Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/15938 K.2025/5356

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı nezdinde 01.06.2013- 08.10.2018 tarihleri arasında eksik bildirilen sigortalı hizmetlerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarını kabul etmediklerini, davacının davalı şirkette sadece SGK kayıtlarında belirtilen sürelerde çalışması olduğunu, davacının davasında haksız olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacının iddialarını kabul etmediklerini, hizmet dökümleri incelemesi sonucunda davacının davalı işyerinde hizmetinin olmadığını, hizmet tespiti davası niteliğinde olduğundan eylemli ve gerçek biçimde çalışmanın varlığı saptanmadıkça hizmet akdine dayanılarak dahi sigortalılıktan söz edilemeyeceğini, çalışmayı ortaya koyan belgeler ise işe giriş bildirgesi ile birlikte sigortalının çalışma gün ve sayısını, kazanç durumunu çalışma tarihleri ile birlikte ortaya koyan aylık sigorta gün bildirgeleri, 4 aylık prim bordroları gibi Kuruma verilmesi zorunlu kanıtlarla ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalıya ait işyerinde SGK'ya bildirilen süreler haricinde 01.01.2014-28.04.2016 tarihlerinde sigortasız bir şekilde kesintisiz çalıştığının ve sigortasız geçen çalışmalarının sigortalı sayılması gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı işveren vekili temyiz dilekçesinde; eksik inceleme sonucu karar verildiğini, reddedilen kısım yönünden lehe vekalet ücretine ve yargılama giderine hükmedilmediğini, davanın ispatlanmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; hak düşürücü süreden davanın reddi gerektiğini, eksik inceleme sonucu karar verildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

2.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanun'un kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

3.Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

4. Dosyanın incelenmesinde, davacının 01.06.2013-08.10.2018 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde mutfak elemanı olarak kesintisiz çalışmalarının tespitini talep ettiği, davacının hizmet cetveline göre 28.07.2015-29.09.2015 ve 29.04.2016-16.10.2018 tarihleri arasından davalı işyerinden aralıklı çalışmalarının olduğu, davalı işyerinin 01.01.2005 tarihi itibariyle pide, kebap salonu mahiyetinde kanun kapsamında olduğu,

davacının kesinleşen işçilik alacağı dosyasında 01.01.2014-08.10.2018 tarihleri arasındaki hizmet dönemi yönünden işçilik alacaklarına hükmedildiği ve kararın kesinleştiği, eldeki dosyada Mahkemece dinlenen tanık beyanlarına itibarla ve kesinleşen işçilik alacağı dosyası gözetilmek suretiyle, davacının Kuruma bildirilen süreler haricinde 01.01.2014-28.04.2016 tarihleri arasında çalışmalarının tespitine karar verildiği anlaşılmakla, Mahkemece yapılan araştırmanın hüküm kurmaya elverişli olmadığı değerlendirilmektedir.

5.Mahkemece öncelikle davacının talebine konu döneme ait bordrolar celp edilmek suretiyle, uyuşmazlık konusu dönemde çalışması tespit edilen yeteri kadar bordro tanığının davacının iddiasına yönelik olarak ayrıntılı beyanları alınmalı, bordroların mevcut olmaması halinde davanın somutlaştırılması yükümlülüğü kapsamında davacının beyanı alınmak suretiyle, talebine konu hizmet döneminde kimlerle birlikte çalıştığı, garson, şef gibi çalışanların kimler olduğu, ücret ödemelerini ne şekilde aldığı sorulmalı, davalı işyeri mahiyetinin kebap salonu olduğu göz önüne alınarak,

ilgili Belediye ve il sağlık birimlerince davalı işyerinde denetim yapılıp yapılmadığı araştırılmalı, varsa portör muayene kayıtları celp edilmeli, böylelikle çalışma olgusu tereddütsüz bir şekilde ortaya konulup sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR