Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/3064 K.2024/3984

Taraflar arasındaki kesilen ölüm aylığının bağlanması, menfi tespit ve alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil ...'ün babası ... ...'ın ölmüş olması ve kendisinin de dul olması sebebiyle dul ve yetim aylığı almaya başladığını, vefat eden babasından aldığı yetim aylığı Kurum denetmen raporuna istinaden kesildiğini, ancak müvekkil tarafından Kuruma yapılan başvuru sonrasında davalı Kurumun müvekkilin kanun gereği dul ve yetim aylığına hak kazandığına karar verdiğini ve aylık ücret bağladığını, ödeme emrinin iptali, tahsil edilen tutarın ...'ndan istenmesi ve Anayasa aykırı işlemlerinin iptaline ve ortadan kaldırılmasına,

kesildiği günden bugüne kadar müvekkile ödenmeyen maaşlarının tutarı tespit edilerek kesildiği tarihten itibaren işletilecek mevduata uygulanan en yüksek faiz ile birlikte müvekkile ödenmesine, usul ve yasaya aykırı olarak düzenlenip müvekkile gönderilen tebliğ aldıkları ödeme emrinin iptaline ve ortadan kaldırılmasına, müvekkile gönderilen ödeme emri nedeni ve haciz baskısı altında kalarak tahsil edilen tutarın ödeme tarihinden itibaren işletilecek mevduata uygulanan en yüksek faiz ile birlikte iadesine, yargılama masrafları ve ücreti vekaletin davalı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil Kurumun Bağ-Kur numaralı davacının babası ... ...'ın ölüm tarihi olan 22.01.1987 tarihi dikkate alınarak, o tarihte yürürlükte bulunan 619 sayılı KHK ile 1479 sayılı Kanun'un 45 inci maddesine göre "geçimini sağlayacak başka bir geliri olmamak koşulu ile aylık bağlanacağı” hükmedildiğini, Kurumun Samsun İl Müdürlüğünün Sosyal Güvenlik Denetmetliği tarafından tanzim edilen 29.12.2015 tarih GŞU-162 sayılı rapor ile davacının her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu geliri.

2010/11 döneminden itibaren, asgari ücretir brüt tutarının üstünde olduğunu kurumumuz sigortalısı 0169228369 Bağ-Kur numaralı ... ...'dan dolayı bağlanan ölüm aylığına müstehak olmadığını, bu nedenlerle davacının babası ... ...'dan bağlanmış olan ölüm aylığı iptal edildiğini, bu nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince "Davanın kabulüne, davacının, babası üzerinden aldığı yetim aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, Kurumun işleme dayanarak göndermiş olduğu borç bildirim belgeleri ve ödeme emirlerinin ayrı ayrı iptaline, davacının babası üzerinden aldığı yetim aylıkları nedeniyle Kuruma borçlu olmadığının tespitine, davacının babası üzerinden bağlanıp kesilen Bağ-Kur yetim aylığının kesilme tarihinden itibaren yeniden başlatılması gerektiğinin tespitine, haksız yapılan kesintinin talep tarihinden itibaren faizi ile birlikte davacıya verilmesine, davacının haciz baskısı altında ödemek zorunda kaldığı tutarın, ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, aksine tüm Kurum işleminin iptaline," karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacı hakkında ilgili mevzuata göre yapılan aylık iptal işlemi ve davacı adına geriye dönük çıkarılan borç yerinde olduğunu, bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması gerektiği gerekçeleri ile yasal süre içerisinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacının eşinin 506 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğu ve 2002 yılında vefat ettiği, 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olan babasının da 1987 yılında vefat ettiği, 4956 sayılı Kanun ile 08.08.2003 tarihinde yapılan değişiklikten sonra,

1479 sayılı Kanun'un 45/2 nci madde hükmünde yer alan " bu Kanun ile diğer sosyal güvenlik Kanun'ları kapsamında çalışmayan, bu Kanunlar kapsamındaki çalışmalarından dolayı gelir veya aylık almayan kız çocuklarının her birine "aylık bağlanır" şeklinde düzenleme gözetildiğinde davacının uyuşmazlık konusu dönemde her iki aylığa hak kazandığı anlaşılmaktadır. Nitekim Kurum da davacıya 01.10.2016 tarihi itibari ile uygulamasından dönerek yeniden aylık bağlamıştır.

Bu hususlar gözetildiğinde Kurumun davacıya babasından bağlanan yetim aylığının 01.10.2010 tarihinden itibaren kesilmesine ve bu dönem sonrasında yapılan ödemelerin yersiz ödeme oluşturduğu gerekçesiyle borç tahakkuk ettirmesine ilişkin kurum işlemleri hatalıdır. Mahkemenin buna ilişen kabulünde bir isabetsizlik bulunmamaktadır." gerekçesiyle istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davacıya çift ölüm aylığı bağlanıp bağlanamayacağına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 1479 sayılı Kanun'un 45 ve 46 ncı maddeleri

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,