Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/2311 K.2024/4631

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen Kurum işleminin iptali davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davacının 04.01.2016 tarihinde vefat eden eşinden ölüm aylığı aldığını, 27.01.1999 tarihinde vefat eden babasından da ölüm aylığı alma talebinin Kurum tarafından 16.10.2018 tarihli yazı ile reddedildiğini, 506 sayılı Kanun gereği babasından da ölüm aylığı alabileceğini ileri sürerek babasından ölüm aylığı bağlanmasına, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000,00 TL'nin 04.01.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 09.09.2019 tarihli ve 2018/353 Esas, 2019/265 Karar sayılı kararı ile ... doğuran olay olan babanın ölüm tarihinde yürürlükte olan ve uygulanması gereken 506 sayılı Kanun’un 68 inci maddesi uyarınca aynı Kanun kapsamında gelir ya da aylık almayan davacının babasından aylık almasına engel bir durum olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, davacının 4/1-b kapsamında eşinden ölüm aylığı alırken 4/1-a kapsamında sigortalı olan babasından da ilk talep tarihi 20.02.2018 tarihini takip eden 01.03.2018 tarihinden itibaren ölüm aylığına hak kazandığının tespitine,

bu aylık karşılığı taleple bağlı kalınarak 1.000,00 TL’nin 16.10.2018 den itibaren faiz uygulanarak davalıdan tahsiline, bağlanacak aylıkların tamamı bakımından 16.10.2018 öncesi ödenmesi gereken aylıklara 16.10.2018; sonra ödenecek aylıklara ise her bir aylıklar için ödenmesi gereken tarihlerden itibaren yasal faiz uygulanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 08.07.2021 tarihli ve 2019/2558 Esas, 2021/1353 Karar sayılı kararı ile 506 sayılı Kanun'da hak sahibi kız çocuğunun farklı statüde sigortalılığı bulunan eşi ve babasından dolayı aylık almasını engelleyen bir hüküm bulunmadığı,

davacının hak sahibi olduğu her iki sigortalıdan dolayı da ölüm aylığı alabileceği, İlk Derece Mahkemesinin bu yöndeki kararı yerinde ise de davacının 5510 sayılı Kanun 97 nci maddesi ile eşinin ölümü ile babasından aylığa hak kazandığı gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararı kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne, davacının 5510 sayılı Kanun' un 4/1-b maddesine tabi eşinden ölüm aylığı alırken 4/1-a maddesi kapsamında sigortalı olan babasından da,

eşinin ölüm tarihini takip eden aybaşı olan 01.02.2016 tarihinden itibaren yetim aylığına hak kazandığının tespitine, bu aylık karşılığı taleple bağlı kalınarak 1.000,00 TL' nin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairece, "Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanun'un 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren ve “Ölüm aylığının hak sahiplerine paylaştırılması” başlığını taşıyan 34. maddesinde, sigortalının evli olmayan, boşanan, dul kalan kızlarına ölüm aylığı bağlanabilmesi, bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmama veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olma koşullarına bağlanmış, “Aylık ve gelirlerin birleşmesi” başlıklı 54 üncü maddede ise bu Kanuna göre bağlanacak aylık ve gelirlerin birleşmesi durumunda, hem eşinden, hem de ana ve/veya babasından ölüm aylığına hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak aylığının bağlanacağı hüküm altına alınmıştır.

Belirtilen açıklamalar ışığında dava dosyası incelendiğinde, babası üzerinden aylık alma açısından ... doğuran olay eşinin vefat ettiği tarih olacağından, söz konusu tarihteki ilgili mevzuatın yukarıda belirtilen maddeleri uyarınca davacının çift aylığa hak kazanamadığı belirgindir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Verilen Direnme Kararı

Bölge Adliye Mahkemesinin 22.06.2022 tarihli 2022/817 E., 2022/1097 K. kararı ile önceki gerekçe tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir.

C.Hukuk Genel Kurul Kararı 1. Temyiz Yoluna Başvuranlar Direnme kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince temyiz isteminde bulunulmuştur.

2 .Hukuk Genel Kurul Gerekçesi

Hukuk Genel Kurulu'nun 15.03.2023 tarihli 2023/10-81 E. 2023/198 K. Sayılı karar ile," sigortalıya ilişkin koşulların sigortalının ölüm tarihinde, hak sahibine ilişkin koşulların ise hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte yürürlükte olan mevzuat kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, davacının eşinin 01.10.2008 tarihinden sonra vefat ettiği, babasından dolayı ölüm aylığı alma açısından ... doğuran olayın eşin vefatı olduğu ve babasından dolayı hak sahibi sıfatını eşinin ölümü ile kazandığı,

bu nedenle eşinin ölüm tarihinde yürürlükte olan ve uygulanması gereken 5510 sayılı Kanun'un 34 ve 54 üncü maddelerindeki düzenlemelere göre davacıya hem eşinden hem de babasından dolayı ayrı ayrı ölüm aylığı bağlanması mümkün olmayıp davacının çift aylığa hak kazanmasına olanak bulunmadığı" gerekçesiyle direnme kararı bozulmuştur.

D. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bozma ilamı doğrultusunda davanın reddine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, önceki ve yakın tarihli Hukuk Genel Kurulu kararları ile açık bir çelişkiye düşüldüğünü, davacının sosyal güvenlik hakkının, mülkiyet hakkının ve hukuki güvenliğinin verilen hatalı karar neticesinde ihlal edildiğini, Hukuk Genel Kurulunun iş bu dava ile birebir aynı olan ve sadece birkaç yıl önce vermiş olduğu, davacı ile tamamen eşit koşullarda olan diğer kişilerin davalarında, hem babadan hem eşten dolayı ölüm aylığı alınmasına imkan tanırken, bu kararla açık bir şekilde eşitsizlik yaratıldığını belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacının 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı iken 04.01.2016 tarihinde vefat eden eşinden dolayı aldığı ölüm aylığının yanında ayrıca 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı iken 27.01.1999 tarihinde vefat eden babasından dolayı da ölüm aylığı alıp alamayacağına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun (506 sayılı Kanun) 68 ve geçici 91; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 sayılı Kanun) 34, 35, 54 ve geçici 1 inci maddeleri ile Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin geçici 4 üncü maddesi.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,