Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E.2024/5513 K.2024/5738

Taraflar arasındaki prime esas ücretin tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Kararın davalı şirket vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurusunun kısmen kabulüne, Yerel Mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı şirket ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından davalı aleyhine Adana 6. İş Mahkemesinin 2017/968 E. sayılı dava dosyası ile kıdem tazminatı, fazla çalışma ücreti alacaklarının tahsili için alacak davası ikame edildiğini, Adana 6. İş Mahkemesinin 2017/968 E. ve 2018/850 K. sayılı kararı ile davanın kısmen kabul, kısmen reddi yönünde karar verildiğini, kararın kesinleşmesi sonrasında davalı aleyhine Adana 8. İcra Müdürlüğünün 2018/12583 E. sayılı dosyası ile icra takibi açıldığını ve davalı taraftan mahkeme ilamında hükmedilen alacakların tahsil edildiğini,

Mahkeme kararının kesinleştiğini ancak davalı tarafın yükümlülüklerini yerine getirmediğini, davacının prime esas kazancına etki eden ve Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmesi gereken bildirimler ve prim ödemelerinin yapılmadığını, bu ödemelerin müvekkilinin primlerine yansıtılması için Adana SGK İl Müdürlüğüne 25.03.2019 tarihinde başvuru yapıldığını, ancak bugüne kadar prime esas fark kazancının davalı şirket tarafından SGK'ya bildirilmediğinden bahisle, fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla, davanın kabulü ile davacının prime esas fark kazancının tespitini,

davacının eksik primlerinin tamamlanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... Petrolleri San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle.

SGK'nın taraf olduğu uyuşmazlıklarda SGK'ya ön başvuru zorunluluğu ve müvekkili yönünden de arabuluculuk yoluna başvuru zorunluluğu bulunduğunu, ancak davacı tarafından bu hususlara ilişkin bir başvuru yapıldığına dair bilgi ve belge sunmadıklarından davanın usulden reddi gerektiğini, davanın esasına ilişkin davacının beyanlarının aksine, gerek SGK kayıtları ve gerekse SGK aylık prim ve hizmet belgesinden de anlaşılabileceği gibi, davacı adına gerekli bildirimin SGK'ya ibraz edildiğini ve karşılığı olan tutarında SGK hesaplarına ödendiğini, ödeme dekontunu da ibraz ettiklerini, gerekli belgeler sunularak ilgili ödemenin de yapıldığını,

bu halde müvekkili şirkete yöneltilen husumetin yersiz ve hukuka aykırı olduğundan bahisle davanın reddi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle dava açmadan önce başvuru şartı yerine getirilmediğinden iş bu davanın usulden reddi gerektiğini, açılan davanın 5 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğunu, hak düşürücü sürenin re'sen dikkate alınması gerektiğini, davacının davasını ispatlamakla yükümlü olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı ... vekili, davacının dava konusu taleplerinin müvekkil şirketçe, davacının davasını ikame etmesinden önce yerine getirildiğini, ancak buna rağmen, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş olmakla müvekkili şirket aleyhine vekalet ücreti ile yargılama giderine hükmedildiğinii, verilen kararın hukuka aykırı olduğunu iddia etmiş, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davacının dava konusu olan talebi bakımından davanın yargılama sırasında konusuz kaldığı, davacının dava açmadan önce Kuruma başvuruda bulunduğu, olumlu bir sonuç alamadığı, davacının dava açmakta haklı olduğu ve davalıların yargılama gideri ile vekalet ücretinden sorumlu olduğu ayrıca Kurumun, prime esas fark kazancın tespitine ilişkin davalarda davalı olmasına rağmen karar başlığında fer'i müdahil olarak gösterilmesinin hatalı olduğu gerekçelerine dayalı olarak davalı ...

Petrolleri Sanayi ve Tic. Anonim Şirketi vekilinin istinaf başvurularının kısmen kabulüyle, İlk Derece Mahkemesinin yukarıda esas numarası yazılı dosya kapsamında verdiği kararının kaldırılmasına, davanın konusuz kalması sebebiyle esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verlmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve davalı Kurum vekilleri temyiz başvurusunda bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurumun usulüne uygun olarak gerekli işlemleri yaptığını, davacının dava açmakta hukuki yararı olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı şirket vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki beyanlarını tekrarlamıştır.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık prime esas ücretin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 80/1 inci maddesinde; “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir. a) Prime esas kazançların hesabında; 1) Hak edilen ücretlerin,

2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,

3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.

b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.

c) (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz.

d) Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulur. Diğer ödemeler ise öncelikle ödendiği ayın kazancına dahil edilir ve ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edilir.

Toplu iş sözleşmelerine tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda, 82 nci madde hükmü de nazara alınmak suretiyle prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dahil edilir. Bu durumlarda sigorta primlerinin, yukarıda

belirtilen mercilerin kararlarının kesinleşme tarihini izleyen ayın sonuna kadar ödenmesi halinde, gecikme cezası ve gecikme zammı alınmaz ve 102 nci madde hükümleri uygulanmaz."

3. Değerlendirme

Dosyanın incelenmesinde; davacının kesinleşen işçilik alacağı dosyasında hüküm altına alınan ücret alacakları ile ilgili olarak prime esas kazancının son aya mal edilmesine yönelik olarak eldeki davanın 05.07.2019 tarihinde açıldığı, Dairenin geri çevirme kararında, davacının Kuruma yaptığını belirttiği 25.03.2019 tarihli başvurusuna ilişkin olarak Kurum cevabının olup olmadığının, davalı işveren tarafından davacıya ilişkin ek prim hizmet belgesi verilip verilmediğinin sorulduğu, geri çevirme gereği olarak Kurumun 05.09.2019 tarihli yazı içeriğinde;

davacının 02.04.2019 tarihli dilekçesi ekinde Adana 6. İş Mahkemesinin 2017/968 Esas 2018/850 Karar sayılı alacak dosyası kesinleşme şerhli kararının sunulması üzerine, işverenden belge istemi yapıldığı, işverenin 19.06.2019 tarihli dilekçesi üzerine,

21.06.2019 tarihinde prim tahakkuk ve tahsilat servisince davacı yanın çalışmasının son ayı olan 2017/10. aya ilişkin prime esas kazancının mal edildiği bilgisinin verildiği anlaşılmakla, davacının iş bu davayı açmasında hukuki yarar olmadığının açık olmasına göre, Mahkemece hukuki yarar yokluğu nedeni ile davanın reddi yerine yazılı şekilde davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi hatalıdır.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,