Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/2918 K.2024/2716

Taraflar arasındaki ödeme emrinin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; dava dışı Alnıaçık Fırın İşletmeciliği Otomotiv Tem. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.'nin Kuruma olan borçlarından dolayı müvekkiline şube müdürü olduğu gerekçesiyle ödeme emirlerinin tebliğ edildiğini, müvekkilinin şube müdürü değil mağaza bölüm sorumlusu olarak çalıştığını, şirkette hiçbir sorumluluğunun ve yetkisinin bulunmadığını, ayrıca şirket hakkında iflas kararı verildiğini, müvekkilinin ödeme emirlerinde yer alan borçlardan dolayı sorumluluğunun bulunmadığını belirterek dava konusu ödeme emirlerinin iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum tarafından davaya cevap verilmemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davalı Kurumca davacı adına çıkarılan .... takip kart numaralı, 2016/095632, 2016/095633, 2016/095631, 2018/012926, 2018/012925, 2018/012927, 2016/094557, 2016/094558, 2016/094559 nolu ödeme emirlerinin asıl alacak ve işlemiş faizleriyle birlikte iptaline, davacının bu alacaklar sebebiyle borçlu bulunmadığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde; Kurum tarafından yapılan işlemlerin mevzuata uygun olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davanın 6183 sayılı Kanun'un 58 inci maddesinde düzenlenen hak düşürücü süre içerisinde açıldığı, davacının dava dışı Alnıaçık Fırın İşletmeciliği Otomotiv Tem. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.'nin ortağı veya üst düzey yöneticisi olmadığı, davacının dava dışı şirketi temsil ve ilzam yetkisinin bulunmadığı anlaşıldığından mahkeme kararının vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmakla davalı Kurum vekilinin istinaf isteminin 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; davacının sigortalı çalışmalarını Kuruma bildirmediğini, Kurum işlemlerinin usule ve yasaya uygun olduğunu, hizmet tespiti davalarının kamu düzenini ilgilendirdiğini, buna göre araştırma yapılması gerektiğini, tanık beyanlarının çelişkili olduğunu belirterek eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı Kurum tarafından davacıya tebliğ edilen 9 adet ödeme emrindeki borcun davacıya ait olup olmadığı, dava dışı şirkette davacının temsil ve ilzama yetkili olup olmadığı hususlarına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Tüzel kişi işverenlerin ortak ve yetkililerinin kamu alacaklarından sorumluluğu, 6183 sayılı Kanunun 35, mükerrer 35, mülga 506 sayılı Kanun'un 80 ve bazı maddeleri dışında 01.07.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesinde düzenlenmiştir.

3. 506 sayılı Kanun'un 80/12 nci maddesi.

"Sigorta primlerini haklı sebepleri olmaksızın, birinci fıkrada belirtilen süre içerisinde tahakkuk ve tediye etmeyen kamu kurum ve kuruluşların tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri mesul muhasip, sayman ile tüzelkişiliği haiz diğer işverenlerin üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri kuruma karşı, işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur." hükmünü öngörmüş, 5510 sayılı Kanun'un 88/20 nci maddesi de bazı farklar dışında anılan maddeye paralel düzenleme getirmiş olup,

"Kurumun sigorta primleri ve diğer alacakları haklı bir sebep olmaksızın bu Kanunda belirtilen sürelerde ödenmez ise kamu idarelerinin tahakkuk ve tediye ile görevli kamu görevlileri, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dâhil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcileri Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur." hükmünü öngörmüştür.

4. Ticaret Kanunu’nun 371/1 inci maddesinde; “Temsile yetkili olanlar şirketin amacına ve işletme konusuna giren her türlü işleri ve hukuki işlemleri, şirket adına yapabilir ve bunun için şirket ünvanını kullanabilirler. Kanuna ve esas sözleşmeye aykırı işlemler dolaysıyla şirketin rücu hakkı saklıdır.” hükmü bulunmaktadır.

5. TTK 623 üncü maddede ise " (1) şirketin yönetimi ve temsili şirket sözleşmesi ile düzenlenir. Şirketin sözleşmesi ile yönetimi ve temsili, müdür sıfatını taşıyan bir veya birden fazla ortağa veya tüm ortaklara ya da üçüncü kişilere verilebilir. En azından bir ortağın, şirketi yönetim hakkının ve temsil yetkisinin bulunması gerekir. (2) Şirketin müdürlerinden biri bir tüzel kişi olduğu takdirde, bu kişi bu görevi tüzel kişi adına yerine getirecek bir gerçek kişiyi belirler. (3) Müdürler, kanunla veya şirket sözleşmesi ile genel kurula bırakılmamış bulunan yönetime ilişkin tüm konularda karar almaya ve bu kararları yürütmeye yetkilidirler " hükmü düzenlenmiştir.

