Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/4996 K.2024/4878

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda ilk derece mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacının davalı ... Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi kantininde Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Yardımlaşma Derneğinin iş yerinde 01.02.1991 tarihinde çalışmaya başladığını, 30.06.1993 tarihine kadar kesintisiz olarak çalıştığını beyanla 01.02.1991-30.06.1993 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.

II.CEVAP

Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı davaya cevap vermemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kabulü ile davacının davalı işyerinde 01.02.1991-30.06.1993 tarihleri arasında 870 gün hizmet akdiyle günlük brüt asgari ücret üzerinden kesintisiz 506 sayılı Kanuna tabii olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

A.İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri: 1. Davalı Kurum vekili İstinaf Sebepleri Yersiz ve ispatlanamayan davacı iddiaları doğrultusunda verilen kararı kabul etmenin mümkün olmadığını, hak düşürücü süreler de dikkate alınmadan karar verildiğini, kararın hukuka aykırı olduğunu beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 01.01.1991 ve 01.10.1991 tarihlerinde davalı ... Yardımlaşma Derneğinde çalıştığına dair işe giriş bildirgesi verildiği, davacının 26.11.1993-26.05.1995 tarihleri arasında askerliğini yaptığı, davalı derneğin mahkemece ihya edildiği, dinlenen tanık beyanları, gelen yazı cevapları bir bütün olarak değerledirildiğinde davacının davalı dernekte mahkemece hüküm altına alınan şekilde çalışmasının sabit olduğu anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; istinaf talepleri doğrultusunda temyiz talebinde bulunmuştur.

C.Gerekçe 1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava; davacının davalı iş yerinde 01.02.1991-30.06.1993 tarihleri arasındaki hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk Hizmet tespiti yönünden davanın yasal dayanağı; 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, ... insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

İlgili yasalarda hizmet tespiti davasında ispat yönteminin ne şekilde olması gerektiğine dair herhangi bir açıklama bulunmadığından, kamu düzenine ilişkin bu tür davalarda taraflar her türlü delile dayanabileceği gibi mahkemece kendiliğinden araştırma ilkesine göre delil toplanabilir ve inceleme yapılabilir. Bu davaların kamu düzenine ilişkin olduğu da gözetilerek davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığı yeterli ve gerekli bir araştırmayla hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak sağlıklı bir biçimde belirlenmelidir. Bu nedenle fiili çalışma olgusunun somut şekilde ispatlanabilmesi için sadece taraf delilleriyle yetinilmeyip mahkemece resen araştırma yapılmalıdır.

3.Değerlendirme Dava hizmet tespiti davasıdır. Davacı 01.02.1991 tarihinden Ankara Üniversitesi Dil, Tarih ve Coğrafya Fakültesi kantininde, Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Yardımlaşma Derneği iş yerinde 30.06.1993 tarihine kadar çalıştığının tespitini talep etmiştir. Mezkur yardımlaşma derneğinin 1997 yılında feshedildiği anlaşıldığından dernek ihya edilmiş ve temsilci atanmıştır.

01.02.1991 ve 01.10.1991 tarihlerinde davacı adına, Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi Yardımlaşma Derneği'nce işe giriş bildirgeleri verilmiştir.

Mahkemece davacının talep döneminde Fakültede çalışmış olan tanıkların beyanlarına başvurulmuş ve tanıklar davacının hizmetlerine dair beyanlarda bulunmuşlardır.

Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş olsa da hatalı değerlendirmeyle karar verilmiştir. Üniversite eğitim-öğretim kurumu olup eğitim ve öğretim devam ettiği müddetçe kantinin işletildiği, eğitim ve öğretime ara verildiği tatil dönemlerinde davacının çalışıp çalışmadığı araştırılmamış ve bu husus değerlendirilmemiştir. 01.02.1991 ve 01.10.1991 tarihlerinde iki ayrı işe giriş bildirgesi verilmiş olması karşısında da çalışmanın kesintili olup olmadığı hususunun ayrıca araştırılması ve değerlendirilmesi gerekmekte olduğu gözden kaçırılmıştır.

Ankara Üniversitesi Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesi'nce müzekkereye verilen cevapta 1992- 1993 öğretim yılında fakülte öğrenci kantininin Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı tarafından işletilmekte olduğu bildirilmiştir. Dolayısıyla talep edilen bu dönemde kantinin Ankara Üniversitesi Geliştirme Vakfı tarafından işletilip işletilmediği araştırılmadığı, işletildiği takdirde bu tüzel kişiye de husumet yöneltilmesi hususu göz ardı edilmiştir.

Değinilen bu hususlar göz ardı edilerek eksik araştırma ve hatalı değerlendirmeyle verilen karar bozmayı gerektirmiştir.

VI.KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,