Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/3327 K.2024/5878

Taraflar arasındaki yaşlılık aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile davalı Kuruma borçlu olmadığının tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın konusunun kalmadığı gerekçesiyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulüyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının engelli vergi indiriminden faydalanarak 01.05.2017 tarihinden geçerli olmak üzere yaşlılık aylığı bağlandığı, davacının Fethiye Devlet Hastanesinden 14.12.2016 tarihinde aldığı engelli sağlık kurulu raporunun iptal edildiği iddiası ile davalı Kurumca tahsis edilen yaşlılık aylığı iptal edildiği,

davacı hakkında aylık bağlanma şartlarının oluşmadığından bahisle yaşlılık aylığının bağlanma tarihi olan 01.05.2017’den itibaren ödenen aylık ve ... ikramiyelerin 5510 sayılı Kanun'un 96 ncı maddesinin birinci fıkrasının a bendi hükümlerine göre iadesinin talep edilmesi işleminin gerçeğe ve hukuka aykırı olduğu,

5510 sayılı Kanun'un malullük ve engellilik hükümlerine ilişkin geçiş hükümleri başlıklı Geçici Madde 10/2’de “(Değişik ikinci fıkra: 17.04.2008-5754/71 md.) Bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce sigortalı olup bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce veya sonra engelliliği nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılar hakkında, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun mülga 60 ıncı maddesinin (c) bendinin (b) alt bendi ve geçici 87 nci maddesine göre işlem yapılır.” hükmü yer aldığı,

506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun, Yaşlılık Aylığından Yararlanma Şartları başlıklı mülga 60 ıncı maddesinin (c) bendinin (b) alt bendinde “(Değişik:29.07.2003-4958/34 md.) Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda olan sigortalılardan;

ilgili mevzuatı uyarınca, I. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az onbeş yıldan beri sigortalı bulunmak ve en az 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, II. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az onsekiz yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4000 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmak, III. derece sakatlığı olanlar yaşları ne olursa olsun en az yirmi yıldan beri sigortalı olmak ve en az 4400 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olmaları şartıyla yaşlılık aylığından yararlandıklarını,

sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanması dolayısıyla yaşlılık aylığına hak kazanarak yaşlılık aylığı alanlar Kurumca kontrol muayenesine tabi tutulabilir.” hükmü yer aldığı, davacının ilgili mevzuat kapsamında tanınan engeli vergi indirimi hakkından faydalanmak maksadıyla lüzumlu prosedür gereği Fethiye Devlet Hastanesinden 14.12.2016 tarihli ve 2172 nolu Engelli Sağlık Kurulu Raporunu alındığını, bu raporda kişisel engel oranı %46 olarak belirtildiği,

Maliye ve Hazine Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı bünyesindeki Merkez Sağlık Kurulu, 14.12.2016 tarihli Engelli Sağlık Kurulu Raporunda yaptığı incelemede davacının çalışma gücünü %54 oranında kaybettiğine ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 31 inci maddesi gereği üçüncü derece engelliler için uygulanan engellilik indiriminden faydalanmasına karar verildiği, davacının 13.04.2017 tarihinde davalı Kuruma, yaşlılık aylığı bağlanması talebiyle başvurduğu,

01.05.2017 tarihinden geçerli olmak üzere davacıya yaşlılık aylığı bağlandığı iddiasıyla davalı Kurumca davacıya 01.05.2017 tarihi itibariyle bağlanan yaşlılık aylığının iptali işleminin iptaline, 01.05.2017 tarihi itibariyle durdurulan yaşlılık/emeklilik işlemlerinin durdurulma tarihi itibariyle geçerli sayılmasına,

davalı Kurumca davacıya 01.05.2017 - 06.11.2020 tarihleri arasında ödenen 69.015,69 TL yaşlılık aylığı ve 6.737,95 TL ... ikramiyesinin (fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla) 5510 sayılı Kanun'un 96/1-a hükmü uyarınca iadesi işleminin iptaliyle davalı kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıya ödenen emekli maaşının 01.05.2017 tarihi itibariyle durdurulduğu, ayrıca kendisinden 01.05.2017 ile 23.11.2020 tarihleri arasında ödenen 58.701,06 TL 'nin 5510 sayılı Kanun'un 96/1 hükümleri gereğince tahsilinin istendiği, davacının durumu kabul edip 06.11.2020 tarihinde taksitlendirme talebinde bulundukları, yapılandırma talebinde bulunan kişinin borcu kabul ettiği, hatta davacının tekrar işçi sıfatıyla çalışmaya başladığı, davacının yaşlılık aylığı bağlanmasında esas alınan sağlık raporunun usulsüz olduğunu bizzat bildiği ve bunu bildiği halde kurumdan tahsis talebinde bulunduğu,

