Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/2123 K.2024/7215

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01.01.1991 ile 15.09.1993 tarihleri arasında Devlet Hastanesinde, 15.09.1993 ile 15.06.1997 tarihleri arasında Gazi Lisesinde temizlikçi olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın 5 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, davanın süre yönünden reddi gerektiğini, Isparta Devlet Hastanesinde temizlik işlerinin taşeron firmalara ihale yolu ile verildiğini, firmaların temizlik işlerinde kendi elemanlarını çalıştırdığını, davacının çalıştığını iddia ediyorsa davasını çalıştığı şirketlere karşı açması gerektiğini, Isparta Devlet Hastanesi ve Sağlık Bakanlığının hiçbir şekilde işveren sıfatı olmadığını, davacının çalıştığını iddia ettiği tüm şirketlere yönelmesi gerektiğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın süresinde açılmadığını, davacı ile işveren arasında hizmet akdinin bulunup bulunmadığının içtihatlarda belirtilen şekilde araştırılarak davanın reddini talep ettiğini bildirmiştir.

3.Dahili davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle, davaya dahil edilen ... yönünden husumet açısından reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının ... personeli olduğuna ilişkin bilgi ya da kayıt olmadığını, davanın hak düşürücü süre nedeniyle de reddi gerektiğini bildirerek davanın reddine karar verilmesini talep ettiğini belirtmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davacının sigorta sicil dosyası ve hizmet alım ihalelerine ilişkin dosyaların dosya arasına alındığı, uyuşmazlık konusu dönemde davalı işyerlerinde çalışan tanıklar ve davacı tarafından bildirilen tanıkların dinlenildiği, 27.01.2015 tarihli celsede davaya Milli Eğitim Bakanlığının dahil edilmesine karar verildiği, uyuşmazlık konusu dönemde davacının çalıştığını iddia ettiği hastane ve okulda çalışan müdür, müdür yardımcılarının tespit edilerek dinlenildiği, Mahkemenin 2017/824 Esas sayılı kararının, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 2020/1863 Esas sayılı ilamı ile kaldırılmasına karar verildiği,

yeniden yargılama yapılarak kararda belirtilen bordro tanıklarının dinlenildiği, eksikliklerin giderildiği, davacının ilk kez başka işveren olarak Isparta Mensucat Sanayi Tic.A.Ş.' ye ait işyerinden Kuruma 01.02.1989 tarihi itibari ile işe girişinin bildirildiği, davalı ... Ltd. Şti.'ye ait 38154.32 sicil numaralı işyerinden davacı adına 01.03.1994 ve 01.04.1994 işe başlama tarihli, yine davalı ... Ltd.

Şti.'ye ait 42158.32 sicil numaralı işyerinden 01.03.1996, 42157.32 sicil numaralı işyerinden ise 01.05.1996, 01.10.1996 tarihli işe giriş bildirgelerinin düzenlendiği, davacı tarafından Kuruma sunulan dilekçe ile 01.05.1991 tarihinde işten ayrıldığını ve isteğe bağlı sigortalı olmak istediğini bildirdiği, 25.02.1994 tarihli dilekçesinde ise isteğe bağlı sigortalı olarak devam ettiğini, işe girdiğinden isteğe bağlı sigortalılıktan vazgeçtiğini belirttiği, Isparta Devlet Hastanesi Baştabipliğinin yazısına göre hastane kayıtlarında Ocak 1991 ile 15.06.1993 tarihleri arasında davacının çalışması ile ilgili kayıt bulunmadığı,

davacı tarafından dosyaya sunulan 07.08.2012 tarihli yazı uyarınca 01.01.1991-15.09.1993 tarihleri arasında Isparta Devlet Hastanesinde 15.09.1993-15.06.1997 tarihleri arasında ise Gazi Lisesinde çalıştığını beyan ettiği, bu Okul Müdürlüğünün sunduğu yazı ile davacının çalışmasına ilişkin evrakın olmadığının bildirildiği, davalı ... Ltd. Şti.'nin 01.03.1994 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamına alındığı, 28.02.1995 tarihi itibari ile Yasa kapsamından çıkartıldığı, ...

Temizleme Ltd. Şti.'nin 42157.32 sicil numaralı işyerinin ise 05.03.1996 tarihinde 506 sayılı Kanun kapsamına alındığı, 31.07.1997 tarihinde Kanun kapsamından çıkartıldığı, aynı şirketin 42158.32 sicil numaralı işyerinin ise 01.03.1996 tarihinde Yasa kapsamına alındığı, 28.02.1997 tarihinde Yasa kapsamından çıkartıldığı, Kurum kayıtlarından, gerekse davalı ... Ltd. Şti'nin ve ... Temizleme Ltd.

