Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/3920 K.2024/4891

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 01.10.1991 ile 20.04.2015 tarihleri arasında yılın Eylül ile Nisan ayları arasında ayda 30’ar gün, diğer aylarda ayda 10’ar gün kesintisiz olarak geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili, davacının çalışmalarının kesintisiz olmadığını, çalıştığı sürelere ilişkin sigorta bildirimlerinin yapıldığını, mevsimlik işyeri niteliğinde olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, davacının iddiasını yazılı belgeler bağlamında somut ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 15.10.2020 tarihli 2017/156 E.-2020/235 K.sayılı kararıyla; “davanın kabulü ile, davacı ...'un davalı şirkete ait 28305.09 sicil numaralı işyerinde 01.10.1991 tarihi ile 20.04.2015 işten çıkış tarihine kadar aralıklı olarak toplam 3969 gün çalıştığı, 1159 günün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildiriminin yapıldığı, 2810 günün ise bildiriminin yapılmadığının tespit ve tesciline” karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 08.04.2022 tarihli 2020/2107 E.-2022/787 K. sayılı kararıyla; “... 1. İş Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile, davacının 28305.09 sicil numaralı davalı ... Dış Tic. ve Gıda San. A.Ş. adlı işyerinde;

a)01.10.1991-24.05.1993 tarihleri arasında; 1991/3 döneminde 90 gün, 1992/3 döneminde 120 gün, asgari ücrete tabi çalışmasının fer’i müdahil SGK Başkanlığı’na bildirilmediğinin 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 25.04.1993 tarihi olduğunun ve bu tarihten önceki çalışmalarının prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine;

b)25.04.1993 - 20.04.2015 tarihleri arasında, 1994/3. döneminde 120 gün, 1995/3. döneminde 120 gün, 1996/3. döneminde 120 gün, 1997/3. döneminde 120 gün, 1998/3. döneminde 68 gün, 1999/3. döneminde 120 gün, 2000/3. döneminde 120 gün, 2001/3. döneminde 120 gün, 2002/3. döneminde 91 gün, 2003/3. döneminde 60 gün, 2004/9. ayında 29 gün, 2004/10 ayında 2 gün, 2004/11. ayında 9 gün, 2004/12. ayında 17 gün, 2005/9. ayında 8 gün, 2005/10. ayında 2 gün, 2005/11. ayında 13 gün, 2005/12. ayında 12 gün, 2006/10. ayında 4 gün, 2006/11. ayında 8 gün, 2006/12. ayında 18 gün, 2007/9. ayında 1 gün, 2007/10. ayında 14 gün, 2007/11. ayında 18 gün,

2007/12. ayında 22 gün, 2008/9. ayında 9 gün, 2008/10. ayında 8 gün, 2008/11. ayında 13 gün, 2008/12. ayında 25 gün, 2009/9. ayında 5 gün, 2009/10. ayında 12 gün, 2009/12. ayında 28 gün, 2010/11. ayında 27 gün, 2011/9. ayında 20 gün, 2011/10. ayında 11 gün, 2011/11. ayında 10 gün, 2012/9. ayında 10 gün, 2012/10. ayında 12 gün, 2012/11. ayında 13 gün, 2012/12. ayında 26 gün, 2013/9. ayında 9 gün, 2013/11. ayında 17 gün, 2013/12. ayında 21 gün, 2014/9. ayında 18 gün, 2014/11. ayında 20 gün,

2014/12. ayında 27 gün asgari ücrete tabi çalışmalarının fer’i müdahil SGK Başkanlığı’na bildirilmediğinin tespitine,fazlaya ilişkin istemin reddine ” karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ve fer'i müdahil vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairece.