Mahkemece yapılacak Adli Tıp Kurumu yada Yüksek Sağlık Kurulundan yapılacak inceleme ile davacının durumunun anlaşılacağı, kendisinin çalışabilecek durumda olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından; davada davacının 01.05.2017 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almakta iken davacının Fethiye Devlet Hastanesinden aldığı Sağlık kurulu raporunun iptal edildiği iddiası ile yaşlılık aylığının iptaline ilişkin kararın iptali aylığın yeniden bağlanması ve kurumca yersiz ödeme olarak talep edilen alacaklardan davacının borçlu olmadığının tespiti talep edilmekte ise de yargılama sırasında kurumca davacının Muğla Eğitim Araştırma Hastanesinden olmuş olduğu 17.11.2020 tarihli sağlık kurulu raporunun gelir idaresi başkanlığı merkez sağlık kurulunca incelenip 16.11.2021 tarihinde kontrol muayenesine tabi tutularak

çalışma gücünün %48'ini kaybettiğine karar verilmiş olması nedeniyle kurumca davacının kesilen aylıklarının kesilme tarihi olan 01.05.2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yeniden bağlandığı gerekçesiyle davanın konusu kalmadığından bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf yoluna başvurmuşlardır.

B.İstinaf Sebepleri:

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

İlk Derece Mahkemesi tarafından 28.09.2021 tarihli 3 nolu celsesinde davalı Kurumdan "davacıdan talep edilen bağlanmış gelirin toplamının ne olduğu bildirilmesi"nin istenildiği, Kurum tarafından verilen cevabın "...01.05.2021 tarihinden geçerli 2106749046 tahsis numarası ile aylık bağlandığının tespit edilmiş olup aylık/gelir bağlanma karar örneği ektedir..." şeklinde olduğu ve Mahkemenin talep ettiği hususla verilen cevabın ilgisi olmadığı, Mahkeme tarafından bu cevaba istinaden hüküm kurulduğu,

İlk Derece Mahkemesi tarafından davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmesinin talep edildiği ve davacının aylığının 01.05.2020 (hatalı tarih) itibariyle geçerli olarak yeniden bağlandığı gerekçesiyle davanın konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğu, davalı Kurum tarafından borcun iptal edilmediği, davanın açılmasına davalı Kurum'un sebebiyet vermesi nedeni ile alınan peşin harcın davalı Kurum aleyhine yükletilmesi gerektiği, 14.12.2021 tarihinde davacının davalı Kuruma halen dava konusu yapılan borcunun mevcut olduğu,

davalı Kurumca borcun terkin edilmemesinin istinaf nedenleri arasında bulunduğu, ancak davalı Kurumun ekte sunulu 04.03.2022 tarihli yazısı ile davacının dava konusu borcunu terkin ettiği, aylıkların başlangıç tarihi itibariyle tekrar bağlandığının bildirdiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Kurum tarafından davacının 16.11.2021 tarihinde kontrol muayenesine tabi tutulduğunu ve çalışma gücünün %48'ini kaybettiğine karar verildiği, Kurum tarafından 01.05.2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yeniden aylık bağlandığı, İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen karardan davanın konusu kalmadığından bahisle davalı Kurum aleyhine mahkeme masrafları ile vekalet ücretine hükmedildiği, davanın açılmasında Kurumun kusuru olmadığı, davacının 01.05.2017 tarihli sağlık raporunun iptal edildiği, mahkeme masraflarının davacıya yükletilmesi gerektiği iddiasıyla İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının dava açılış tarihi itibariyle dava açmakta haklı olması nedeniyle davacı lehine yargılama giderlerine hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle Muğla İş Mahkemesi'nce verilen 14.12.2021 tarih, 2021/376 Esas ve 2021/113 Karar sayılı kararının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi uyarınca düzeltilmek üzere esas hakkında yeniden karar verilmek suretiyle kaldırılmasına, dava konusuz kalmakla, davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz isteminde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, yaşlılık aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptali ile davalı Kuruma borçlu olmadığının tespiti davasıdır.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun Geçici 87 nci maddesi ilgili hükümlerdir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,