Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/512 K.2024/2571

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen sigorta başlangıcı tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 01.10.1983 tarihinde İzmir Yolu 5.km Aydın adresinde faaliyet gösteren ... Ziraat Aletleri A.Ş.'de işe başladığını, işe giriş bildirgesini... isimli işverenin verdiğini, Kurum kayıtlarında çalışmasının gözükmediğini, müvekkilinin sigortalılık başlangıç tarihinin 01.10.1983 olduğunun tespiti ile yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili; hak düşürücü süre itirazında bulunarak, dönem bordro kayıtlarında davacının adına rastlanılmadığını, Kurum kayıtlarının aksinin ancak yazılı deliller ile ispat edilebileceğini, sigortalılığın oluşumu yönünden çalışma olgusunun eylemli ve gerçek biçimde saptanması gerektiğini beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 14.10.2020 tarihli ve 2019/313 Esas, 2020/517 Karar sayılı kararıyla; "işe giriş bildirgesindeki imzasının davacıya ait olmadığı, dinlenen tanıklardan ... dışında hiç bir tanığın davacıyı tanımadığı, ...'nün de 01.09.1984 tarihinde işe başladığını bildirdiği, bu hali ile 01.10.1983 tarihinde davalı işyerinde çalışmıyor olduğu ve tanık beyanlarına tek başına davanın kabulünü gerektirir düzeyde itibar edilemeyeceği gözetildiğinde, dosya kapsamı ile 01.10.1983 tarihindeki fiili hizmetinin kuşkuya yer vermeyecek düzeyde ispatlanamadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin 05.04.2021 tarihli ve 2020/1987 E., 2021/633 K., sayılı kararıyla; istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların, sıralanan gerekçeler ışığında yerinde olmadığı, kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin, 12.01.2022 tarihli ve 2021/7120 E., 2022/209 K. sayılı kararıyla. "Dosyada mevcut, Kurum tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden, işe giriş bildirgesinin verildiği 47759 sicil sayılı işveren... ve ortakları işyerinin 01.04.1983-31.12.1988 yılları arasında kapsamda olduğu, mahiyetinin pulluk imali olduğu ve adresin İzmir Yol üzeri 5. km Aydın olarak gösterildiği, yine 59188 sicil no lu işverenin ... Ziraat Alet San. ve Tic.

A.Ş. işyerinin 01.10.1983-03.06.1985 yıllarında kapsamda olduğu, mahiyetinin zirai alet imali olduğu, adresinin ise Aydın İzmir Yolu üzeri Aydın olduğu, dinlenen bordro tanığı ...’nin ifadesi ile diğer tanıklar ... ve ...’ın ifadelerinde “... Ziraat’i bilirim” şeklinde ifade verdikleri, bordro tanığının, "... Ziraatin sahibi ... diye biriyde ancak... sahibi olarak gözükürdü" ifadesi karşısında işe girş bildirgesinin verildiği... ve ortakları işyeri ile ...

Ziraat Alet San. ve Tic. A.Ş. arasında bir bağlantının olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle davacının bildirim yapılan işyerinde fiili çalışması bulunup bulunmadığı tereddütsüz şekilde ortaya konulmalı, işe giriş bildirgesinde belirtilen işyerinden başkaca bordro tanıkları tespit edilip dinlenmeli, yine ... Ziraat Alet San. ve Tic.

A.Ş.’den de bildirimi bulunan ve çalışmayı bilebilecek bordro tanıklarının ifadesine başvurulmalı, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir." gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının 47759 sicil numarasıyla tescilli işyerinde hizmet akdine bağlı olarak asgari ücret ile 01.10.1983 tarihinde bir gün çalıştığının, sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 17.09.1985 olduğunun ve davacıya 17.09.2016 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı tahsis edilmesi gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili; davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğini, dönem bordrolarında davacının ismine rastlanılmadığını, fiili çalışmanın ispat edilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının ve yaşlılık aylığına hak kazandığının tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı Kurum vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yazılı şekilde karar verilmiş ise de; davacının tahsis talebinin 19.09.2016 olması karşısında takip eden aybaşı 01.10.2016 tarihinden yaşlılık aylığı başlangıcının belirlenmesi gerekir iken, aksi kabul ile 17.09.2016 tarihinden itibaren yaşlılık aylıına hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca kararın düzeltilerek onanması gerekir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı Kurum vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 1 nolu bendinin ikinci fıkrasının silinerek yerine "Davacının 47759 sicil numarasıyla tescilli işyerinde hizmet akdine bağlı olarak asgari ücret ile 01.10.1983 tarihinde bir gün çalıştığının, sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 17.09.1985 olduğunun ve davacıya 01.10.2016 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı tahsis edilmesi gerektiğinin tespitine," ibaresinin yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,