Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/3661 K.2024/6728

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne dair karar verilmiştir.

Kararın, davacı vekili ile davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili özetle; müvekkili davacının uzun yıllardır Fransa ülkesinde yaşadığını, Türkiye'de yurt dışı borçlanma ile prim borçlarını ödeyerek emekli olduğunu ve 2018 yılı başında davacıya emeklilik aylığı bağlandığını, davalı Kurum tarafından almakta olduğu emekli maaşına bloke konulduğunu, Kurumca davacının Fransa ülkesinde çalıştığı gerekçe gösterilerek emekli aylığının iptal edilerek,

emekli olduğu tarihten itibaren ödenen toplam 77.866,28 TL tutarın yersiz ödeme olduğu gerekçesi ile ödenen emekli aylıklarının geri iadesinin istendiği ve emeklilik tarihinin 01.01.2021 tarihi olarak güncellenmesine karar verildiğini, davacının Fransa'dan aldığı belgede 2018-2020 yılları arasında çalışmasının olmadığının bildirildiğini, davalı Kurum işleminin hatalı olduğundan bahisle, Kurum işleminin iptaline, davacıya yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren başlamak üzere yeniden aylık bağlanmasına,

davalı Kurum tarafından davacıdan tahsil edilen 77.866,28 TL yersiz ödeme bedelinin, ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalı Kurumdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının yurt dışı yaşlılık aylığı almakta iken yurt dışında çalışmaya devam ettiğinin tespit edildiğini, davacının 13.09.2021 tarihinde 7326 sayılı Kanun'dan faydalanmak istediğini beyan ettiğini, diğer taraftan ise 3201 sayılı Kanun'a göre aylık talebinde bulunanlara mahsus beyan ve taahhüt belgesinde davacının 01.12.2017 tarihinde Fransa'dan emekli olduğunu beyan ettiğini, davacının yurt dışında çalıştığının tespit edilmesi üzerine gerekli işlemler neticesinde davacının emekli aylığının kesildiği ve ödenen aylıkların da iadesinin istendiğinden bahisle, kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğundan davacının tüm taleplerinin reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, davanın kabulü ile Fransa Sosyal Sigorta Kurumu tarafından düzenlenen 20.11.2017 "Malullük Aylığı Karar" belgesi, 06.07.2021 tarihli hizmet dökümü belgesi ve Sosyal Sağlık Servisi tarafından düzenlenen 21.06.2021 tarihli belgeden; davacının emekli aylığı almaya başladığı 01.02.2018 tarihinden sonra ilgili ülkede fiili bir çalışması olmadığı, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım kapsamında bir ödenek almadığı anlaşılmış, davacının ...

T.C Kimlik numaralı ...'nün emekli aylığı almaya başladığı 01.02.2018 tarihinden sonra ilgili ülkede (Fransa) fiili bir çalışması olmadığı, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği almadığı gerekçesi ile davacının yaşlılık aylığının kesilmesine ilişkin Kurum işleminin iptaline, davacıya yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren başlamak üzere yeniden aylık bağlanmasına, davalı Kurum tarafından davacıdan tahsil edilen 77.866,28 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı vekili ile davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı Kurumun yersiz ödeme gerekçesiyle müvekkilinden tahsil etmiş olduğu 77.866,28 TL bedelin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili, Kurum işleminin iptali ve emekli aylığının bağlanması istemi ile dava açıldığını, dava nispi para alacağına dayalı olduğu, bu nedenle Mahkeme tarafından hüküm altına alınan miktar üzerinden AAÜT uyarınca nispi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken bu husus dikkate alınmaması maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu beyanla Mahkeme kararının kaldırılarak davanın talepleri doğrultusunda kabulüne karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

2. Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacının vekili Sena ...

