Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/4922 K.2024/6070

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde hizmet ve prime esas kazanç tespiti davasında davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine dair verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalı şirket nezdinde 15.10.2010-04.02.2015 tarihleri arasında özel yat kaptanı olarak çalıştığını, iş sözleşmesinin haksız sebepsiz feshedildiğini, sigorta bildirimlerinin eksik yapıldığını, en son aylık net ücretinin 4.000,00 TL olduğu halde primlerin eksik yatırıldığını, hizmet süresinin ve ücret bildirimlerinin fiili duruma uygun olmadığını belirterek 15.10.2010-04.02.2015 tarihleri arasında sigortalı çalışma süresinin tespiti ile prime esas gerçek ücret tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket vekili, davacının kaptan olarak çalıştığı teknenin Yunanistan'dan satın alınıp, alım-satım işlemleri tamamlanınca davacının eylemli ve gerçek çalışmaya 10.11.2010 tarihinde başladığını, tekne bakımını yapmaması, işini savsaklaması nedeniyle defalarca sözlü olarak uyarıldığını, iş akdini mazeretsiz ve bildirimsiz işe gelmeyerek kendi isteğiyle feshettiğini, bankaya kredi borcu olması nedeniyle maaşına haciz gelebileceğini bildirerek ücretin haricen ödenmesini istediğini, talep edilen tarihlerde fiili çalışmanın mevcut olmadığını, ücret iddiasının doğru olmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, hak düşürücü sürenin geçtiğini, hizmet tespitine ilişkin talebin yasal ve hukuksal tüm incelemeler sonucunda değerlendirilmesi, Kurum kayıtlarının aksine eşdeğer nitelikte resmi belgelerle kanıtlanması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 27.12.2019 tarih, E.2015/114, K.2017/335 sayılı kararıyla.

"Mahkemece yapılan yargılama, SGK, vergi dairesi, askerlik şubesi ve banka kayıtları, Bakırköy 25. İş Mahkemesinin 2015/92 E. sayılı işe iade dosyası, Bakırköy 26. İş Mahkemesinin 2015/213 E. sayılı alacak dosyası, Türkiye Denizciler Sendikasından gelen emsal ücret yazı cevabı, tanık beyanları, bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davanın yasal süre içerisinde açıldığı, davalı işyerinin talep tarihinde faal ve kapsama girecek nitelikte bulunduğu, davacının 27.07.1967 doğumlu olup, talep tarihlerinin gerek 18 yaş gerekse askerlik süresi dışında kaldığı,

bu yönden tespite engel bir durum bulunmadığı anlaşılmıştır. Davacının işe girişinin 10.11.2010 olup bu tarihten itibaren davalıya ait teknede kaptan olarak çalıştığı, bu tarihten önce fiili ve gerçek bir çalışması olduğunun ispatlanamadığı kanısına varılmış, hizmet tespit talebinin reddine karar verilmiştir.

Davaya konu prime esas ücret miktarı yönünden davanın yazılı delil ile ispatı gerektiği, yazılı delil başlangıcı olması halinde tanık delili ile de ispatın mümkün olduğu, davacı tarafça dosyaya yazılı delil başlangıcı sunulmadığı anlaşılmış, banka kayıtlarına itabar edilerek davacının aylık en son net ücretinin 2.325,00 TL, brüt ücretinin 3,252,16 TL olduğu kanısına varılarak davanın kısmen kabulüne karar verildiği" gerekçesiyle;

"1)Davanın kısmen kabulüne a)Davacının hizmet tespit talebinin reddine, b)Davacının enson aylık ücretinin net 2.325,00 TL brüt, 3.252,16 TL olarak tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili, tanık ... ...'nin beyanlarına göre davacının işten ayrılırken aylık 4.000,00 TL ücret aldığının ispatlandığını, Mahkemece 2.325,00 TL ücret üzerinden hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğunu, davacının 15.10.2010 tarihinde işe başladığını, prime esas ücret bakımından emsal ücret araştırmasının yazılı delil niteliğinde olduğunu, kararın kaldırılması ve talepleri doğrultusunda davanın kabulünü talep etmiştir.

Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın hak düşürücü süreye uğradığını, Kuruma yapılan bildirimlerin asgari ücret üzerinden olduğunu, alacak davaları ile tespit davalarının ispat yükümlülüğünün birbirinden farklı olduğunu, bilirkişi raporuna dayanılarak verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 30.05.2019 tarih ve E.2018/1035, K.2019/1234 sayılı kararı ile "...

