaya başladığını, halen çalıştığını, tam hatırlayamamakla birlikte davacının 2005-2006 yıllarında işe girdiğini, kendi işyerinde çalıştığı sürece davacının kesintisiz çalıştığını, işyerinde sigortasız çalışan olmadığını

Bordro tanığı ...'nun; işyerinde iki yıl çalıştığını, 02.09.2010-07.09.2011 arası sigortasının yapıldığını, sigortasız çalıştırıldığı dönem olduğunu, davacının 2010 yılı 9. ayından önce çalışıp çalışmadığını bilmediğini, işverene karşı davası olduğunu, davacının şoför olarak çalıştığını

Tanık ...'un; 2010 yılı Nisan ayında işe girdiğini 2012 yılı ortalarına kadar çalıştığını, işe başladığında davacının çalışmakta olduğunu, kendisi çalıştığı süre boyunca davacının sürekli çalıştığını, işten ayrıldığında da çalışmaya devam ettiğini, kendi sigortasının da geç yapıldığını

Tanık ...'in; işyerinde 2007 yılında işe başladığını, 2008'de askere gittiğini, 2009 Ekim ayında başlayıp 2015'de ayrıldığını, 2016' da yeniden başladığını, halen çalıştığını, davacının işe başlama tarihini net olarak hatırlayamamakla birlikte askerden döndükten sonra kendisinin çalışmaya başladığını, ne kadar süre ile çalıştığını hatırlamadığını

Tanık Resul Bozanbaş'ın; 2007/2008 yılında çalışmaya başladığını, 2012-2013 gibi ayrıldığını, davacının kendisinden 1-1,5 yıl sonra başladığını, ayrıldığı tarihi bilmediğini, şoför olduğunu belirttikleri,

Tanık ...'nun 02.09.2010- 07.09.2011 tarihleri arasında,tanık ...'un 02.09.2010- 13.11.2012 tarihleri arasında,tanık ...'ın 27.07.2007- 30.06.2010 tarihleri arasında,tanık ...'in 2006/3- 01.04.2007, 20.03.2008- 30.04.2008, 02.02.2010- 31.12.2015, 01.02.2016 tarihinden bu yana,tanık ...'nın 06.08.2010- 22.08.2011, 31.12.11- 26.04.2012 tarihleri arasında,tanık ...'nin 13.03.2000- 31.05.2008 tarihleri arasında,tanık ...'ın 2006/3- 01.08.2007, 07.08.2009- 31.12.2015, 15.01.2016-25.07.2020 tarihleri arasında davalı işyerinden bildirimleri bulunduğu anlaşılmıştır.

Dinlenen bordrolu çalışanların beyanlarına göre davacının 2010 yılında davalı işyerinde çalıştığı, her ne kadar alacak davasında davacının kurum kayıtları esas alınarak işçilik alacaklarına hükmedilmiş ve karar temyiz edilmeksizin kesinleşmişse de alacak davasının hizmet tespit davalarında kesin delil değil güçlü delil vasfı taşıdığı,esasen alacak davasında dinlenen tanıklardan davacının işe başlama tarihine ilişkin beyan alınmadığı,her iki davanın yargılama usullerinin farklı olduğu,

dinlenen tanıkların beyanlarına göre davacının bildiriminin başladığı 02.04.2012 tarihinden önce 2010 yılında işe başladığı ancak bildiriminin yapılmadığı,mahkemece en erken tanıkların bildirimleri esas alınarak tespite karar verildiği, öncesi süreye ilişkin davacının istinafının bulunmadığı, mahkeme kararının yerinde olduğu anlaşılmakla,başvuruların reddine " karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle kararın bozulması ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, istinaf dilekçesinde öne sürdüğü gerekçelerle kararın bozulması ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

3. Değerlendirme Eldeki dava, davacının, davalı işyeri nezdinde 01/01/2010 -02/04/2012 tarihleri arası çalıştığının tespiti istemine ilişkin olup davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de Mahkemece verilen hükmün eksik araştırma ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davacının aynı hizmet süreleri ile ilgili olarak işçilik alacakları davası açmış olup bu davada davacının işe başlangıç tarihi 02.04.2012 tarihi olarak hesaplanıp karara bağlanmış ve bu karar davacıya tebliğ edilmiş olmasına rağmen temyiz edilmeden kesinleşmiştir.

Kesinleşen işçilik alacakları davası hizmet tespiti davalarında güçlü delil niteliğindedir. Mahkemece bu delil değerlendirilmeden sadece tanık beyanlarıyla eksik araştırma ile hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,