Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/482 K.2024/1684

Taraflar arasındaki prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi Leyla Kaya tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili, davacının davalı şirkette 07.01.2008-17.06.2020 tarihleri arasında aralıksız "bilgisayar yazılımcısı" olarak net 13.000 TL (Agi hariç) ücretle çalıştığını, müvekkiline ücrete ek olarak 350 TL yemek bedelinin de sodexo olarak verildiğini, kendisine şirket aracının tahsis edildiğini, ayrıca çalışanlara her iş başına iş tamamlandığında prim, araba, laptop vb. verildiğini, müvekkilinin ücretinin 13.000 TL olduğunun banka kayıtları ile sabit olduğunu, banka ödemelerinin şirket ve şirket sahibi ...hesaplarından yapıldığını,

ayrıca taraflar arasında akdedilen araç alımına ilişkin 01.01.2018 tarihli protokolde müvekkilinin ücretinin 13.000 TL olduğunun belirtildiğini, müvekkilinin ücretinin sigortaya asgari ücret üzerinden bildirildiğini belirterek, davacı müvekkilinin 07.01.2008-17.06.2020 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde prime esas ücretinin ve eksik yatırılan primlerin tespitini, SGK prim kayıtlarının bu şekilde düzeltilerek eksik primlerin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işleminde bir hata bulunmadığını beyanla, davanın reddini istemiştir.

2.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının Ankara 15. İş Mahkemesinin 2020/316 Esas sayılı dosyası üzerinden müvekkili aleyhine alacak davası açtığını, müvekkili firmada herhangi bir şekilde davacı tarafa 13.000 TL ücret ödendiğinin doğru olmadığını, davacının yapıldığını iddia ettiği 13.000 TL ödemenin müvekkili firma tarafından değil.... tarafından yapıldığını, davacının müvekkili firma haricinde .... ile yaptığı farklı ve ayrı bir anlaşmanın müvekkilini 13.000-TL ücret ödeme borcu altına sokmayacağını belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile

a-Davacının sigorta primine esas kazanca ilişkin talebinin kabulü ile 1114139.06 sicil numaralı "İ.... Bilgisayar Donanım Elektronik Mühendislik İnşaat Taahhüt Sanayi Turizm İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti." hizmet akdiyle,