Mahkemece yapılan yargılama, SGK, vergi dairesi, askerlik şubesi ve banka kayıtları, Bakırköy 25. İş Mahkemesinin 2015/92 E. sayılı işe iade dosyası, Bakırköy 26. İş Mahkemesinin 2015/213 E. sayılı alacak dosyası, Türkiye Denizciler Sendikasından gelen emsal ücret yazı cevabı, tanık beyanları, bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davanın yasal süre içerisinde açıldığı, davalı işyerinin talep tarihinde faal ve kapsama girecek nitelikte bulunduğu, davacının 27.07.1967 doğumlu olup, talep tarihlerinin gerek 18 yaş gerekse askerlik süresi dışında kaldığı,

bu yönden tespite engel bir durum bulunmadığı anlaşılmıştır. Davacının işe girişinin 10.11.2010 olup bu tarihten itibaren davalıya ait teknede kaptan olarak çalıştığı, bu tarihten önce fiili ve gerçek bir çalışması olduğunun ispatlanamadığı kanısına varılmış, hizmet tespit talebinin reddine karar verilmiştir.

Davaya konu prime esas ücret miktarı yönünden davanın yazılı delil ile ispatı gerektiği, yazılı delil başlangıcı olması halinde tanık delili ile de ispatın mümkün olduğu, davacı tarafça dosyaya yazılı delil başlangıcı sunulmadığı anlaşılmış, banka kayıtlarına itabar edilerek davacının aylık en son net ücretinin 2.325,00 TL, brüt ücretinin 3,252,16 TL olduğu kanısına varılarak davanın kısmen kabulüne ilişkin karar verildiği belirtilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi tarafından yeterli inceleme ve araştırma sonucu hüküm kurulduğu, İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, davacı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun oy birliği ile esastan reddine" karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

Dairenin 10.03.2021 tarih ve E.2019/5331, K.2021/3081 sayılı kararında; "1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, fer'i müdahil Kurum vekilinin temyiz itirazlarının reddi gerekir.

2-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.

3- Davacının hizmet tespiti talebi yönünden; ... işçilik alacağı dosyası getirtilerek, dönem bordroları celbedilmeli, bordro tanıkları resen seçilerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, bordro tanıklarının da beyanlarının alınmasından sonra, varılacak sonuca göre fiili çalışma olgusunun varlığı hakkında bir karar verilmelidir." gerekçesiyle söz konusu karar bozulmuştur.

B.İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Mahkemece yapılan yargılama, SGK, vergi dairesi, askerlik şubesi ve banka kayıtları, Bakırköy 25. İş Mahkemesinin 2015/92 E. sayılı işe iade dosyası, Bakırköy 26. İş Mahkemesinin 2015/213 E. sayılı alacak dosyası, Türkiye Denizciler Sendikasından gelen emsal ücret yazı cevabı, tanık beyanları, bilirkişi raporu, Yargıtay bozma ilamı, bozma ilamı sonrasında celp edilen belgeler ve dinlenen bordrolu tanık beyanları ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;

Yargıtay bozma ilamından sonra mahkememizce gerekli yerlere müzekkereler yazılmış, emsal ücret araştırması yapılmış ve tanık beyanları alınmıştır. Tanıkların ücrete ilişkin bilgisi bulunmamaktadır. Çalışma yönünden ise hükme esas alınacak yeterlilikte ve şüpheden uzak beyan veya belge dosya kapsamında bulunmamaktadır. Bu kapsamda mahkememizce daha önce verilen kararda değişiklik yapılmasını gerektirecek yeni bir durum ortaya çıkmamış, hizmet tespiti talebinin reddine karar verilmiş, ücret yönünden ise Bakırköy 25. İş Mahkemesinin 2015/92 esas sayılı dosyasında yapılan tespit ile emsal ücret araştırmaları bir arada gözetilmek suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verildiği" gerekçesiyle;

"Davanın kısmen kabulüne 1-Davacının hizmet tespit talebinin reddine, 2-Davacının en son aylık ücretinin net 2.325,00 TL, brüt 3.252,16 TL olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili, hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğunu, davanın kabulü gerektiğini, delillerin hatalı değerlendirildiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

Fer'i müdahil vekili, hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğunu, davanın reddi gerektiğini, delillerin hatalı değerlendirildiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespitine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371; 506 sayılı Kanun'un 77 ve 79/10'uncu, 5510 sayılı Kanun'un 80 ve 86/9 uncu maddeleri.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderilmesine,