Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/5128 K.2024/7167

Taraflar arasındaki hizmet tespiti istemli davadan dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, davalı şirkete ait iş yerinde 01.09.1999 tarihinden 10.05.2001 tarihine kadar muhasebe bölümünde aralıksız olarak asgari ücretle çalıştığını, davalı şirket ile 01.09.1999 tarihinde iş sözleşmesi imzalandığını, ancak müvekkilinin işe girişi 17.09.1999 tarihi olarak 15.09.1999 tarihinde Kuruma bildirildiğini, müvekkilin 1999 yılı Eylül ayı çalışmalarına ilişkin hizmet çizelgesinde 1 Eylül den itibaren çalışmaya başladığının açıkça görüldüğünü, çalışanın işe giriş bildirgesi çalışmaya başladıktan sonra SGK'ya bildirilmiş de olsa, çalışması kesintisiz ise hak düşürücü sürenin işlemeyeceğini,

müvekkilinin çalışmalarının sigortaya eksik bildirilmesinden dolayı müvekkilinin emeklilik yasasından yararlanamadığı ve çok büyük hak kaybına uğradığını belirterek, müvekkilinin davalıya ait iş yerinde 01.09.1999 tarihinden 10.05.2001 tarihine kadar asgari ücretle aralıksız olarak çalıştığının tespitine, sigortalı olarak bildirilmeyen 01.09.1999 - 16.09.1999 tarihlerinde sigortalı olarak çalıştığının tespitine ve tesciline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Feri müdahil Kurum vekili, açılan davada feri müdahil sıfatıyla bulunduklarını, dava dilekçesinde Kurumun Kanun gereği feri müdahil olarak gösterilmediğini, davacının dava dilekçesinde belirtilen tarihler arasında muhasebe bölümünde aralıksız olarak asgari ücretle 01.01.1999 - 16.09.1999 tarihleri arasında fiilen çalışmış olduğunu, ancak bu tarih aralığındaki sigorta bildiriminin yapılmamış olduğunu iddia ettiğini, iş yerinde zaten davacının çalışma bildirimleri olduğu gibi davacı işçinin de sigortalılığını kontrol etme imkanı ve yasal yükümlülüğü bulunmakta olup zamanında bu hususta Kuruma bilgi verilmesinin gerekli olduğunu,

belirtilen tarih aralığına göre talep hak düşürücü süreye tabi olduğundan öncelikle davanın hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının iddialarının soyut ve son derece şüpheli olduğunu, iddia edilen tarihte, davacıya ait işe giriş bildirgesi bulunmadığını, bildirimlerin öncesinde ve sonrasında tespiti istenen hizmet sürelerinin gerçek çalışmaya dayanıp dayanmadığının titizlikle araştırılması gerektiğini, davacının haksız ve dayanaktan yoksun davasının reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalı iş yerindeki çalışmasının 10.05.2001 tarihinde sona erdiği, bu durumda 26.05.2023 tarihinde açılan davanın 5 yıllık hak düşürücü süre içinde açılmadığı göz önüne alınarak davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; kararın yerinde olmadığını ileri sürerek İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine dair Mahkeme kararı gerekçesinin yerinde olduğu nedeni ile istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili; istinaf dilekçesi ile aynı sebeplerle eksik incelemeye dayalı kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun 79 uncu, 5510 sayılı Kanun 86 ncı maddesi hükümleridir.

3. Değerlendirme 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler, işe giriş bildirgesi, hizmet döküm kayıtları ile dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Davacının yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Üye ...'ın muhalefetine karşı, Başkan ..., Üyeler ..., ... ve ...'nın oyları ve oy çokluğuyla

26.06.2024 tarihinde karar verildi.

KARŞI OY GEREKÇESİ

1. Çoğunluk ile aradaki ... uyuşmazlık hizmet tespit davasında 01.09.1999-10.05.2001 tarihleri arasında blok çalışması olduğunu iddia eden, ancak 17.09.1999 tarihinden sonra hizmeti Kuruma bildirilen davacı sigortalının bildirim tarihi 17.09.1999 öncesi hizmetinin hak düşürücü süreye uğrayıp uğramadığı noktasında toplanmaktadır.

2. Somut uyuşmazlıkta davacının hizmeti 17.09.1999 tarihinde davalı işveren üzerinden Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Mahkemece blok çalışmada kayıt öncesi 17.09.1999 öncesinin hak düşürücü süreye uğradığı, davanın reddi gerektiği gerekçesi ile karar verilmiş kararın istinaf edilmesi üzerine ise Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiştir.

3. Kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine çoğunluk tarafından blok çalışmada kayıt öncesi 17.09.2009 öncesinin hak düşürücü süreye uğradığı, gerekçesi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.

4. Çalışmanın blok çalışma niteliğinde olması yani kesintisiz devam etmesi halinde hak düşürücü süreden bahsedilemeyeceği gibi, mevsimlik çalışmanın bulunması ve bu çalışmanın yıllar itibariyle kesintisiz sürdüğünün kabulü halinde de çalışılmayan dönemde hizmet akdi askıda olduğundan hükme esas alınan 5 yıllık hak düşürücü sürenin başlangıcı olarak, mevsimlik çalışmanın sona erdiği yılın sonu esas alınması gerekir(Y. HGK. 01.07.2019 tarih ve 2016/21-1238 E, 2019/834 K).

Belirtmek gerekir ki “hak düşürücü süre, bildirimsiz kalan çalışmalar yönünden öngörülmüştür. Belgelerden birisinin dahi Kuruma verilmiş olması veya Kurumca, fiilen ya da kayden sigortalı çalışma olgusunun tespiti hâlinde hak düşürücü süreden söz edilemeyecektir. Sigortalının kayda dayanan çalışması bildirilmiş veya Kurumca saptanan çalışması var ise bu bildirilen veya saptanan hizmeti ile blok çalışmanın da zamanaşımına uğramadığı kabul edilmelidir.

5. Dairemizin 2021/10293 Esas, 2022/1056 Karar sayılı karşı oy gerekçelerinde ayrıntılı olarak açıklandığı gibi blok çalışmalarda Kuruma bildirilen süre var ise sonraki çalışma için hak düşürücü süreye uğramaz kabulü önceki çalışma içinde kabul edilmeli ve hak düşürücü süre uygulanmamalıdır. Davacının 01.09.1999 tarihi ile sonrası kayda giren 17.09.1999 tarihini takip eden çalışmaları blok çalışmaya dayanmaktadır. Bu blok çalışma içinde Kuruma intikal eden süreler olduğuna göre hak düşürücü süre önceleri içinde geçerli olmayacaktır. Blok çalışmanın bölünmezliği söz konusudur. Bu nedenle çoğunluğun hak düşürücü süre yönündeki onama gerekçesine katılınmamıştır.