2008/1 ay için eksik bildirilen 539,75 TL net fark ücret,

2008/2 ay için eksik bildirilen 647,71 TL net fark ücret,

2008/3 ay için eksik bildirilen 647,70 TL net fark ücret,

2008/4 ay için eksik bildirilen 647,71 TL net fark ücret,

2008/5 ay için eksik bildirilen 647,71 TL net fark ücret,

2008/6 ay için eksik bildirilen 647,70 TL net fark ücret,

2008/7 ay için eksik bildirilen 617,40 TL net fark ücret,

2008/8 ay için eksik bildirilen 659,22 TL net fark ücret,

2008/9 ay için eksik bildirilen 696,61 TL net fark ücret,

2008/10 ay için eksik bildirilen 696,62 TL net fark ücret,

2008/11 ay için eksik bildirilen 696,60 TL net fark ücret,

2008/12 ay için eksik bildirilen 696,60 TL net fark ücret,

2010/1 ay için eksik bildirilen 639,33 TL net fark ücret,

2010/2 ay için eksik bildirilen 737,69 TL net fark ücret,

2010/3 ay için eksik bildirilen 737,69 TL net fark ücret,

2010/4 ay için eksik bildirilen 737,68 TL net fark ücret,

2010/5 ay için eksik bildirilen 737,68 TL net fark ücret,

2010/6 ay için eksik bildirilen 737,69 TL net fark ücret,

2010/7 ay için eksik bildirilen 706,19 TL net fark ücret,

2010/8 ay için eksik bildirilen 780,97 TL net fark ücret,

2010/9 ay için eksik bildirilen 798,75 TL net fark ücret,

2010/10 ay için eksik bildirilen 798,75 TL net fark ücret,

2010/11 ay için eksik bildirilen 798,75 TL net fark ücret,

2010/12 ay için eksik bildirilen 798,75 TL net fark ücret,

2011/1 ay için eksik bildirilen 1.997,19 TL net fark ücret,

2011/2 ay için eksik bildirilen 1.997,18 TL net fark ücret,

2011/3 ay için eksik bildirilen 1.997,19 TL net fark ücret,

2011/4 ay için eksik bildirilen 2.004,50 TL net fark ücret,

2011/5 ay için eksik bildirilen 2.173,50 TL net fark ücret,

2011/6 ay için eksik bildirilen 2.173,50 TL net fark ücret,

2011/7 ay için eksik bildirilen 2.133,00TL net fark ücret,

2011/8 ay için eksik bildirilen 2.133,00 TL net fark ücret,

2011/9 ay için eksik bildirilen 2.133,00 TL net fark ücret,

2011/10 ay için eksik bildirilen 2.321,35 TL net fark ücret,

2011/11 ay için eksik bildirilen 2.420,87 TL net fark ücret,

2011/12 ay için eksik bildirilen 2.420,87 TL net fark ücret,

2012/1 ay için eksik bildirilen 4.875,90 TL net fark ücret,

2012/2 ay için eksik bildirilen 4.875,90 TL net fark ücret,

2012/3 ay için eksik bildirilen 4.875,90 TL net fark ücret,

2012/4 ay için eksik bildirilen 4.875,90 TL net fark ücret,

2012/5 ay için eksik bildirilen 4.875,90 TL net fark ücret,

2012/6 ay için eksik bildirilen 4.875,90 TL net fark ücret,

2012/7 ay için eksik bildirilen 5.172,90 TL net fark ücret,

2012/8 ay için eksik bildirilen 5.172,90 TL net fark ücret,

2012/9 ay için eksik bildirilen 5.172,90 TL net fark ücret,

2012/10 ay için eksik bildirilen 5.172,90 TL net fark ücret,

2012/11 ay için eksik bildirilen 5.172,90 TL net fark ücret,

2012/12 ay için eksik bildirilen 5.172,90 TL net fark ücret,

2013/1 ay için eksik bildirilen 5.382,30 TL net fark ücret,

2013/2 ay için eksik bildirilen 5.382,30 TL net fark ücret,

2013/3 ay için eksik bildirilen 5.382,30 TL net fark ücret,

2013/4 ay için eksik bildirilen 5.382,30 TLnet fark ücret,

2013/5 ay için eksik bildirilen 5.382,30 TL net fark ücret,

2013/6 ay için eksik bildirilen 5.382,30 TL net fark ücret,

2013/7 ay için eksik bildirilen 5.618,40 TL net fark ücret,

2013/8 ay için eksik bildirilen 5.618,40 TL net fark ücret,

2013/9 ay için eksik bildirilen 5.618,40 TL net fark ücret,

2013/10 ay için eksik bildirilen 5.618,40 TL net fark ücret,

2013/11 ay için eksik bildirilen 5.618,40 TL net fark ücret,

2013/12 ay için eksik bildirilen 5.618,40 TL net fark ücret,

2014/1 ay için eksik bildirilen 5.890,50 TL net fark ücret,

2014/2 ay için eksik bildirilen 5.890,50 TL net fark ücret,

2014/3 ay için eksik bildirilen 5.890,50 TL net fark ücret,

2014/4 ay için eksik bildirilen 5.890,50 TL net fark ücret,

2014/5 ay için eksik bildirilen 5.890,50 TL net fark ücret,

2014/6 ay için eksik bildirilen 5.890,50 TL net fark ücret,

2014/7 ay için eksik bildirilen 6.237,00 TL net fark ücret,

2014/8 ay için eksik bildirilen 6.237,00 TL net fark ücret,

2014/9 ay için eksik bildirilen 6.237,00 TL net fark ücret,