Şti.'nin dosyaya sunduğu belgeler uyarınca her ne kadar davacı davalı şirketlerin iş aldığı işyerlerinde 1991 Ocak ayından 1997 Ocak ayına kadar 6 yıl aralıksız çalıştığını iddia etmekte ise de, hizmet döküm cetveli incelendiğinde başka işyerinde 01.02.1989-04.05.1991 tarihleri arasında çalıştığının bildirildiği ve Kuruma 01.05.1991 tarihinde işten ayrıldığını bildirdiği, isteğe bağlı sigortalılık talebinde bulunduğu, sonrasında isteğe bağlı sigortalılığın sonlandırılması talebinde bulunduğu, davacının 01.03.1994 tarihinden önce davalı şirketlerde çalıştığının kabul edilmesinin mümkün olmadığı,

toplanan tüm belge ve kayıtlar ile dinlenen tanıkların beyanları uyarınca, her ne kadar davacının davalı ... Ltd. Şti.'ye ait işyerinde 01/03/1994 tarihinde işe başladığı, davalı ... Ltd.

Şti.'ye ait işyerinde 01.03.1994 - 02.09.1994 tarihleri arasında toplam 181 gün çalıştığı, bu çalışmasının 148 gününün Kuruma bildirildiği, 33 günün ise bildiriminin yapılmadığı tespit edilmiş ise de Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin kaldırma kararında da tespit edildiği üzere davacının tespit edilen bu çalışmasının hak düşürücü süreye uğradığı, yine ... Ltd.

Şti'.ye ait 42158.32 sicil numaralı işyerinde 01.03.1996 - 30.04.1996 tarihleri arasında toplam 60 gün çalıştığı, bu sürenin tamamının Kuruma bildirildiği, aynı şirketin 42157.32 sicil numaralı işyerinde 01.05.1996-31.01.1997 tarihleri arasında toplam 210 gün çalıştığı, bu çalışmasının 150 gününün Kuruma bildirildiği, 60 gününün ise Kuruma bildirilmediği, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10 Hukuk Dairesinin kaldırma kararından sonra yapılan yargılamada kararda tespit edilen dönem bordro tanıklarından biri dışında diğer tanıklar dinlenildiği, tanık ...

Karagöz'ün vesayet altında olması nedeniyle beyanının alınamadığı, her ne kadar dinlenen bir kısım tanıklar davacıyı tanımadıklarını beyan etmişlerse de 1995-1999 yılları arasında Devlet Hastanesinde temizlik işlerinde çalıştığını beyan eden tanık ...'nün davacıyı tanıdığını, davacının kendisinden sonra işe başladığını, mutfak bölümünde ve temizlik işinde çalıştığını bildirdiği, tanık beyanına göre davacının uyuşmazlık konusu dönemde davalı iş yerinde çalıştığı, 01.03.1994 tarihinden önce çalıştığı iddiası kabul edilmediğinden ve davacının ...

Şirketindeki tespit edilen çalışması hak düşürücü süreye uğradığından davanın kısmen kabulüne karar verildiği, her ne kadar davacı tarafından dava çalıştığı temizlik şirketleri dışında Isparta Devlet Hastanesi Baştabipliği, ... hasım gösterilerek açılmış ve yargılama sırasında ... da davaya dahil edilmiş ise de davacının bizzat bu kurumlardan ihale alan davalı ... ve ... Ltd.

Şti.'nin işçisi olması sebebiyle adı geçen kurumlara davada husumet yöneltilemeyeceği, kaldı ki Devlet Hastanesi Baştabipliği'nin tüzel kişiliğinin olmadığı, bu nedenle de hasım gösterilemeyeceği anlaşılmakla davalı şirketler dışında hasım olarak gösterilen bu kurumlar yönünden açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verildiği, davanın kısmen kabulüne karar verildiğinden, davalı SGK Başkanlığı lehine de vekalet ücretine hükmedildiği,

yine kısmen kabul edilen kısım yönünden davacının dava dilekçesinde tespitini istediği gün sayısını tam olarak belirtmediği anlaşılmakla kabul edilen gün sayısı dışında 01.03.1994 tarihinden önceki dönem yönünden ileri sürdüğü talebi kabul görmediğinden ve tespit edilen dönem hak düşürücü süreye uğradığından, dosya kapsamında yapılan yargılama giderlerinin yarısının davalı ...

