Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/16202 K.2025/5620

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabul, kısmen reddine dair karar verilmiştir.

Kararın, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararın kaldırılmasına ve davanın kısmen kabul kısmen reddine dair karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili özetle; davalı işverene ait iş yerinde 20.09.1989 ile 04.07.2015 tarihleri arasındaki çalıştığını, her yılın Eylül, Ekim, Kasım, Aralık, Ocak, Şubat, Mart ve Nisan aylarında kesintisiz olarak, diğer Mayıs, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında 10’ar gün çalıştığının tespitine dair karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1-Davalı vekili, davalı vekili, müvekkiline ait iş yerinin mevsimlik olarak faaliyet gösterdiğini, davacının çalıştığı günlerin Kuruma bildiriminin yapıldığını beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir. 2-Fer’i müdahil SGK Başkanlığı vekili, eylemli ve gerçek çalışmanın ispat edilmesi gerektiğini beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince,

Davanın kısmen kabul kısmen reddine, davacının davalı şirkete ait ... sicil numaralı iş yerinde;

-20.09.1989-31.12.1989 tarihleri arasında 101 gün,

-01.01.1990-28.02.1990 tarihleri arasında 60 gün,

-03.09.1990-27.12.1990 tarihleri arasında 115 gün,

-09.09.1991-30.11.1991 tarihleri arasında 82 gün,

-14.09.1993-31.12.1993 tarihleri arasında 107 gün,

-01.01.1994-31.01.1994 tarihleri arasında 30 gün,

-1994/2.dönemde 10 gün,

-1994/3.dönemde 10 gün,

-1994/4.dönemde 10 gün,

-1994/5.dönemde 10 gün,

-1994/6.dönemde 10 gün,

-1994/7.dönemde 10 gün,

-1994/8.dönemde 10 gün,

-01.09.1994-31.12.1994 tarihleri arasında 120 gün,

-01.01.1995-31.01.1995 tarihleri arasında 30 gün,

-1995/2.dönemde 10 gün,

-1995/3.dönemde 10 gün,

-1995/4.dönemde 10 gün,

-1995/5.dönemde 10 gün,

-1995/6.dönemde 10 gün,

-1995/7.dönemde 10 gün,

-1995/8.dönemde 10 gün,

-01.09.1995-31.12.1995 tarihleri arasında 120 gün,

-01.01.1996-31.01.1996 tarihleri arasında 30 gün,

-1996/2.dönemde 10 gün,

-1996/3.dönemde 10 gün,

-1996/4.dönemde 10 gün,

-1996/5.dönemde 10 gün,

-1996/6.dönemde 10 gün,

-1996/7.dönemde 10 gün,

-1996/8.dönemde 10 gün,

-01.09.1996-31.12.1996 tarihleri arasında 120 gün,

-01.01.1997-31.01.1997 tarihleri arasında 30 gün,

-1997/2.dönemde 10 gün,

-1997/3.dönemde 10 gün,

-1997/4.dönemde 10 gün,

-1997/5.dönemde 10 gün,

-1997/6.dönemde 10 gün,

-1997/7.dönemde 10 gün,

-1997/8.dönemde 10 gün,

-01.09.1997-31.12.1997 tarihleri arasında 120 gün,

-01.01.1998-31.01.1998 tarihleri arasında 30 gün,

-1998/2.dönemde 10 gün,

1998/3.dönemde 10 gün,

-1998/4.dönemde 10 gün,

-1998/5.dönemde 10 gün,

-1998/6.dönemde 10 gün,