"Bölge Adliye Mahkemesinin, davacının, imzası ... olan ücret bordrolarının bulunduğu dönemlerdeki bildirimler dışlanmak suretiyle yılın Eylül ila Aralık ayları arasındaki dönemde tam süreli ve kesintisiz çalıştığına dair değerlendirmesi isabetli bulunmuş ise de davacının hizmet cetveli incelendiğinde, 1991 ile 1998 yılları arasında ve 1999 ile 2002 yılları arasında bildirim dışı kalan dönemin oldukça uzun bir süre olduğu ve mevcut tanık beyanlarının, 1991 ile 1998 yılları arasında ve 1999 ile 2002 yılları arasında davacının işyerinde çalışmaya devam edip etmediğini aydınlatmak bakımından yetersiz kaldığı anlaşıldığından,

Mahkemece, tespiti istenen dönemin tamamında çalışması bulunan, kanaat edinmeye yeter sayıda bordro tanığı dinlenerek ve tanıklara, özellikle bu dönemde davacının işyerinde çalışmaya devam edip etmediği, çalışmasına ara verdiği dönem bulunup bulunmadığı açıklattırılarak karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi, davacının 1992/3 dönemde 10 gün dava dışı işyerinden bildirilen hizmetinin dışlanmayarak, 1992/3 dönemde 120 gün çalıştığının tespitine karar verilmesi,

her ne kadar bölge adliye mahkemesi kararının gerekçe bölümünde, imzalı ücret bordrolarında, imzaların davacıya aidiyetinin ... olduğu dönemlerin kabul edilmediği belirtilmişse de hüküm bölümünde hatalı olarak ücret bordrosunda imzanın davacıya ait olduğunun tespit edildiği bazı dönemler yönünden kabul kararı verilmesinin (örneğin 2008 yılı 10. ayında bilirkişi raporunda imzanın davacı eli ürünü olduğu saptandığı ve davacı adına bu dönemde 22 gün hizmet bildirimi bulunduğu halde hükümde 8 gün eksik bildirim olduğuna dair tespit yapılması) usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile uyulan bozma ilamı sonrasında yapılan yargılamada; re’sen belirlenen bordro tanıklarının talimat yolu ile ifadelerinin alındığı, 2008/10, 2009/10,11, 2010/4,7,9, 2011/9, 2012/12, 2013/8,12 ve 2014/11,12 aylarının ücret bordrolarındaki imzaların davacının eli ürünü ya da eli ürünü olmasının kuvvetle muhtemel olduğuna dair bilirkişi raporunda tespit yapıldığı, davacının, uyuşmazlık konusu dönemde 1992/2 ve 1992/3 dönemlerinde 30 ve 10’ar gün dava dışı işyerinden bildirimin bulunduğu,

Yargıtay tarafından, davacının, imzası ... olan ücret bordrolarının bulunduğu dönemlerdeki bildirimler dışlanmak suretiyle yılın Eylül ila Aralık ayları arasındaki dönemde tam süreli ve kesintisiz çalıştığına dair değerlendirmesi isabetli bulunduğu,

bordro tanıklarının, özellikle tanık ...’nun, davacının çalışmasına ilişkin beyanı ile hak düşürücü sürenin sezonluk çalışmalara göre irdelenmesi gerektiği, bu gerekçelerle, davacının, istemine konu 01.10.1991-20.04.2015 tarihleri arasında, imza bulunan işe giriş bildirgelerindeki işe giriş tarihleri dikkate alınmak ve imzası ... olan ücret bordrolarının bulunduğu dönemlere ilişkin bildirimler ile dava dışı işyerinden yapılan bildirimler dışlanmak suretiyle yılın Eylül ila Aralık aylarında tam gün çalışmalarının bulunduğunun,

