Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/4837 K.2024/6446

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ve istirdat istemli davalardan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle asıl ve ikinci birleşen davanın kabulüne, birinci birleşen davanın reddine dair karar verilmiştir.

Kararın davalı-birleşen dosya davacısı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı-birleşen dosya davacısı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

1.Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin vefat eden babasından dolayı almakta olduğu yetim aylığının, muvazaalı boşanma nedeniyle davalı Kurum tarafından iptal olduğunu, oysa ki Kurum işleminin yersiz olduğunu, zira müvekkilinin 4 çocuk sahibi olduğu eşinden, eşinin emekli olması neticesinde balıkçılık yapmak üzere köyde yaşamak istemesi üzerine 05.10.2015 tarihinde boşandığını ve çocukları ile birlikte Ordu/Ünye'de yaşamaya devam ettiğini, eşinin ise Perşembe/Okçulu köyünde balıkçılık yapmak üzere yerleştiğini, boşandıktan sonra bir araya gelmediklerini,

birlikte yaşamadıklarını ancak büyük çocuklarının askerde yaşadığı olay neticesinde psikolojik sorunları nedeniyle eski eşi ile 02.04.2009 tarihinde yeniden evlendiklerini ve Bursa'da yaşamaya başladıklarını, ancak eşinin yine balıkçılık yapmak üzere köye gitmesi üzerine 15.07.2013 tarihinde tekrar boşandıklarını ve kendisinin Eskişehir'de bulunan kızının yanına yerleştiğini, eski eşinin de yine köyde balıkçılık yapmaya devam ettiğini, ikinci boşanma olayından sonra da, eski eşi ile bir araya gelmediklerini, birlikte yaşamadıklarını, sadece çocuğunun evlilik düğününde anne baba görevi için bir araya geldiklerini,

onun dışında davacının düğün ve ... ile cenazelerde eşinin köyüne gitmek zorunda kaldığını, ancak yine eski eşi ile bir araya gelmediklerini ayrı evlerde kaldıklarını buna rağmen davalı Kuruma yapılan asılsız şikayet neticesinde, yapılan eksik inceleme neticesindeki Kurum tahkikatı sonucu davacının babasından dolayı kendisine bağlanan yetim aylığının kesildiğini ve geriye dönük olarak 01.08.2013-31.10.2018 arası aldığı aylıkların faizleri ile iadesinin talep edildiğini,

yine aynı tahkikat neticesinde davacıya annesinden dolayı bağlanan yetim aylığının da kesildiğini ve geriye dönük olarak 19.07.2013-18.12.2018 arası aldığı aylıkların faizleri ile iadesinin talep edildiğini beyan ederek davalı Kurumun 19.11.2018 tarih ve 15623243 sayılı yazısına konu olan borç tahakkukuna ilişkin Kurum işleminin iptaline, davalı Kurumun borç tahakkuk işlemine binaen davacının 102.347,32 TL'nin faizi ile birlikte borçlu olmadığının tespitine,

Kurum işleminin iptali ile müvekkiline yeniden aylık bağlanmasına ve haksız olarak kesilen aylıkların kesinti tarihlerinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı Kurumca müvekkiline ödenmesinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen 2019/1061 Esas - 2020/38 Karar sayılı dosya yönünden; davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; davalının, Kurum sigortalısı annesi ... ve babası ... ...'ten aylık aldığı eşinden boşanmış olmasına rağmen fiiler birlikte yaşamaya devam ettiğinin anlaşıldığını ileri sürerek, davalıya yersiz ödenen 148.865,48TL'nin davalıdan tahsilini dava ve talep etmiştir.

3.Birleşen 2020/665 Esas - 2020/493 Karar sayılı dosya yönünden; davacı vekili dava dilekçesinde özetle; SGK Muhasebe Birimi tarafından müvekkiline gönderilen 24.12.2018 tarih ve 17597766 sayılı yazı ile müvekkilinin annesinden almış olduğu emekli aylığının muvazaalı boşanma sebebi ile kesildiğini ve yersiz ödeme açıklaması ile almış olduğu maaşların geri ödemesi olarak 64.918,14 TL olarak müvekkilinden geri istendiğini, davalı Kurumun müvekkilinin kanuni hakkı olan yetim aylığını titizlikle araştırma yapmadan kesmesinin kanuna ve hakkaniyete aykırı olduğunu beyan ederek işbu Kurum işleminin iptali ile müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili Kurum işlemlerinin yerinde olduğunu beyan ederek açılan davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı Kurumun, davalının anne ve babasından aldığı yetim aylıklarını kesme işlemlerinin yersiz olduğunu, tarafınca Kuruma başvuru yapıldığını ve SGK tarafından kendilerine Mahkeme kararı ile işlem yapabileceklerini beyan etmişlerdir. Bunun akabinde davalı tarafça Eskişehir 2. İş Mahkemesine 2019/115 E. sayılı dosya ile Kurum işleminin iptaline yönelik dava açtıklarını beyan ederek, iş bu davanın bekletici mesele yapılmasını ve davanın reddini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; Asıl dosya yönünden; davanın kabulüne 2-Birleşen 2019/1061 Esas - 2020/38 Karar sayılı dosya yönünden; davanın reddine, 3-Birleşen 2020/665 Esas - 2020/493 Karar sayılı dosya yönünden; davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-birleşen dosya davacısı Kurum vekili istinaf yoluna başvurmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: Davalı-birleşen dosya davacısı Kurum vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Kurum işleminin mevzuata uygun olduğunu ileri sürerek, Yerel Mahkeme karanının kaldırılmasını talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı, süresi içinde davalı-birleşen dosya davacısı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı-birleşen dosya davacısı Kurum vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, Kurum işleminin iptali ve istirdat istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı-birleşen dosya davacısı Kurum vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,