Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/2283 K.2024/3900

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı hakkında tesis edilen emekliliğin iptali ve yersiz ödeme çıkarılmasına dair işlemin iptalini, 1986/3 döneminde yatırılmış olan uzun vadeli sigorta kolu sigorta primlerinin geçerliliğini, yersiz ödeme işleminden haksız yere maddi miktar tahsil edildiyse bu miktarın yasal faiziyle iadesini, davacının emeklilik işleminin tahsis talep tarihinden itibaren geçerli olduğunun kabul edilmesini ve o tarihten bugüne kadar hak kazanmış olduğu yaşlılık aylıklarının yasal faiziyle davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının 1986/3 dönem çalışmalarının çıraklık sigortasına tabi olduğunu, bu dönem çalışmalarının uzun vadeli sigorta kollarına tabi olmadığı için emeklilik şartları tespitinde dikkate alınmadığını, bu nedenle davacının emekliliğinin iptal edildiğini, kurumun işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... Hacılar Elektrik San. ve A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; davacının sigorta dosyasında bulunan sigorta işe ilk giriş bildirgesinde 22.10.1986 yılında ... A.Ş.'de işe alındığının belgelendiğini, ancak aynı zamanda ilgili okul tarafından da ilk işe giriş bildirgesi verildiğini, dava konusu uyuşmazlığın oluşmasında müvekkili şirketin kusuru ve ihmali bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının sigortasının yatırıldığı dönemde Endüstri Meslek Lisesinde öğrenci kaydının bulunması, okul tarafından da dava konusu dönemde davacının işe giriş bildirgesinin verilmiş olması, dosyada kamu tanığı olarak dinlenilen ve Endüstri Meslek Lisesinde öğrenci olan ...'nın 1986 yılında davalı işyerinde staj yaptığını beyan ederek stajyer olmasına rağmen vergi iadesi için fiş topladığını belirtmiş olması,

3308 sayılı yasanın yürürlüğe girdiği tarihe kadar primlerin okullar tarafından değil çırak çalıştıran işverenlerce yatırılıyor olması hususları ile dosyada mevcut diğer bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacının dava konusu dönemdeki çalışmalarının uzun vadeli sigorta koluna tabi olmadığı, çıraklık sigortası kapsamında kısa vadeli sigorta koluna tabi olduğu kanaatine ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, mahkemece dinlenen tanıkların beyanlarına ve ilgili kurumlardan gelen evraklara göre davacının çalışma olgusunun baskın olduğunu, meslek ve sanatın öğrenilmesine dair ilişkinin mevcut olmadığının açıklıkla ortaya konulduğunu, 1986'nın 3 üncü dönemine denk gelen dönemde çok sayıda işçi alındığını, söz konusu fabrikanın çırak çalıştırmadığını, büyük bir fabrika olması nedeniyle işçi çalıştırıldığını, davacının da bu kapsamda alınan toplu işçilerden biri olduğunun kabulünün gerektiğini, davacının ücretlerinin işveren tarafından yatırıldığı gibi brüt ücret üzerinden gelir ve damga vergisinin kesildiğini,

davacı hakkında yapılan sigortalılık iptalinin hukuka aykırı olduğunu, davacı hakkında baştan itibaren evrakları inceleyip emekli olduğu tarihi bildirenin davalı Kurum olduğunu, bütün işlemlerin kurumun kendi kayıtlarına göre yaptığını, davacıya atfedilecek herhangi bir kusur bulunmadığını, primler tam alındığından kurumun herhangi bir kaybının bulunmadığını, Kurum işleminin hukuka aykırı olduğunu beyan ederek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında davalı kurum tarafından emekli edilerek yaşlılık aylığı bağlandığı, sonrasında ise sigorta başlangıç tarihine esas çalışmasının çıraklık kapsamında olduğundan bahisle davacının yaşlılık aylığının kesildiği ve emekliliğinin durdurulduğu,

bunun üzerine davacı tarafından kurum işleminin iptali ile 1986 yılı 3.ayına ait çıraklık döneminin uzun vadeli sigorta koluna ait sayılarak yaşlılık aylığının bağlanmasını ve yersiz ödeme talebinin reddi ile yaşlılık aylığının birikmiş kısımının ödenmesini talep ettiği, davacının sigortasının yatırıldığı dönemde Endüstri Meslek Lisesinde öğrenci kaydının bulunması, okul tarafından da davacının işe giriş bildirgesinin verilmiş olması, Endüstri Meslek Lisesinde öğrenci olan ...'nın 1986 yılında davalı işyerinde staj yaptığını beyan ederek stajyer olmasına rağmen vergi iadesi için fiş topladığını belirtmiş olması,

davacının dava konusu dönemdeki çalışmalarının uzun vadeli sigorta koluna tabi olmadığı, çıraklık sigortası kapsamında kısa vadeli sigorta koluna tabi olduğuna ilişkin mahkemenin belirlemesinin yerinde olduğu, davacının stajyer öğrenci olup, meslek ve sanat eğitimi almak amacıyla davalı işyerinde bulunduğu, bu çalışmayı yaparken de üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katıldığı; pratik eğitime tabi tutulduğunun belirgin olduğu, Mahkemenin red hükmünün isabetli bulunduğu gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, yaşlılık aylığının iptaline dair Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesidir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,