-1998/7.dönemde 10 gün,

-1998/8.dönemde 10 gün,

-01.09.1998-31.12.1998 tarihleri arasında 120 gün,

-01.01.1999-31.01.1999 tarihleri arasında 30 gün,

-1999/2.dönemde 10 gün,

-1999/3.dönemde 10 gün,

-1999/4.dönemde 10 gün,

-1999/5.dönemde 10 gün,

-1999/6.dönemde 10 gün,

-1999/7.dönemde 10 gün,

-1999/8.dönemde 10 gün,

-01.09.1999-31.12.1999 tarihleri arasında 120 gün,

-01.01.2000-31.01.2000 tarihleri arasında 30 gün,

-2000/2.dönemde 10 gün,

-2000/3.dönemde 10 gün,

-2000/4.dönemde 10 gün,

-2000/5.dönemde 10 gün,

-2000/6.dönemde 10 gün,

-2000/7.dönemde 10 gün,

-2000/8.dönemde 10 gün,

-01.09.2000-31.12.2000 tarihleri arasında 120 gün,

-01.01.2001-31.01.2001 tarihleri arasında 30 gün,

-2001/2.dönemde 15 gün,

-2001/3.dönemde 10 gün,

-2001/4.dönemde 11 gün,

-2001/5.dönemde 10 gün,

-2001/6.dönemde 10 gün,

-2001/7.dönemde 10 gün,

-2001/8.dönemde 10 gün,

-01.09.2001-31.12.2001 tarihleri arasında 120 gün,

-01.01.2002-31.01.2002 tarihleri arasında 30 gün,

-2002/2.dönemde 16 gün,

-2002/3.dönemde 11 gün,

-2002/4.dönemde 10 gün,

-2002/5.dönemde 13 gün,

-2002/6.dönemde 14 gün,

-2002/7.dönemde 10 gün,

-2002/8.dönemde 10 gün,

-01.09.2002-31.12.2002 tarihleri arasında 120 gün,

-01.01.2003-31.01.2003 tarihleri arasında 30 gün,

-2003/2.dönemde 10 gün,

-2003/3.dönemde 10 gün,

-2003/4.dönemde 10 gün,

-2003/5.dönemde 10 gün,

-2003/6.dönemde 10 gün,

-2003/7.dönemde 10 gün,

-2003/8.dönemde 10 gün,

-01.09.2003-31.12.2003 tarihleri arasında 120 gün,

-01.01.2004-31.01.2004 tarihleri arasında 30 gün,

-2004/2.dönemde 10 gün,

-2004/3.dönemde 27 gün,

-2004/4.dönemde 12 gün,

-2004/5.dönemde 19 gün,

-2004/6.dönemde 10 gün,

-2004/7.dönemde 10 gün,

-2004/8.dönemde 10 gün,

-01.09.2004-31.12.2004 tarihleri arasında 120 gün,

-01.01.2005-31.01.2005 tarihleri arasında 30 gün,

-2005/2.dönemde 10 gün,

-2005/3.dönemde 10 gün,

-2005/4.dönemde 10 gün,

-2005/5.dönemde 10 gün,

-2005/6.dönemde 10 gün,

-2005/7.dönemde 10 gün,

-2005/8.dönemde 10 gün,

-01.09.2005-31.12.2005 tarihleri arasında 120 gün,

-01.01.2006-31.01.2006 tarihleri arasında 30 gün,

-2006/2.dönemde 10 gün,

-2006/3.dönemde 10 gün,

-2006/4.dönemde 10 gün,

-2006/5.dönemde 10 gün,

-2006/6.dönemde 10 gün,

-2006/7.dönemde 10 gün,

-2006/8.dönemde 10 gün,

-01.09.2006-31.10.2006 tarihleri arasında 60 gün,

-2006/11.dönemde 15 gün,

-2006/12.dönemde 12 gün,

-01.01.2007-31.01.2007 tarihleri arasında 30 gün,

-2007/2.dönemde 20 gün,

-2007/3.dönemde 15 gün,

-2007/4.dönemde 10 gün,

-2007/5.dönemde 10 gün,

-2007/6.dönemde 13 gün,

-2007/7.dönemde 20 gün,

-2007/8.dönemde 10 gün,

-01.09.2007-31.12.2007 tarihleri arasında 120 gün,

-01.01.2008-31.01.2008 tarihleri arasında 30 gün,

-2008/2.dönemde 10 gün,

-2008/3.dönemde 10 gün,