2014/10 ay için eksik bildirilen 6.237,00 TL net fark ücret,

2014/11 ay için eksik bildirilen 6.237,00 TL net fark ücret,

2014/12 ay için eksik bildirilen 6.237,00 TL net fark ücret,

2015/1 ay için eksik bildirilen 6.608,40 TL net fark ücret,

2015/2 ay için eksik bildirilen 6.608,40 TL net fark ücret,

2015/3 ay için eksik bildirilen 6.608,40 TL net fark ücret,

2015/4 ay için eksik bildirilen 6.608,40 TL net fark ücret,

2015/5 ay için eksik bildirilen 5.890,50 TL net fark ücret,

2015/6 ay için eksik bildirilen 6.608,40 TL net fark ücret,

2015/7 ay için eksik bildirilen 7.004,40 TL net fark ücret,

2015/8 ay için eksik bildirilen 7.004,40 TL net fark ücret,

2015/9 ay için eksik bildirilen 7.004,40 TL net fark ücret,

2015/10 ay için eksik bildirilen 7.004,40 TL net fark ücret,

2015/11 ay için eksik bildirilen 7.004,40 TL net fark ücret,

2015/12 ay için eksik bildirilen 7.004,40 TL net fark ücret,

2016/1 ay için eksik bildirilen 9.058,50 TL net fark ücret,

2016/2 ay için eksik bildirilen 9.058,50 TL net fark ücret,

2016/3 ay için eksik bildirilen 9.058,50 TL net fark ücret,

2016/4 ay için eksik bildirilen 9.058,50 TL net fark ücret,

2016/5 ay için eksik bildirilen 9.058,50 TL net fark ücret,

2016/6 ay için eksik bildirilen 9.058,50 TL net fark ücret,

2016/7 ay için eksik bildirilen 9.058,50 TL net fark ücret,

2016/8 ay için eksik bildirilen 9.058,50 TL net fark ücret,

2016/9 ay için eksik bildirilen 9.058,50 TL net fark ücret,

2016/10 ay için eksik bildirilen 9.058,50 TL net fark ücret,

2016/11 ay için eksik bildirilen 9.058,50 TL net fark ücret,

2016/12 ay için eksik bildirilen 9.058,50 TL net fark ücret,

2017/1 ay için eksik bildirilen 11.553,90 TL net fark ücret,

2017/2 ay için eksik bildirilen 11.553,90 TL net fark ücret,

2017/3 ay için eksik bildirilen 11.553,90 TL net fark ücret,

2017/4 ay için eksik bildirilen 11.553,90 TL net fark ücret,

2017/5 ay için eksik bildirilen 11.553,90 TL net fark ücret,

2017/6 ay için eksik bildirilen 11.553,90 TL net fark ücret,

2017/7 ay için eksik bildirilen 11.553,90 TL net fark ücret,

2017/8 ay için eksik bildirilen 11.553,90 TL net fark ücret,

2017/9 ay için eksik bildirilen 11.553,90 TL net fark ücret,

2017/10 ay için eksik bildirilen 11.553,90 TL net fark ücret,

2017/11 ay için eksik bildirilen 11.553,90 TL net fark ücret,

2017/12 ay için eksik bildirilen 11.553,90 TL net fark ücret,

2018/1 ay için eksik bildirilen 13.191,90 TL net fark ücret,

2018/2 ay için eksik bildirilen 13.191,90 TL net fark ücret,

2018/3 ay için eksik bildirilen 13.191,90 TL net fark ücret,

2018/4 ay için eksik bildirilen 13.191,90 TL net fark ücret,

2018/5 ay için eksik bildirilen 13.191,90 TL net fark ücret,

2018/6 ay için eksik bildirilen 13.191,90 TL net fark ücret,

2018/7 ay için eksik bildirilen 13.191,90 TL net fark ücret,

2018/8 ay için eksik bildirilen 13.191,90 TL net fark ücret,

2018/9 ay için eksik bildirilen 13.191,90 TL net fark ücret,

2018/10 ay için eksik bildirilen 13.191,90 TL net fark ücret,

2018/11 ay için eksik bildirilen 13.191,90 TL net fark ücret,

2018/12 ay için eksik bildirilen 13.191,90 TL net fark ücret,

2019/1 ay için eksik bildirilen 15.625,71 TL net fark ücret,

2019/2 ay için eksik bildirilen 16.585,92 TL net fark ücret,

2019/3 ay için eksik bildirilen 16.629,60 TL net fark ücret,

2019/4 ay için eksik bildirilen 16.629,60 TL net fark ücret,

2019/5 ay için eksik bildirilen 16.629,60 TL net fark ücret,

2019/6 ay için eksik bildirilen 16.629,60 TL net fark ücret,

2019/7 ay için eksik bildirilen 16.629,60 TL net fark ücret,

2019/8 ay için eksik bildirilen 16.629,60 TL net fark ücret,

2019/9 ay için eksik bildirilen 16.629,60 TL net fark ücret,

2019/10 ay için eksik bildirilen 16.629,60 TL net fark ücret,

2019/11 ay için eksik bildirilen 16.629,60 TL net fark ücret,

2019/12 ay için eksik bildirilen 16.629,60 TL net fark ücret,

2020/1 ay için eksik bildirilen 15.241,11 TL net fark ücret,

2020/2 ay için eksik bildirilen 15.903,88 TL net fark ücret,

2020/3 ay için eksik bildirilen 16.390,44 TL net fark ücret ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle;

