Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/3298 K.2024/4455

Taraflar arasındaki kısa vadeli sigorta kollarından yapılan bildirimlerinin, uzun vadeli sigorta kollarında geçtiğinin tespiti ile 05.10.1987 tarihinin sigortalılık başlangıç tarihi olarak tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin MKE Kurumuna bağlı Kırıkkale Tapa Otomat Mühimmat fabrikasında 3-5 mm'lik havan top mermilerinin tapasının anahtar ağzı ve alev deliklerini delmek suretiyle çalışmaya başlatıldığını, 05.10.1987 tarihinden 01.03.1991 tarihleri arasında çalışmalarına bu şekilde devam ettiğini, davalı Kuruma bağlı Çırak okulunun 1987 tarihinde fiziki olarak kapatıldığını, müvekkilinin 05.10.1987 tarihinde sözde çırak olarak işe başlatılmasına rağmen ilk iş başı yaptığı tarihten itibaren aynı fabrikada çalışan diğer işçilerin yaptıkları işleri yapmak zorunda bırakıldığını,

toplu iş sözleşmelerinden faydalandırılmamak ve maaş ödemelerini eksik yapılması için çırak statüsünde çalıştırıldığını, haftanın 5 günü diğer işçiler gibi çalıştırıldığını, vardiya sistemi ile işe geldiğini, üretime dayalı iş yaptırıldığını, sadece hafta sonları cumartesi günleri çırak eğitimine tabi tutulduğunu, çalıştırıldığı bu dönem zarfında üretime yönelik tam gün çalıştırıldığını, diğer işçiler gibi ağır ve tehlikeli sayılacak işlerde çalıştırıldığını,

çalışma ilişkisi içerisinde üretime bir fiil katılması ön planda ise meslek sanat arka planda tutuluyor ise çıraklık ilişkisinden söz edilemeyeceğini beyanla müvekkilinin davalı MKE Kurumunda üretime dayalı olarak çalışmaya başlatıldığı 05.10.1987-01.03.1991 tarihleri arasında çalışmasının üretime yönelik olması,

meslek öğrenme unsurunun ön planda olmaması sebebiyle uzun dönemli sigorta kapsamında sürekli ve kesintisiz olarak uzun vadeli sigorta kapsamında hizmet akdi ile çalıştığının tespitine karar verilmesini, nihayetinde müvekkilinin davalı kurumda işçi statüsünde çalışmasına başladığı 05.10.1987 tarihinin sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı MKE vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 3308 sayılı yasa ve bu yasa doğrultusunda yürürlüğe giren yönetmelik hükümleri ve velisi ile imzalanan çıraklık sözleşmesi dikkate alınarak çıraklık eğitimine tabi tutulduğunu, davacının sigorta primlerinin Milli Eğitim ve Gençlik Spor Bakanlığı tarafından ödendiğini, davacının sözleşmesinin çıraklık sürecinin tamamlandığı tarih olan 01.03.1991 tarihinde feshedildiğini,

savunma sanayii noktasında üretim yapan müvekkili Kurumun işçilerinin bile belirli prosedürler ve güvenlik önlemleri dahilinde çalışmakta iken eğitim sürecindeki çırakların işçi gibi çalıştırılması ve o ağır iş yükünün altma yalnız başlarına sokulmalarının müvekkili kurumun çalışına disiplini olmak üzere işin kendi tabiatı gereği mümkün olmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, "...Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, konu ile ilgili yasal mevzuat, dinlenen tanık beyanları ve konusunda uzman bilirkişi tarafından düzenlenen bilirkişi raporu hep birlikte değerlendirildiğinde; işyerinin kapsam ve niteliği, yapılan işin niteliği ve ağırlığı, davacının çıraklık sözleşmesi kapsamında 05.10.1987-01.03.1991 tarihleri arasındaki çalışma döneminde yaşının 13 yaş 9 ay ile 17 yaş 2 ay arasında olması nedeniyle işyerindeki konumu, yeterliliği ve tecrübe düzeyi göz önüne alındığında, davacının üretimle ilgili çalışmalara bilfiil katılmadığı, meslek ve sanat eğitiminin ön planda tutulduğu,

bu nedenle davacının işyerindeki konumunun üretime yönelik olmayıp eğitime yönelik olduğu ve bu durumda da davacının uzun süreli sigorta kollarına tabi olarak çalıştığının hiçbir kuşku ve duraksamaya yol açmayacak şekilde kanıtlanamadığı sonucuna varılmış ve tüm gerekçeler ışığında, davacının sigorta başlangıç tarihinin 05.10.1987 olarak kabulünün mümkün olmadığı, ancak 506 sayılı Kanun'un 60-g maddesi uyarınca 18 yaşını doldurduğu 22.12.1991 tarihinin sigorta başlangıcı olarak tespitinin mümkün olduğu,

ayrıca çırak olarak 05.10.1987-01.03.1991 tarihleri arasında geçen çalışmasının da uzun vadeli sigorta kollarından kabul edilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılarak, davacının sigorta başlangıç tarihinin 506 sayılı Kanun'un 60-g maddesi uyarınca 18 yaşını doldurduğu 22/12/1991 tarihi olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin diğer taleplerin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur" gerekçesi ile

"Davanın kısmen kabulüne kısmen reddine; Davacının sigorta başlangıç tarihinin 506 sayılı Kanun'un 60-g maddesi uyarınca 18 yaşını doldurduğu 22.12.1991 tarihi olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin diğer taleplerin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkeme kararının kaldırılarak, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

2.Feri müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkeme kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı MKE vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkeme kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraf vekillerinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine dair karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili özetle; davanın kabulüne karar verilmesi için bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili özetle; davanın reddine karar verilmesi için kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

3.Davalı MKE vekili özetle; davanın reddine karar verilmesi için kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, davacının davalı işveren nezdinde kısa vadeli sigorta kollarından yapılan bildirimlerinin uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışma olduğunun ve sigorta başlangıç tarihinin 05.10.1987 olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme

Eldeki davada, davacı 05.10.1987-01.03.1991 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde kısa vadeli sigorta kollarından bildirilen çalışmalarının uzun vadeli sigorta kolları kapsamında olduğunun tespiti ile sigortalılık başlangıç tarihinin 05.10.1987 olduğunun tespitini talep etmiştir.

Mahkemece, davacının çıraklık sözleşmesi kapsamında 05.10.1987-01.03.1991 tarihleri arasındaki çalışma döneminde uzun süreli sigorta kollarına tabi olarak çalıştığının ispatlanamadığına dair tespiti yerinde ise de, davacının sigorta başlangıç tarihinin 506 sayılı Kanun'un 60-g maddesi uyarınca 18 yaşını doldurduğu 22.12.1991 tarihi olarak tespiti isabetsizdir.

Davacının sigorta başlangıç tarihi olarak belirlenen 22.12.1991 tarihi, talep konusu dönem dışında bir tarih olup, talep aşımı yapılarak anılan tarihte çalışıldığına dair tespit hükmü kurulamayacağından davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,