Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/15651 K.2025/5349

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla; müvekkilinin, davalı işverenin Bağdat/Irak'ta yapımını üstlendiği ... otelde mobilya ustası olarak 13.01.2020 - 28.04.2020 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığının tespitine, şimdilik 10,00 USD ücret alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... vekili, davacının müvekkili işletme nezdinde işçi sıfatı ile çalıştığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, müvekkili işletme ile davacı arasında herhangi bir işçi - işveren ilişkisi bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir. 2.Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, Kurum kayıtları ve hizmet döküm cetvelinin tetkikinde; ... T.C. numaralı davacı adına davalı işveren tarafından bildirilen herhangi bir çalışmasına rastlanılmadığını, bu tür davalar kamu düzenini ilgilendirdiğinden özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile ... T.C. Kimlik numaralı davacı ... 'in davalıya ait Kurumda ... sicil sayılı dosyada işlem gören iş yerinde 13.01.2020 - 28.04.2020 tarihleri arasında hizmet akdine istinaden 5510 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında asgari ücretle 106 gün çalıştığının bu çalışmasının SGK'ya bildirilmediğinin tespitine, davacının prime esas gerçek kazanç yönünden fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının çalışmalarının karşılığının asgari ücret olarak kabulünün hatalı olduğunu ileri sürmüştür. 2.Davalı işveren vekili, dinlenen tanıklardan ...'ın davalı aleyhine benzer davalarının bulunmasından dolayı tarafsızlığının şüpheli olduğu, davacının davalı çalışanı olmadığı beyanla kararın bozulmasını istemiştir. 3. Fer'i müdahil Kurum vekili, resmi Kurum kayıtlarının aksinin aynı kuvvete belge ile ispat edilmesi gerektiğinden bahisle temyiz talebinde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık hizmet tespiti ve prime esas ücretin tespitin istemine ilişkindir.

1.Davanın yasal dayanağı olan, yurt dışında geçici olarak çalışmaya giden sigortalılar ile ilgili olarak 5510 sayılı Kanun'un 5/g maddesinde “Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkelerde iş üstlenen işverenlerce yurt dışındaki işyerlerinde çalıştırılmak üzere götürülen Türk işçileri 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır ve bunlar hakkında kısa vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası hükümleri uygulanır.

Bu sigortalıların uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmak istemeleri halinde, 50. maddenin ikinci fıkrasındaki Türkiye’de yasal olarak ikamet etme şartı ile aynı fıkranın (a) bendinde belirtilen şartlar aranmaksızın haklarında isteğe bağlı sigorta hükümleri uygulanır. Bu kapsamda, isteğe bağlı sigorta hükümlerinden yararlananlardan ayrıca genel sağlık sigortası primi alınmaz.

(Ek cümle: 13.02.2011-6111/24 md.) Bu bent kapsamında yurt dışındaki işyerlerinde çalışan sigortalıların, bu sürede ödedikleri isteğe bağlı sigorta primleri 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık sayılır.” hükmü ile “Sigortalıların işleri nedeniyle geçici olarak yurt dışında bulunmaları” başlığı altındaki 5510 sayılı Kanun'un 10. maddesi ise “4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde sayılan sigortalıların işverenleri tarafından geçici görevle yurt dışına gönderilmeleri,

(c) bendinde sayılan sigortalıların mevzuatlarında belirtilen usûle uygun olarak yurt dışına gönderilmeleri veya (b) bendinde sayılanların sigortalılığa esas çalışması nedeniyle yurt dışında bulunmaları halinde, bu görevleri yaptıkları sürece, sigortalıların ve işverenlerin sosyal sigortaya ilişkin hak ve yükümlülükleri devam eder.” düzenlemeleri yer almaktadır.

2.Eldeki davada, davacı 13.01.2020-28.04.2020 tarihleri arasında davalı işverenin Irak/Bağdat'ta yapımını üstlendiği ... Otelde mobilya ustası olarak hizmetlerinin tespitini ve ücret alacağının tahsilini talep etmiş, Mahkemece hizmet tespitine yönelik olarak kabul kararı verildiği anlaşılmış ise de yapılan araştırmanın hüküm kurmaya yeterli olmadığı değerlendirilmektedir.

3.Davacının sigortalılık kayıtlarının incelenmesinde talebine konu dönemde davalıya ait iş yerinden herhangi bir hizmet bildiriminin olmadığı, işe giriş bildirgesinin verilmediği ancak pasaport kayıtlarına göre 11.01.2020-01.05.2020 tarihleri arasında Irak'ta bulunduğu, dosya kapsamında dinlenen bir kısım bordro tanıklarınca davacının çalışmasına yönelik beyanda bulunulduğu,

davacının yurt dışına çıkış tarihinin 11.01.2020 olduğu gözetildiğinde, 13.01.2020 tarihli talep başlangıcına göre Irak'a gittikten 2 gün sonra işe başladığının iddia edilmesi karşısında, Mahkemece 5510 sayılı Kanunu'nun 5/g maddesi kapsamında geçici görevlendirme halinde, sigortalı sayılabileceği hususu gözetilmek suretiyle davalı şirketin yabancı ülkede üstlendiği işin niteliği ile görevdeki geçiciliğe ilişkin koşullar yukarıda anlatılan çerçevede yöntemince araştırılmalı, 506 sayılı Kanun'un 7. ve 5510 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında geçici görevle gönderilme olgusu,

değinilen ilkeler kapsamında irdelenmeli ve ulaşılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi Kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,