-2008/4.dönemde 10 gün,

-2008/5.dönemde 10 gün,

-2008/6.dönemde 10 gün,

-2008/7.dönemde 10 gün,

-2008/8.dönemde 10 gün,

-01.09.2008-31.12.2008 tarihleri arasında 120 gün,

-01.01.2009-31.01.2009 tarihleri arasında 30 gün,

-2009/2.dönemde 10 gün,

-2009/3.dönemde 10 gün,

-2009/4.dönemde 10 gün,

-2009/5.dönemde 10 gün,

-2009/6.dönemde 10 gün,

-2009/7.dönemde 10 gün,

-2009/8.dönemde 10 gün,

-01.09.2000-31.10.2000 tarihleri arasında 60 gün,

-2009/11.dönemde 25 gün,

-22.07.2010-31.07.2010 tarihleri arasında 10 gün,

-2010/8.dönemde 10 gün,

-01.09.2010-31.12.2010 tarihleri arasında 120 gün,

-13.09.2011-30.09.2011 tarihleri arasında 18 gün,

-2011/10.dönemde 28 gün,

-2012/2.dönemde 10 gün,

-2012/3.dönemde 10 gün,

-2012/4.dönemde 10 gün,

-2012/5.dönemde 10 gün,

-2012/6.dönemde 10 gün,

-2012/7.dönemde 10 gün,

-2012/8.dönemde 10 gün,

-01.09.2012-30.11.2012 tarihleri arasında 90 gün,

-2012/12.dönemde 2 gün,

-01.01.2013-31.01.2013 tarihleri arasında 30 gün,

-2013/2.dönemde 10 gün,

-2013/3.dönemde 10 gün,

-2013/4.dönemde 11 gün,

-2013/5.dönemde 10 gün,

-2013/6.dönemde 10 gün,

-2013/7.dönemde 10 gün,

-2013/8.dönemde 12 gün,

-01.09.20013-30.09.2013 tarihleri arasında 30 gün,

-2013/10.dönemde 17 gün,

-01.11.2013-31.12.2013 tarihleri arasında 60 gün,

-01.01.2014-31.01.2014 tarihleri arasında 30 gün,

-2014/2.dönemde 10 gün,

-2014/3.dönemde 10 gün,

-2014/4.dönemde 10 gün,

-2014/5.dönemde 10 gün,

-2014/6.dönemde 10 gün,

-2014/7.dönemde 10 gün,

-2014/8.dönemde 10 gün,

-01.09.2014-31.12.2014 tarihleri arasında 120 gün,

-01.01.2015-31.01.2015 tarihleri arasında 30 gün,

-2015/2.dönemde 10 gün,

-2015/3.dönemde 10 gün,

-2015/4.dönemde 10 gün,

-2015/5.dönemde 10 gün,

-2015/6.dönemde 10 gün,

-2015/7.dönemde 4 gün, olmak üzere toplam 4855 gün çalıştığı, 1831 gününün Kuruma bildiriminin yapıldığının, 3024 gününün Kuruma bildiriminin yapılmadığının, bildirimi yapılmayan günlerde asgari ücretle çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davalı ve fer'i müdahil vekilleri tarafında istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile kararın kaldırılmasına ve davanın kısmen kabulü ile

"... TC Kimlik numaralı davacı ...'ın ...sicil numaralı davalı ... Dış Tic. ve Gıda San. A.Ş. adlı iş yerinde;

a) 20.09.1989 - 09.04.1996 tarihleri arasında;

1989/3 döneminde 59 gün, 1990/3 döneminde 57 gün, 1991/3 döneminde 21 gün, 1993/3 döneminde 75 gün, 1994/3 döneminde 62 gün, 1995/3 döneminde 52 gün asgari ücrete tabi çalışmasının fer’i müdahil SGK Başkanlığına bildirilmediğinin, 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 10.04.1996 tarihi olduğunun ve bu tarihten önceki çalışmalarının prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine,