Şafak tarafından 14.09.2021 tarihli ve 31184843 sayı numaralı dilekçesinden de anlaşılacağı üzere davacı 13.09.2021 tarihinde 7326 sayılı Kanun'dan faydalanmak istediğini beyan ettiği, ayrıca davacı tarafından 3201 sayılı Kanun'a göre aylık talebinde bulunanlara mahsus beyan ve taahhüt belgesi mevcut olup bu belgeye istinaden davacı 01.12.2017 tarihinde Fransa'da malulen emekli olduğunu beyan ettiği, ancak müvekkil kurum araştırmaları ile davacının yurt dışında çalıştığı veya sosyal yardım ödeneği aldığının tespit edildiği,

davacının 31.10.2014 tarihli tahsis talebi de yurt dışında bir sosyal sigorta rejimine tabi olduğu gerekçesiyle reddedildiği, şöyle ki 3201 sayılı Kanun ''Aylık tahsisi ve aylığın başlama tarihi'' madde 6 daki hususların davacı sigortalının tahsis talebinde bulunurken imzaladığı belge asıllarında da mevcut olup, davacının bilgisi dahilinde olduğunu, bu nedenle, konu ile ilgili olarak gerçekleştirilen müdürlüklerinin işlemleri usul ve kanuna uygun olup, davacının tüm taleplerinin reddi gerekmekte iken davanın kabulü yönünde kurulan hükmün istinaf incelemesi ile ortadan kaldırılmasını davanın reddini talep ve beyan etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu olan alacak tutarı hakkında, tarafların, sözleşme serbestisi ilkesi çerçevesinde, 7236 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun hükümlerine göre dava konusu olan uyuşmazlık hakkında mahkeme dışında uzlaşmaları karşısında, çekişmenin yargılama başlamadan evvel anlaşma sağlanmak üzere giderildiği, davanın açılış şekline göre yapılandırma sözleşmesi yapılması sırasında irade sakatlığının ileri sürülmediği,

bu haliyle yapılandırma başvurusu yapılmak suretiyle giderilen uyuşmazlık hakkında açılan davanın dinlenemeyeceğinin değerlendirildiği, aksinin kabulü, yargılama sırasında yapılandırma başvurusu yapan ve açmış olduğu davanın konusuz kalması nedeniyle davası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilen kişi ile yapılandırma yaptıktan sonra Kurum işleminin iptali için dava açan kişi arasında eşitlik ilkesinin ihlali anlamına geleceği gerekçesi ile istinaf isteminin kabulüne, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde, davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili özetle; kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali, yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren yeniden aylık bağlanmasına, borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 3201sayılı Kanun hükümleridir.

3. Değerlendirme

Dosya kapsamından davacının talebinin, Fransa ülkesinde yaşadığını, Türkiye'de yurt dışı borçlanma ile prim borçlarını ödeyerek emekli olduğunu, 2018 yılı başında davacıya emeklilik aylığı bağlandığını, davalı Kurum tarafından almakta olduğu emekli maaşına bloke konulduğunu, kurumca davacının Fransa ülkesinde çalıştığı gerekçe gösterilerek emekli aylığının iptal edilerek, emekli olduğu tarihten itibaren ödenen toplam 77.866,28 TL tutarın yersiz ödeme olduğu gerekçesi ile ödenen emekli aylıklarının geri iadesinin istendiği,

emeklilik tarihinin 01.01.2021 tarihi olarak güncellenmesine karar verildiğini, davacının Fransa'dan aldığı belgede 2018-2020 yılları arasında çalışmasının olmadığının bildirildiğini, aksi Kurum işleminin iptali ile davacıya yaşlılık aylığının kesildiği tarihten itibaren başlamak üzere yeniden aylık bağlanması ve davalı Kurum tarafından davacıdan tahsil edilen 77.866,28 TL yersiz ödeme bedelinin, ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte tahsili olduğu,

İlk Derece Mahkemesi tarafından davanın kabulüne dair verilen kararın Bölge Adliye Mahkemesi tarafından dava konusu olan uyuşmazlık hakkında mahkeme dışında uzlaşmaları karşısında, çekişmenin yargılama başlamadan evvel anlaşma sağlanmak üzere giderildiği, davanın açılış şekline göre yapılandırma sözleşmesi yapılması sırasında irade sakatlığının ileri sürülmediği, bu haliyle yapılandırma başvurusu yapılmak suretiyle giderilen uyuşmazlık hakkında açılan davanın dinlenemeyeceği gerekçesi ile istinaf isteminin kabul edilerek davanın reddine karar verildiği anlaşılmış ise de verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

Eldeki davada, iddianın mahiyeti gözetildiğinde davadan önce yapılandırma yapılması davanın reddi gerekçesi olamaz. Davacının talebi hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi gerekirken davadan önce yapılandırma yapıldığından bahisle aksi hüküm tesis edilerek yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve Kanun'a aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,