Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/2203 K.2024/3091

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 13.05.1991 ile 31.05.1991 tarihleri arasında davalılardan ...'un diğer davalı TŞFAŞ'ye bağlı Elbistan şeker fabrikasında taşeron olarak ihale aldığı işte işçi sıfatı ile çalıştığını, sözkonusu hizmetlerin Kurumca kayıt altına alınmadığını iddia ederek müvekkilinin sigortalılık başlangıç tarihinin 13.05.1991 olarak tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; şirket aleyhine açılan iş bu davayı kabul etmediklerini, davacının diğer davalı ...’un yanında işçi sıfatı ile çalıştığını, iş bu davada müvekkili fabrikanın taraf sıfatının bulunmadığını, ayrıca davanın zamanaşımına uğradığını, davacının hiçbir şekilde müvekkili şirket nezdinde çalışmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; " 5510 sayılı Kanun'un geçici 8 inci maddesine göre 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendine tabii (tarımsal faaliyet gösterenler hariç) sigortalılık niteliği taşıdıkları halde 1479 sayılı Kanun gereğince 04.10.2000 tarihine kadar kayıt ve tescil işlemlerini yaptırmayanların sigortalılıkları 04.10.2000 tarihinden itibaren başlatılacaktır." hükmüne amir olduğunu, dava konusuna esas teşkil etmek üzere kurum kayıtlarında yapılan inceleme sonucu ...'un 11.07.2018 tarihinde başvurusu olduğunu, 04.10.2000 tarihinden önce ilgili madde uyarınca herhangi bir başvurusu olmadığından Bağ-Kur sigortalılığının başlatılamadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

3.Davalı ... dosyaya cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan yargılama sonunda davanın kabulü ile; davacının; .... işyeri sicil numaralı davalı ... isimli işyerinde 13.05.1991-31.05.1991 tarihleri arasında asgari ücret ile çalıştığının tespitine, Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. yönünden davanın husumet yokluğundan reddine,karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. vekili, davanın husumet yokluğu nedeni ile reddedilmesi dolayısı ile lehlerine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği Yerel Mahkeme tarafından yazılan gerekçeli kararda sehven söz konusu hususa yer verilmediği. Bu nedenle; Yerel Mahkeme tarafından yazılan gerekçeli kararda maddi hata yapılmış olup, söz konusu maddi hataya ilişkin olarak istinaf incelemesi neticesinde müvekkil şirket yönünden vekalet ücretine hükmedilmesini gerektiğini istinaf başvuru sebepleri olarak ileri sürmüştür.

2.Fer’i müdahil SGK Başkanlığı vekili, Mahkemece Yargıtay içtihatları doğrultusunda araştırma yapılmadığı, tanık beyanlarının yetersiz olduğu, Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu istinaf başvuru sebepleri olarak ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 24.02.2022 tarih ve 2021/416 E., 2022/189 K., sayılı kararı ile fer'i müdahil SGKB ve Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. vekillerinin istinaf başvurusunun kabulüyle, Elbistan İş Mahkemesinin 18.01.2021 tarih 2020/742 Esas -2021/49 Karar sayılı kararının HMK’nın 353/1-b maddesinin (2) numaralı alt bendi uyarınca, kaldırılarak düzeltilerek esas hakkında yeniden karar verilmesi suretiyle;

Davanın kabulü ile davacının .... işyeri sicil numaralı davalı ... isimli işyerinde 13.05.1991-31.05.1991 tarihleri arasında asgari ücret ile çalıştığının tespitine, Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. yönünden davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Daire kararında; ".. somut olay değerlendirildiğinde; eldeki dosyada, davacının davalı şirketin izolasyon ve boru işini davalı ... ve kardeşleri ile birlikte aldığı, davacı ...’nin de davalı ...’nin kardeşi olduğunun anlaşılması karşısında, her ne kadar davacının işe girip çalıştığı sabit ise de davacının işin bitimine kadar çalışıp çalışmadığı konusunda mahkemece yapılan araştırma yetersiz bulunmuştur.

Kurum cevabına göre işyeri dönem bordrolarına ulaşılamaması ve bordro tanığı tespit edilememesine göre, mahkemece re'sen araştırma ilkesi gereğince Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ bünyesinde bu işin yapımını denetleyen, yapımına refakat eden, kabulünü yapan şef, ustabaşı gibi yöneticiler tespit edilerek tanık olarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, ,işin niteliği, kimler tarafından yapıldığı, ne kadar sürede yapıldığı, davacının işin bitimine kadar çalışıp çalışmadığı ne kadar çalıştığı tanıklara sorularak, elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.

.." hususlarına işaret edilerek karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı adına Taki Kurt işveren işyerinden verilen işe giriş bildirgesi ve yapılan yargılama sürecinde dinlenen tanık beyanlarına dayalı olarak davanın kabulüne davacının 4 4120 01 01 0020119 046 04-44 işyeri sicil numaralı davalı ... isimli işyerinde 13.05.1991-31.05.1991 tarihleri arasında asgari ücret ile çalıştığının tespitine, Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. yönünden davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece maddi ve hukuki vakıaların yeterince değerlendirmeden karar verildiğini, eksik ve yetersiz inceleme ile hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile

2.506 sayılı Kanun'un 79 uncı maddesinin 10 uncu fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ıncı maddesinin 9 uncu fıkrası

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Fer'i müdahil Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,