b) 10.04.1993 - 04.07.2015 tarihleri arasında,

1996/3. döneminde 41 gün, 1997/3. döneminde 70 gün, 1998/3. döneminde 120 gün,

1999/3. döneminde 77 gün, 2000/3. döneminde 71 gün, 2001/3. döneminde 27 gün,

2002/3. döneminde 28 gün, 2003/3. döneminde 55 gün, 2004/10. ayında 29 gün,

2004/11. ayında 30 gün, 2004/12. ayında 30 gün, 2005/9. ayında 8 gün,

2005/10. ayında 2 gün, 2005/11. ayında 9 gün, 2005/12. ayında 11 gün,

2006/9. ayında 7 gün, 2006/10. ayında 15 gün, 2007/11. ayında 1 gün,

2007/12. ayında 30 gün, 2008/9. ayında 30 gün, 2008/10. ayında 30 gün,

2008/11. ayında 30 gün, 2008/12. ayında 25 gün, 2009/9. ayında 18 gün,

2009/10. ayında 30 gün 2009/11. ayında 25 gün, 2010/9. ayında 23 gün,

2010/10. ayında 15 gün, 2010/11. ayında 26 gün, 2010/12. ayında 30 gün,

2011/9. ayında 6 gün, 2011/10. ayında 28 gün, 2012/9. ayında 14 gün,

2012/10. ayında 12 gün, 2012/11. ayında 18 gün, 2013/9. ayında 9 gün,

2013/11. ayında 17 gün, 2014/9. ayında 18 gün, 2014/10. ayında 13 gün,

2014/11. ayında 20 gün, 2014/12. ayında 27 gün asgari ücrete tabi çalışmalarının fer’i müdahil SGK Başkanlığına bildirilmediğinin tespitine,

c) Fazlaya ilişkin istemin reddine ," dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi gerektiğini beyan etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili, Kurum kayıtlarının aksinin aynı nitelikte belgeler ile ispatlanması gerektiğini, hizmet akdine dayalı fiili ve tam zamanlı çalışmasının varlığının ispat edilemediğini beyan etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

Davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 79 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri bu tip hizmet tespiti davaları için özel bir ispat yöntemi öngörmemiş ise de davanın niteliği kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği Yargıtayın ve giderek Dairemizin yerleşmiş içtihadı gereğidir.

Bu tür davalarda öncelikle davacının çalışmasına ilişkin belgelerin işveren tarafından verilip verilmediği yöntemince araştırılmalıdır. Bu koşul oluşmuşsa işyerinin gerçekten var olup olmadığı Kanun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlenmeli daha sonra çalışma olgusunun varlığı özel bir duyarlılıkla araştırılmalıdır.

Çalışma olgusu her türlü delille ispat edilebilirse de çalışmanın konusu niteliği başlangıç ve bitiş tarihleri hususlarında tanık sözleri değerlendirilmeli, dinlenen tanıkların davacı ile aynı dönemlerde işyerinde çalışmış ve işverenin resmi kayıtlara geçmiş bordro tanıkları yada komşu işverenlerin aynı nitelikte işi yapan ve bordrolarına resmi kayıtlarına geçmiş çalışanlardan seçilmesine özen gösterilmelidir. Bu tanıkların ifadeleri ile çalışma olgusu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer vermeyecek şekilde belirlenmelidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 16.09.1999 gün 1999/21-510-527, 30.06.1999 gün 1999/21-549-555- 03.11.2004 gün 2004/21- 480-579 sayılı kararları da bu doğrultudadır.

Eldeki davada, davacının dava konusu dönemde çalışmaları puantaj kayıtlarına dayalı olarak Kuruma bildirilmiştir. Bu kapsamda, puantaj kayıtları davacının çalışmaları ile ilgili olarak yazılı delil niteliğinde olup Mahkemece imzalı olmayan dönemler yönünden tanık beyanlarına riayet edilerek kabul kararı verilmiş ise de imzalı puantaj kayıtlarına göre kendilerinin de eksik bildirimleri olduğu görülen tanıkların davacının 30 gün çalıştığına yönelik beyanlarına itibar etmek mümkün olmayıp, yazılı deliller karşısında beyanlarına geçerlilik tanınamayacaktır. Bu kapsamda, Mahkemece bu hususlar dikkate alınmak suretiyle tanık beyanları değerlendirilmeli, davacının çalışmaları yazılı belgelere göre değerlendirilerek, hizmeti tereddütsüz ortaya konularak karar verilmelidir.

Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI.KARAR