Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/14463 K.2025/4613

Taraflar arasındaki kurum işlemi iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Kararın, davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili özetle; 30.07.2015 tarihli ... Rehberlik ve Teftiş Başkanlığınca tanzim edilen, 93246/07/İR/06 sayılı rapora karşı itiraz hakları saklı kalmak üzere gönderilen yazıdan anlaşıldığı kadarı ile raporun usulen eksik olduğu gibi gerçekleri de yansıtmadığını, incelemede tespit edildiği iddia edilen ... ve ...’in beyanlarına hiç müracaat edilmediğini 30.12.2015 T ve 9.823.160 ve 29.01.2016 T ve 2E, 2K sayılı kararların iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili, kurum işleminin yerinde olduğunu, aksinin yazılı delillerle ispat edilmesi gerektiğini beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, tüm bordro tanıkları davalı ... ... davacı işyerinde çalışmadığını doğruladıkları, ...'ın ise denetim tarihinde emekli olduğunu,emekli olmadan önce işyerinde çalıştığını,denetim tarihinde ise işyerinde çalışmasının olmadığını,bu kişinin şirket sahibinin kardeşi olduğunu beyan ettikleri,davalı ... mahkememizde verdiği samimi beyanında işyerinde hiç çalışmadığını işyerinde çalışan dayısı ...yanına ziyarete gittiği zamanlar bazen dayısına yardımcı olduğunu beyanı, dayısı ...mahkemedeki ifadesinde bu durumu doğruladığı, davalı ...'ın mahkemede verdiği samimi beyanında işyerinde çalışıp emekli olduğu,

işyeri sahibinin kardeşi olmasından dolayı işyerine emekli olduktan sonrada gelip gitmesinin ve kardeşinin işyerinde gelen posta evrağına imza atmasının hayatın olağan akışına uygun olduğu gerekçesi ile davacının davasının kabulü ile ... 30.12.2015 tarih ve 9.823.160 sayılı işlemi ile ... 29.01.2016 tarih 2 nolu esas ve 2 nolu karar sayılı itirazın reddi kararının iptaline, dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, Kurum kayıtlarının aksinin aynı nitelikte belgeler ile ispatlanması gerektiğini beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanağı, 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 59. maddesinde, bu Kanunun uygulanmasına ilişkin işlemlerin denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurları eliyle yürütüleceği, bu kişilerin düzenlediği tutanakların aksi sabit oluncaya kadar geçerli oldukları, aynı maddenin yedinci paragrafında da kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler sırasında, çalıştırılanların sigortalı olup olmadığını da tespit ederek,

sigortasız çalıştırılanları Kuruma bildirmek zorunda oldukları, bu Kanuna göre sigortalı sayılanların prime esas kazançlarının veya sigortalı gün sayılarının eksik bildirilmesi sonucunu doğuran tespitlerini de Kuruma bildirmeleri gerektiği hükmünü öngörmektedir.

Aynı Kanun'un 86. maddesinde "Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup, bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde,

bu belgeler Kurumca re'sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur. İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili Mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz.

Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, 88 ve 89. maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri uygulanır." hükmü öngörülmüştür.

86 ncı maddenin 17.04.2008 tarihli ve 5754 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına dair Kanun'un 50. maddesi ile değişik 7. fıkrasında ise “Kurumun denetim ve kontrol ile görevlendirilmiş memurlarınca, fiilen yapılan denetimler sonucunda veya işyeri kayıtlarından yapılan tespitlerden ya da kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemeler neticesinde veya kamu kurum ve kuruluşları ile bankalar tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden çalıştığı anlaşılan sigortalılara ait olup,

bu Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca re’sen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edilir. İşveren, bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde, ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz, takibi durdurur.

İtirazın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisinde yetkili iş mahkemesine başvurabilir. Yetkili Mahkemeye başvurulması, prim borcunun takip ve tahsilini durdurmaz. Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde, 88 ve 89. maddelerin prim borcuna ilişkin hükümleri uygulanır.” hükmüne yer verilmiştir.

Mahkemece verilen karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır. Eldeki davada, davacının iş yerinde, davaya dahil edilen kişiler tarafından, Kurumca tespit yapılan dönemde çok sayıda fatura teslim edildiği açık olup bu işlemlerin tesadüfen iş yerinde bulunma kapsamında değerlendirilmesi hususu mümkün olmayacak düzeydedir. Bu kapsamda yukarıda izah edilen mevzuat çerçevesinde Kurumca yapılan işlemlerin yazılı delile dayanması ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, dahili davalıların hizmetlerinin tespiti için yeterli olup aksinin ispat edilemediği gözetilerek; davanın reddine dair karar verilmesi yerine, yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI.KARAR