1-Yeniden yargılama yapılması gerektiği,

2-Mahkemece hükme esas alınan raporun hükme elverişli olmadığı,

3-Dava konusu uyuşmazlığa Kurumun sebebiyet vermediği,

Gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle:

1-Davacının dava açma hakkı doğmadan dava açtığı,

2-Davacının prime esas kazancının hatalı hesaplandığı,

3-Davacının kazancının çalıştığı süre boyunca hiçbir yıl prime esas tavan kazancı aşmadığı,

4-Davacı tarafça sunulan 09.12.2022 tarihli dilekçenin ıslah talebi değil feragat beyanı olduğu,

Gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle kararın kaldırılmasına ve talep doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

3.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

1-Kabul edilen dava sonrasında davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmesinin ve yargılama giderlerinin davacı müvekkil üzerinde bırakılmasının hukuka ve kanuna aykırı olduğu,

2-İtirazlar doğrultusunda kararın düzeltilmesinin gerektiği,

Gerekçeleri ve resen tespit edilecek gerekçelerle itiraz doğrultusunda kararın düzeltilmesini, bu mümkün değil ise kararın kaldırılmasını, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacı taraf davalı nezdinde çalıştığı dönem itibariyle sigorta primine esas kazancın eksik bildirildiğini belirttiği, davacı adına davalı tarafından Ocak/2008-Haziran/2020 arası bildirim yapıldığı, davacının davalı nezdinde bilgisayar yazılımcısı olarak çalıştığı, dinlenen tanıklar maaşın asgari kısmının bankaya yatırıldığını, kalanının ise elden ödendiğini belirttikleri, dosyaya sunulan protokol isimli belge de maaşın 13.000,00 TL olarak belirtildiği,

banka kayıtlarında davacıya her ay birden fazla olmak üzere maaş, avans ve borç adı altında ödeme kayıtlarının bulunduğu, alınan bilirkişi raporunda banka kayıtlarındaki miktarlar dikkate alınarak rapor hazırlandığı ve Mahkemece bilirkişi raporu esas alınıp, sonuca gidildiği, somut olayda, davacıya banka kanalıyla ödenen ücretler dikkate alınarak sigorta primine esas kazancın belirlenip sonuca gidilmesinin yerinde olduğu gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyizinde istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını istemiştir. 2.Davalı vekili temyizinde istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını istemiştir. 3.Davalı Kurum vekili temyizinde istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, prime esas kazançların tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2.Davanın yasal dayanaklarından olan 5510 sayılı Kanun'un “Prime Esas Kazançlar” başlıklı 80 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır.

Diğer taraftan 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayıl Kanun'un 86/9 uncu maddelerine dayalı olarak açılan bu tür hizmet tespiti davalarında kesinleşen mahkeme ilamı, işverence Kuruma verilmeyen belgelerin yerine geçecek nitelikte olduğundan hükümde ayrıca 77 nci ve 80 inci maddelere göre hesaplanacak olan 1 günlük ücretin belirtilmesi de gerekmektedir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun.

200 üncü maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belirli bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı, bu madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği,

202 inci maddesinde de senetle kanıtlanması zorunlu konularda delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça veya temsilcisi tarafından verilen belgeler olduğu belirtilmiştir.

Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır.

Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır.

Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür.

Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.

3. Değerlendirme 1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davalı şirket ve davalı Kurum vekillerinin tüm temyiz itirazlarının reddine,

2-Davacı vekilinin temyiz itirazlarına gelince;

Dava eksik bildirilen prime esas kazançların tespitini istemine ilişkindir. Resen araştırma ilkesi geçerli olup davacının dava konusu prime esas kazancın tespitini istediği hizmet süresini belirttikten sonra 09.12.2022 tarihli dilekçesi ile aynı dönem içerisinde başka yerden çalışmalarını talep dışı bırakması ıslah olarak nitelendirilemez. Bu Mahkemece zaten resen dikkate alınması gereken bir husustur. Kaldı ki talep daraltılması ıslah olarak değerlendirilemez. Davacının dilekçesi talebin açıklanması mahiyetindedir, Mahkemece hatalı değerlendirme yapılarak ıslah olarak değerlendirilip davacı aleyhine vekalet ücreti ve yargılama gideri verilmesi hatalı olmuştur.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının reddine,

Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz harcının daval ...'nden alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,