Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/15315 K.2025/834

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı üniversite bünyesinde bulunan Çocuk Yuvasında 21.10.1997 tarihinde öğrenci işçi olarak işe başladığını, işe giriş bildirgesinin bulunduğunu, davalı üniversite bünyesinde çalıştığı süre boyunca tam zamanlı olarak çalıştığını belirterek davacının 21.10.1997 - 05.05.2005 tarihleri arasında davalı üniversite bünyesinde çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

1-Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının 21.10.1997 - 05.05.2005 tarihleri arasında Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığına bağlı kreş ve gündüz bakım evinde kısmi zamanlı öğrenci statüsünde görev yaptığını, davacının AÖF 'te lisans programında öğrenci olduğunu, davacının bu şekilde çalışması ile tam süreli çalışan işçi olarak kabul edilemeyeceğini, tüm çalışmalarının Kuruma tam olarak bildirildiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

2-Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının 21.10.1997 tarihli işe giriş bildirgesinin bulunduğunu, söz konusu işe giriş bildirgesinde 2547 sayılı YÖK Kanun'un 46. maddesi ile 4222 sayılı bütçelere ilişkin ibarelerin yer aldığını, Kurum kayıtlarının resmi belge niteliğinde olduğunu, aksinin ancak eş değer belgeler ile ispatlanabileceğini davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının davalı Üniversite bünyesinde 21.10.1997 - 05.05.2005 tarihleri arasında bildirilen günler dışlanmak suretiyle sigortalı sayılacak şekilde tam zamanlı ve kesintisiz olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararma karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ve fer'i müdahil SGK vekillerinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1-Davada zamanaşımı itirazlarının olduğunu,

2-Davacının üniversitede görev yaptığı sürece yasal yükümlülüklerinin yerine getirildiğini,

3-Davacının davasının esas yönünden reddinin gerektiğini beyan etmektedir.

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde;

1-Yeniden yargılama yapılmasının gerektiğini,

2-Mahkemece verilen kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu,

3-Mahkemece eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu,

4-Davacının vekili olmadığı halde vekalet ücretine hükmedildiğini beyan etmektedir.

B.Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının 21.10.1997 - 05.05.2005 tarihleri arasında davalı işyerinde tam zamanlı olarak çalıştığına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

Öte yandan 506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesi hükmüne göre Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir.

Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi ya da çalışmaların Kuramca tespit edilmesi halinde. Kuramca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez.

Ne var ki; sigortalının Kuruma bildiriminin işe giriş tarihinden sonra yapılması, bir başka ifade ile sigortalının hizmet süresinin başlangıçtaki bir bölümünün Kuruma bildirilmeyerek sonrasının bildirilmesi ve Kuruma bildirimin yapıldığı tarihten önceki çalışmaların, bildirgelerin verildiği tarihi de kapsar biçimde kesintisiz devam etmiş olması halinde, Kurama bildirilmeyen çalışma süresi yönünden hak düşürücü sürenin hesaplanmasında; bildirim dışı tutulan sürenin sonu değil, kesintisiz olarak geçen çalışmaların sona erdiği yılın sonu başlangıç alınmalıdır.

İnceleme konusu eldeki davada davacı, 21.10.1997 ile 05.05.2005 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde geçen çalışmalarının tespitini istemiştir. Dosya içinde yer alan davacının hizmet döküm cetveli incelendiğinde; davacı adına davalı tarafından 2004 6. aydan 2005/4. aya kadar eksik günle bildirimlerin olduğu anlaşılmıştır. Mahkemece, tanık beyanları kapsamında kabule dair hüküm tesis edilmiş ise de Mahkeme hükmü eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Bu doğrultuda mahkemece öncelikle, nizalı dönem içerisinde davacının hizmet döküm cetvelinde “Kod:6 - Kısmi istihdam, kod: 7 ücretsiz izin ve kod: 13 diğer nedenler olarak bildirilen çalışmaları hakkında, fer'i müdahil Kuruma davalı işveren tarafından verilen belge olup olmadığı hususu araştırılmalı, kısa çalışma yaptırılan dönemdeki ücret bordroları celp edilerek burada aldığı ücret ile tam süreli ücret bordroları kıyaslanmak; kreşin açık olduğu süreler ilgili Üniversiteden sorularak belirlenmeli; davacının çalıştığı kreşte günde kaç saat hizmet verildiği,

haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, çalışmanın niteliği sürelerine göre davacının davalı işverenlik nezdindeki hizmetlerinin tam zamanlı çalışmayı gerektirip gerektirmediği hususu netleştirilmeli ve varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI.KARAR