3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2. Eldeki davada, davalı Kurum tarafından davacı adına dava dışı Alnıaçık Fırın İşletmeciliği Otomotiv Tem İnş Taah Tic Ltd Şti'nin Kuruma olan borçlarından dolayı şube müdürü sıfatıyla davacı hakkında 2016/095632, 2016/095633, 2016/095631, 2018/012926, 2018/012925, 2018/012927, 2016/094557, 2016/094558, 2016/094559 no.lu ödeme emirlerinin tanzim ediği anlaşılmaktadır.

3. Uyuşmazlık konusu ödeme emirleri incelendiğinde ise 2016/095632, 2016/095633, 2016/095631 sayılı ödeme emirlerinin dava dışı Alnıaçık Fırın İşletmeciliği Otomotiv Tem İnş Taah Tic Ltd Şti. adına Kurumda 1187942 sicil numarası ile tescilli "Andiçen Mah. Vatan Cad.

No:79 Ankara" adresinde kurulu bulunan işyerinin 2016 yılı 3-4-5 ve 6. aylarına ait Prim, İşsizlik Sigortası Primi ve Damga Vergisi borçlarına ilişkin oldukları, dosya kapsamında mevcut ticaret kayıtları incelendiğinde ise davacının 08.04.2016 tarihli Ortaklar Kurulu kararı ile dava dışı şirketin "Andiçen Mah. Vatan Cad. No:79 Ankara" adresinde bulunan "Ankara 6. Şubesi"ni münferiden temsil ve ilzama yetkili kılındığı görülmüştür.

Davacı ortaklar kurulu kararı ile "Ankara 6. Şubesi"nin müdürü olarak atanmış ve şubeyi idare ve her konuda temsil hususunda yetkili kılınmıştır. Buna göre davacının şube işlerinin idaresinde, şubenin 3. kişilere karşı temsilinde yetkili ve sorumlu olduğunda şüphe yoktur. Davacının yetki ve sorumluluğu şube işleri ile sınırlıdır.

Ancak bu şekilde yapılan yetkilendirme daha ziyade şubenin idari konuları ve yönetimi ile ilgili olup, mali konularda ayrıca yetki verilmesi gerektiği düşünülmektedir. Dolayısıyla şube müdürünün, Kurumun prim borçlarından sorumlu tutulabilmesi için şubeyi hem mali hem de idari konularda temsil ve ilzama yetkili kılınmış olması gerekmektedir.

4. 5510 sayılı Kanun'un 88/20 nci maddesinde, Kurumun sigorta primleri ve alacakları yönünden, tüzel kişiliği haiz diğer işverenlerin şirket yönetim kurulu üyeleri de dâhil olmak üzere üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri ile kanuni temsilcilerinin Kuruma karşı işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı düzenlenmiş ise de madde metninde sorumluluğu düzenlenen kişiler şirketin ana yönetiminde yetkili ve görevli olan kişilerdir. Söz konusu maddede ifade edilen sorumluluk şartları şube müdürlerini kapsamaz. Ancak borcun şubeye ait olması, şube müdürüne şirketi idare ve temsil yanında genel merkez tarafından harcama yetkisi verilmiş olması halinde şube müdürleri de üst düzeyde yönetici kabul edilerek sorumluluğuna gidilebilir.

5. Eldeki davada ise yukarıda açıklanan ilkeler dikkate alınarak 08.04.2016 tarihinden itibaren Kurumda 1187942 sicil numarası ile tescilli "Ankara 6. Şubesi"nde temsilci müdür olduğu anlaşılan davacı hakkında dava dışı şirketin diğer şubeleri hakkında düzenlenen 2018/012926, 2018/012925, 2018/012927, 2016/094557, 2016/094558, 2016/094559 sayılı ödeme emirleri bakımından sorumluluğu bulunmadığına ilişkin kabul yerinde ise de.

2016/095632, 2016/095633, 2016/095631 sayılı ödeme emirlerinde yer alan borç dönemleri bakımından şirketin ticaret sicil kayıtları, şirket kayıtları, vekâletnameler ve müdür ataması ile ilgili bütün bilgi ve belgeler celp edilmek suretiyle ödeme emrine konu borcun şubeye ait olup olmadığı, davacıya prim ödemeyi de kapsayacak şekilde mali konularda yetki verilip verilmediği, şube veya davacı emrine belli miktarda paranın harcanmak üzere tahsis edilip edilmediği, muhasebe işlemlerinin şirket merkezince mi yürütüldüğü yoksa şubenin ayrı muhasebesinin mi olduğu hususları ile davacının imza yetkisinin olup olmadığının detaylı araştırılarak,

şirket merkezi tarafından davacıya mali konularda harcama yetkisi verilip verilmediği, davacının idari ve mali konularda tam yetkili olup olmadığı ve şirketin genel merkezi tarafından harcama yetkisinin bulunup bulunmadığının ve yetkisinin kapsamının araştırılması ile sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,