506 sayılı Kanun’un 60/G hükümleri dikkate alınmak suretiyle tespitine karar verildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne; ".. davacı ...'un 28305.09 sicil numaralı davalı ... Dış Tic. ve Gıda San A.Ş. adlı işyerinde;

a) 01.10.1991 - 24.05.1993 tarihleri arasında; 1991/3 döneminde 90 gün, 1992/3 döneminde 110 gün asgari ücrete tabi çalışmasının fer’i müdahil SGK Başkanlığı’na bildirilmediğinin 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 25.04.1993 tarihi olduğunun ve bu tarihten önceki çalışmalarının prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine,

b) 25.04.1993-20.04.2015 tarihleri arasında,1993/3. döneminde 120 gün, 1994/3. döneminde 120 gün, 1995/3. döneminde 120 gün, 1996/3. döneminde 120 gün, 1997/3. döneminde 120 gün, 1998/3. döneminde 68 gün, 1999/3. döneminde 120 gün, 2000/3. döneminde 120 gün, 2001/3. döneminde 120 gün, 2002/3. döneminde 91 gün, 2003/3. döneminde 60 gün, 2004/9. ayında 29 gün, 2004/10 ayında 2 gün, 2004/11. ayında 9 gün, 2004/12. ayında 17 gün, 2005/9. ayında 8 gün, 2005/10. ayında 2 gün, 2005/11. ayında 13 gün, 2005/12. ayında 12 gün, 2006/10. ayında 4 gün, 2006/11. ayında 8 gün, 2006/12. ayında 18 gün, 2007/9. ayında 1 gün, 2007/10. ayında 14 gün,

2007/11. ayında 18 gün, 2007/12. ayında 22 gün, 2008/9. ayında 9 gün, 2008/11. ayında 13 gün,2008/12. ayında 25 gün, 2009/9. ayında 5 gün, 2009/12. ayında 28 gün, 2010/10. ayında 13 gün, 2010/11. ayında 27 gün, 2010/12. ayında 9 gün, 2011/10. ayında 11 gün, 2011/11. ayında 10 gün, 2011/12. ayında 15 gün, 2012/9. ayında 10 gün, 2012/10. ayında 12 gün, 2012/11. ayında 13 gün, 2013/9. ayında 9 gün, 2013/10. ayında 13 gün, 2013/11. ayında 17 gün, 2014/9. ayında 18 gün, 2014/10. ayında 20 gün asgari ücrete tabi çalışmalarının fer’i müdahil SGK Başkanlığı’na bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine " karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Fer'i müdahil Kurum vekili; bu tür davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği, Bölge Adliye Mahkemesince de tanık beyanlarının davacının sezon dışı çalışmalarına ilişkin somut beyanının olmadığı belirtildiği halde, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olmasının hatalı olduğu, tanık beyanlarının sezondaki çalışmaları dahi kanıtlamaya yetecek nitelikte olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... Dış Ticaret ve Gıda San. A.Ş. vekili, çalışan tüm işçilerin günlerinin eksiksiz olarak gösterildiği, kaç gün çalışma yapıldıysa o gün kadar bildirim yapıldığı ve bu bildirime ilişkin primlerin günü gününe bildirildiği, davalı şirketin mevsimlik bir iş yeri olmakla, iş yerinde bir çok bölüm bulunduğu, her bölümün çalışan sayısı, çalışma dönemi, çalışma saatleri, sezonda ya da sezon dışı çalışmalarının farklılık arz ettiği, davacının sezondaki çalışmasına ilişkin tanık beyanlarına bakıldığında dinlenen tanıkların davacıyı tanımadıklarını, çalışma şeklini, bölümünü, işe ne zaman gelip gittiğini bilmediklerini beyan ettiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu ve 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddeleridir.

3. Değerlendirme 1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı ve fer'i müdahil vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Dosyada bulunan 15.10.2019 tarihli bilirkişi raporunda 2009 yılı Aralık ayındaki imzanın davacı eli ürünü olduğu belirtildiği halde ,bu dönem yönünden tespite karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370 inci maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Bölge Adliye Mahkemesi hüküm fıkrasının 1 inci bendinde geçen "2009/12. ayında 28 gün" ibaresinin hükümden çıkarılması suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,