Şirketinden alınması yarısının ise davacı üzerinde bırakılmasının uygun görüldüğü gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne; davanın davalı ... Ltd. Şti. yönünden hak düşürücü süreye uğraması nedeniyle reddine, 15356370 sigorta sicil numaralı davacı ...'ın davalı ... Ltd.

Şti.'ye ait 42157.32 sicil numaraları işyerinde 01.05.1996-31.01.1997 tarihleri arasında kuruma bildirimi yapılmayan 60 gün süreyle hizmet akdi kapsamında çalıştığının tespitine, davalılar Isparta Devlet Hastanesi Baştabibliği, ... ve ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı SGK vekili istinaf dilekçesinde özetle, davacının hizmet talep ettiği sürelerden 1991 Ocak- 1997 Ocak arasındaki bildirilmeyen hizmetlerden 01.05.1996 - 31.01.1997 arasında 60 gün süreyle çalıştığının tespiti yönündeki karara katılmadıklarını, davacının bu sürelerde sürekli ve kesintisiz şekilde çalıştığını hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde ispatlaması gerektiğini, tanıkların anlatımları somut bilgilere dayanmamakla birlikte inandırıcılıktan uzak olduğunu, davacının talepleri hak düşürücü süreye uğradığını belirterek kararın kaldırılmasını talep ettiklerini bildirmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tanık ifadelerine göre davacının davanın kabulüne karar verilen kısım açısından hizmet akdine tabi çalıştığını ispatladığı, davalı şirketlerin ticaret unvanlarının karar başlığında eksik gösterildiği, mahallinde giderilebilecek eksiklik olduğu,

kabule göre davanın açıldığı tarihte davalı olan SGK'nın yargılama giderinden sorumlu tutulmamasının, Devlet Hastanesinin tüzel kişiliği olmaması sebebiyle Sağlık Bakanlığına husumet yöneltildiği görüldüğü halde davalı taraf için taktir edilen vekalet ücretini alacaklar içine Hastanenin de dahil edildiği hatalıysa da davacı taraf istinaf talebinden vazgeçtiğinden değinilmekle yetinilmesi gerektiği anlaşıldığından davalı SGK vekilinin başvurusunun duruşma açılmadan HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili özetle istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur.

Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26 ncı maddesi uyarınca. "Hakim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre talep sonucundan daha azına karar verebilir. Aynı Kanun'un 294-301 maddelerinde ise Mahkeme kararlarının nasıl olması gerektiği belirlenmiştir. Bu düzenlemelere göre Mahkeme, usule veya esasa ilişkin bir nihai kararla davayı sona erdirir.

Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karar, hükümdür.

Yine aynı Kanun'un 297 nci maddesinin (2) nci fıkrasında “hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir,” hükümleri öngörülmüş olup, hüküm sonucu kısmında gerekçeye ait her hangi bir söz tekrar edilmeksizin isteklerin her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların mümkünse sıra numarası altında birer birer açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir.

Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtay’ın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması, zorunludur.

3. Değerlendirme

İnceleme konusu eldeki davada, davacının, 01.01.1991 ile 15.09.1993 tarihleri arasında Devlet Hastanesinde, 15.09.1993 ile 15.06.1997 tarihleri arasında Gazi Lisesinde temizlikçi olarak çalıştığının tespitini istediği, davacının hizmet döküm cetvelinden ...

Ltd Şti'ye ait 42158.32 sicil numaralı işyerinde 01.03.1996 - 30.04.1996 tarihleri arasında toplam 60 gün çalıştığı, bu sürenin tamamının Kuruma bildirildiği, aynı şirketin 42157.32 sicil numaralı işyerinde 01.05.1996-31.01.1997 tarihleri arasında 150 gününün Kurum'a bildirildiği, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, davanın kısmen kabulü ile davacının davalı ... Ltd.

Şti.'ye ait 42157.32 sicil numaralı işyerinde 01.05.1996-31.01.1997 tarihleri arasında kuruma bildirimi yapılmayan 60 gün süreyle hizmet akdi kapsamında çalıştığının tespitine karar veriliği anlaşılmıştır.

Kabule konu yapılan 60 günlük çalışmanın varlığı anlaşılmakla birlikte davalı iş yerinden yapılan bildirim süresi de gözetildiğinde bu 60 günlük sürenin hangi eksik bildirime konu aylara ilişkin olduğu net olarak tespit edilmeden infaza elverişli olmayan şekilde hüküm kurulması Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297 nci maddesine aykırılık teşkil ettiğinden usul ve yasaya aykırı kararın bozulması gerekmektedir.

Mahkemece yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca yapılacak değerlendirme sonucu hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,