Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/14334 K.2025/3709

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı nezdinde 29.10.1997 – 13.09.2016 tarihleri arasında kesintisiz olarak farklı görevlerde çalıştığını, ancak çalışmalarının fer’i müdahil Kuruma eksik bildirildiğini beyanla davacının davalı nezdinde geçen 29.10.1997 – 13.09.2016 tarihleri arasındaki eksik bildirilen çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı cemiyetin genel merkez statüsünde bulunduğunu, genel merkez ile ... şubesinin farklı tüzel kişilikleri haiz olduklarını, üniversite öğrencilerine eğitim, burs ve konaklama gibi hizmetlerde bulunduğunu ve 174 şube nezdinde davacının herhangi bir SGK kaydı bulunmadığını, ayrıca davacının ayrı bir SGK kaydının bulunduğunu ve davalı cemiyet ile davacı arasında herhangi bir hukuki münasebet bulunmadığını, davacının evde çalıştığını beyan ettiğini, evde çalışanların sigorta kapsamına alınmasının 01.04.2015 tarihi ve sonrasına ilişkin olduğunu, davacının 1997 tarihinde çalışmaya başlamış olduğu iddiasına yönelik dava açılmasının usulsüz olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın 5 yıllık hak düşürücü sürede açılmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesinin 04.12.2018 tarih, 2018/180 E.-218/474 K. sayılı ilamını tesis eden hakimin işbu temyiz talebine konu ilamı tesis eden 8. Hukuk Dairesi Başkanı ...olduğunu, hakimin somut davaya ilişkin görüşünü 04.12.2018 tarihli ilam ile açıklamış olup, ilamın bozulmasından sonra tekrar önüne gelen dosyada çekilme kararı vermesi gerekirken dosyayı esastan incelemesinin usul hatası olduğunu, İlk Derece Mahkemesi tarafından gerekçesiz karar verildiğini, İlk Derece Mahkemesi kararının dosya içerisindeki deliller ile çeliştiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli,

aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli,

bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.

4.İnceleme konusu eldeki davada, davalı nezdinde 29.10.1997 – 13.09.2016 tarihleri arasında kesintisiz olarak farklı görevlerde çalıştığının tespitini talep etmiş olup Mahkemece, yapılan araştırma neticesinde davanın reddine karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

5.Dosyanın incelenmesi neticesinde, davacının dahili davalıların değişik iş yerlerinden bildiriminin bulunduğu, talep konusu dönemin söz konusu bildirimlerin öncesi ve ara dönemlerine ilişkin olduğu, dinlenen tanık beyanlarından davacının bildirim öncesinde de çalışmasının olduğunun anlaşıldığı,

bu nedenle davacının davanın somutlaştırılması kapsamında beyanı alınarak hangi tarihte hangi iş yerinde ne iş yaptığı ve kimlere hizmet verdiği açıklattırılmalı, buna göre belirlenecek adreslerdeki varsa kira kontratları ve mülkiyet kayıtları celbedilip beyan edilen işyerinin bulunup bulunmadığı araştırılmalı, varsa bu adreslerde öğrenciler tespit edilerek dinlenmeli, işverenden ilgili adreslere ilişkin kayıtlar celp edilmeli, davacı çalıştığı adreslerde ikamet ettiğini belirttiğinden davacının ikametine ilişkin kayıtlar ilgili muhtarlık ve nüfus müdürlüğünden araştırılmalı,

davacının çalıştığını beyan ettiği adreslerde kaldığının anlaşılması halinde özel ve çalışma hayatı iç içe girdiğinden kısmi çalışma hususu araştırılmalı, davacının ev işleri için kaç saat harcadığı belirlenip günlük çalışma süresinden aylık çalışması belirlenerek sonuca göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR